Φόρτωση Text-to-Speech…
Μπορεί ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης επισήμως να απέφυγε –δις– να σχολιάσει δημόσια τις συνομιλίες των δύο προέδρων ΗΠΑ και Τουρκίας, Ντόναλντ Τραμπ και Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, είναι ωστόσο πρόδηλο ότι στο Μέγαρο Μαξίμου δεν αντιμετώπισαν με ικανοποίηση τις δημόσιες φιλοφρονήσεις μεταξύ των δύο ηγετών. Η Αθήνα κινείται στη γραμμή που ακολουθεί η κυβέρνηση –τουλάχιστον δημοσίως– από τις αρχές του 2025, όταν της μεταφέρθηκε ότι ο κ. Τραμπ αναζητεί ενεργά κάποιον λειτουργικό τρόπο προκειμένου να ξεπεραστεί το αδιέξοδο και να πωληθούν αμερικανικά F-35 στην Τουρκία, δηλαδή αποφεύγει τις δημόσιες σαφείς τοποθετήσεις. Φυσικά έχει έκτοτε ενημερώσει την Ουάσιγκτον για τις ελληνικές επιφυλάξεις, αναδεικνύοντας το σύνολο των απειλών που η σύμμαχος Τουρκία κρατάει έναντι της Αθήνας, δίχως, όπως είναι προφανές, κάποιο ιδιαίτερο αποτέλεσμα.
Για την Ελλάδα, μια πρόσθετη πηγή πίεσης είναι η δύσκολη θέση στην οποία εκ των πραγμάτων έρχεται, όταν συγκρούεται ο κ. Τραμπ με τον πρωθυπουργό του Ισραήλ Μπέντζαμιν Νετανιάχου. Μόλις το προηγούμενο διήμερο ο κ. Νετανιάχου δεν δίστασε να βγει στο Fox News προκειμένου να καταγγείλει πιθανή πώληση των F-35 στην Τουρκία, ενώ ταυτόχρονα παρουσίασε και δύο πολύ βασικές θέσεις της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής, αρχικά για την κατοχή της βόρειας Κύπρου από τον τουρκικό στρατό και εν συνεχεία για το casus belli ενός συμμάχου στο ΝΑΤΟ έναντι ενός άλλου.
Σχέση σε ιστορικό χαμηλό
Αν και η αναβολή της επίσκεψης του υπουργού Πολέμου Πιτ Χέγκσεθ στην Ιερουσαλήμ σχετίζεται περισσότερο με τη νέα ανάφλεξη στο μέτωπο με το Ιράν και όχι με την αρνητική ατμόσφαιρα μεταξύ των δύο πλευρών, είναι απολύτως σαφές ότι η σχέση Τραμπ – Νετανιάχου βρίσκεται σε ιστορικό χαμηλό, παρά τις μάλλον άγαρμπες προσπάθειές τους να δείξουν ότι τα μεταξύ τους προβλήματα είναι διαχειρίσιμα. Η ακύρωση της επίσκεψης στα Ιεροσόλυμα, εκ των πραγμάτων σημαίνει ότι ο κ. Χέγκσεθ δεν θα πραγματοποιήσει ούτε τη φημολογούμενη σύντομη στάση στην Αθήνα, κάτι που υπό τις παρούσες συνθήκες είναι μάλλον θετικό. Υπενθυμίζεται ότι οι διπλωματικές ισορροπίες της Ελλάδας το προηγούμενο χρονικό διάστημα ανάμεσα στα αμερικανικά συμφέροντα (όπως αυτά αποτυπώθηκαν με την αξιοποίηση των βάσεων στη Σούδα για την εξυπηρέτηση των δυνάμεων των ΗΠΑ) και την πολύ σαφή αποστασιοποίηση πολλών Ευρωπαίων από τις ΗΠΑ και –πολύ περισσότερο– το Ισραήλ, δεν υπήρξε χωρίς κάποιο κόστος σε επίπεδο Ε.Ε.
Με βάση όλο αυτό το ρευστό πεδίο, στο Μαξίμου φαίνεται ότι επιχειρούν να ισορροπήσουν σε κάποια βασικά σημεία. Αρχικά, θα αναδεικνύουν το έργο της κυβέρνησης στην άμυνα και την εξωτερική πολιτική, τονίζοντας ότι δεν θα ετεροπροσδιοριστούν από το τι κάνουν άλλες χώρες. Δεύτερον, θα θυμίζουν ότι στην Ουάσιγκτον υπάρχουν αναχώματα –θεσμικά και νομικά– που μπορεί να βάλουν «φρένο» στα F-35. Τρίτον, αλλά όχι λιγότερο σημαντικό, φαίνεται ότι στο Μαξίμου θέλουν να κρατήσουν πλέον μια καλύτερη ισορροπία στη σχέση τους με τις ΗΠΑ. Η συνεργασία είναι δεδομένη, οι στενές σχέσεις επίσης, αλλά όπως έλεγε κυβερνητική πηγή, «δεν θα φορέσουμε και καπελάκι MAGA».
Το «κλειδί»
Η συγκεκριμένη αποστροφή αποτελεί σαφή μετακίνηση από την προσπάθεια της Αθήνας των τελευταίων μηνών να είναι κυρίως ουδέτερη σε ό,τι αφορά τις πρωτοβουλίες του κ. Τραμπ σε αρκετά ζητήματα, πολλές φορές μάλιστα κινούμενη στα όρια ανάμεσα στην Ουάσιγκτον και στις Βρυξέλλες.
Επί του πρακτέου, πάντως, δεδομένου ότι είναι πια ορατό το ενδεχόμενο η Τουρκία να επιστρέψει με κάποια φόρμουλα στο πρόγραμμα των F-35, καθώς ο κ. Τραμπ έχει τρόπο να ελέγξει τις πλειοψηφίες στο Κογκρέσο και να εξαλείψει τα εμπόδια στον δρόμο για την άρση των κυρώσεων CAATSA, αλλά και στη συνέχεια για την πώληση των μαχητικών πέμπτης γενιάς, αρκετοί στην Αθήνα θεωρούν ότι η ελληνική πλευρά θα πρέπει να στείλει κάποια σήματα που να υπενθυμίζουν διάφορες πραγματικότητες. Οπως –για παράδειγμα– ότι η Ελλάδα έχει αποτελέσει τα τελευταία χρόνια αναπόσπαστο κομμάτι του επιχειρησιακού σχεδιασμού των ενόπλων δυνάμεων των ΗΠΑ στη Σούδα, στην Αλεξανδρούπολη και τη Λάρισα. Ολα αυτά συμβαίνουν με βάση τη Συμφωνία Αμοιβαίας Αμυντικής Συνεργασίας (MDCA) η οποία καθορίζει την αμερικανική στρατιωτική παρουσία στην Ελλάδα.
