Χρηματοδότηση ύψους 883,6 εκ. ευρώ συγκέντρωσε η Πρωτοβουλία Team Gaza, η οποία εγκαινιάστηκε τη Δευτέρα 13 Ιουλίου για τη στήριξη δράσεων ανάκαμψης σε διάφορους τομείς προς όφελος των αμάχων στη Γάζα. Ωστόσο, ειδικοί φορείς έχουν εκφράσει τον σκεπτικισμό τους για το θεσμικό πλαίσιο μέσα στο οποίο θα υλοποιηθεί η πρωτοβουλία, ενώ οι Ισραηλινοί συνεχίζουν τα φονικά χτυπήματα, ακόμη και εναντίον παιδιών, στη Γάζα.
Η χρηματοδότηση προέκυψε μετά την δεύτερη συνεδρίαση της Ομάδας Δωρητών για την Παλαιστίνη (Palestine Donor Group – PDG), υπό τη συμπροεδρία της Επιτρόπου για τη Μεσόγειο Ντουμπράβκα Σούιτσα και του πρωθυπουργού της Παλαιστινιακής Αρχής, Μοχάμεντ Μουσταφά. Η πρώτη συνεδρίαση είχε πραγματοποιηθεί τον Νοέμβριο του 2025.
Εξήντα πέντε αντιπροσωπείες συγκεντρώθηκαν στις Βρυξέλλες για την έναρξη μιας νέας πρωτοβουλίας για την ανάκαμψη της Γάζας και για να συζητήσουν το πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων της Παλαιστινιακής Αρχής.
Η συνάντηση οδήγησε σε αυξημένες χρηματοδοτικές δεσμεύσεις μέσω του μηχανισμού PEGASE και στην έναρξη της Πρωτοβουλίας Team Gaza. Συμμετέχουν υπουργοί και ανώτεροι αξιωματούχοι από τα κράτη-μέλη της ΕΕ και χώρες-εταίρους, καθώς και εκπρόσωποι διεθνών και περιφερειακών οργανισμών και χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων.
Η Κομισιόν, για την ασφαλή και διαφανή διοχέτευση χρηματοδότησης προς την Παλαιστινιακή Αρχή, χρησιμοποιεί τον μηχανισμό PEGASE, ο οποίος δημιουργήθηκε από την ΕΕ το 2008 και εφαρμόζει υψηλά πρότυπα ελέγχου μέσω προληπτικών ελέγχων (ex ante) και επαληθεύσεων μετά την εκταμίευση (ex post). Υπενθυμίζεται ότι από το 1994, η ΕΕ έχει διαθέσει σχεδόν 30 δισ. ευρώ σε βοήθεια.
Τα αγκάθια
Σημειώνεται ότι η Πρωτοβουλία συνάδει με το Σχέδιο Ειρήνης για τη Γάζα – το γνωστό σχέδιο Τραμπ – και με την Απόφαση 2803 του Συμβουλίου Ασφαλείας των ΟΗΕ, ενώ λειτουργεί συμπληρωματικά προς άλλες διεθνείς πρωτοβουλίες στον ίδιο τομέα. Η ίδια η Κομισιόν αναφέρει ότι η Πρωτοβουλία Team Gaza θα λειτουργεί σε συντονισμό με το Συμβούλιο Ειρήνης (Board of Peace) και την Εθνική Επιτροπή για τη Διοίκηση της Γάζας (NCAG), τους θεσμούς που προβλέπει το σχέδιο Τραμπ.
Αναλυτές, ωστόσο, έχουν εκφράσει επιφυλάξεις για τη θεσμική αρχιτεκτονική του σχεδίου. Σε πρόσφατη ανάλυσή του, το Chatham House υποστηρίζει ότι η Γάζα τίθεται υπό ένα σύστημα εξωτερικής διακυβέρνησης με περιορισμένη παλαιστινιακή συμμετοχή και προειδοποιεί ότι υπάρχει κίνδυνος να παγιωθεί ο διαχωρισμός της από τη Δυτική Όχθη.
Το «Ολοκληρωμένο Σχέδιο για τον Τερματισμό της Σύγκρουσης στη Γάζα» του προέδρου Τραμπ, το οποίο εγκρίθηκε με την Απόφαση 2803 του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, κινδυνεύει να επαναλάβει τα ίδια λάθη με τις Συμφωνίες του Όσλο, σύμφωνα με ανάλυση του Chatham House.
«Είχαν δημιουργήσει ένα σύστημα περιορισμένης παλαιστινιακής αυτοδιοίκησης, το οποίο ανέστειλε την πρόοδο προς την κρατική υπόσταση, μεταθέτοντας όλα τα βασικά ζητήματα για το μέλλον και αφήνοντας τον έλεγχο των συνόρων, της ασφάλειας και του εδάφους στο Ισραήλ. Οι Συμφωνίες αποδυνάμωσαν επίσης την παλαιστινιακή ενότητα, θεσμοθετώντας μια κατακερματισμένη διοικητική δομή στη Δυτική Όχθη και τη Γάζα, η οποία εμβάθυνε τον πολιτικό διχασμό αντί να εδραιώσει ένα ενιαίο εθνικό σχέδιο».
Κατά την ανάλυση, το σχέδιο Τραμπ δημιουργεί ένα πλαίσιο στη Γάζα υπό ένα πολυεπίπεδο σύστημα εξωτερικής διακυβέρνησης, το οποίο δημιουργήθηκε με ελάχιστη παλαιστινιακή συμμετοχή ή έλεγχο επί των αποτελεσμάτων.
Στο πλαίσιο του σχεδίου, η εξουσία συγκεντρώνεται στο Συμβούλιο Ειρήνης (Board of Peace – BoP), του οποίου προεδρεύει ο ίδιος ο πρόεδρος Τραμπ. Η εξουσία αυτή θα ασκείται μέσω του Εκτελεστικού Συμβουλίου της Γάζας (Gaza Executive Board – GEB), στο οποίο δεν συμμετέχουν ούτε Παλαιστίνιοι ούτε Ισραηλινοί, ενώ μια προσωρινή Διεθνής Δύναμη Σταθεροποίησης (International Stabilization Force – ISF), αποτελούμενη από πολυεθνικά στρατεύματα, θα είναι υπεύθυνη για την ασφάλεια.
Το σχέδιο προβλέπει επίσης τη δημιουργία ενός τεχνοκρατικού και αποπολιτικοποιημένου παλαιστινιακού οργάνου, της Εθνικής Επιτροπής για τη Διοίκηση της Γάζας (National Committee for the Administration of Gaza – NCAG). Ωστόσο, η σύνθεση της 15μελούς NCAG, αν και συμφωνήθηκε από τις παλαιστινιακές παρατάξεις, συμπεριλαμβανομένων της Φατάχ και της Χαμάς, ελέγχθηκε από το Ισραήλ υπό αμερικανική εποπτεία. «Στην ουσία, πρόκειται για ένα όργανο που επιλέχθηκε και εγκρίθηκε από εξωτερικούς παράγοντες, με ελάχιστη, αν όχι ανύπαρκτη, πραγματική εξουσία για τους ίδιους τους Παλαιστινίους» σύμφωνα με το Chatham House.
Το Chatham House σημειώνει ακόμη ότι, κατά τη συζήτηση της Απόφασης 2803 στο Συμβούλιο Ασφαλείας, αρκετές αντιπροσωπείες είχαν επισημάνει ότι δεν γίνεται καμία αναφορά στις καθιερωμένες εγγυήσεις του ΟΗΕ για τα παλαιστινιακά δικαιώματα, αρχής γενομένης από τις Αποφάσεις 242 και 338 του Συμβουλίου Ασφαλείας.
Με άλλα λόγια, η Απόφαση 2803 δεν δεσμεύει τον ΟΗΕ ούτε τη διεθνή κοινότητα για τη δημιουργία παλαιστινιακού κράτους. Αντίθετα, θεσμοθετεί και νομιμοποιεί τον πλήρη διαχωρισμό της Γάζας από τη Δυτική Όχθη τουλάχιστον έως τις 31 Δεκεμβρίου 2027, όταν λήγει η εντολή του Συμβουλίου Ειρήνης. Μέχρι τότε, θα είναι πλέον πολύ αργά.
