Φόρτωση Text-to-Speech…
«Δεν θα πλήξουμε με τα ελληνοτουρκικά το επόμενο διάστημα». Η εκτίμηση έμπειρου διπλωμάτη, στελέχους του υπουργείου Εξωτερικών, δείχνει ότι αυτό που βιώνουμε τις τελευταίες δύο εβδομάδες με τη διαρκή ανακίνηση των αξιώσεων της Τουρκίας στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο δεν θεωρείται από την Αθήνα αποσπασματικό και συγκυριακό ξέσπασμα, αλλά ολική επιστροφή της Αγκυρας στην αναθεωρητική ατζέντα, που θα λάβει και άλλες μορφές προσεχώς.
Το διάβημα
Για τις προσεχείς ημέρες η σκυτάλη βρίσκεται στα χέρια της Αθήνας, που θα προχωρήσει στη διπλωματική αντίδραση για τα θαλάσσια πάρκα τα οποία ανακήρυξε η Τουρκία με τα δύο προεδρικά διατάγματα του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Την Παρασκευή εστάλη στην Αγκυρα το διάβημα διαμαρτυρίας. Η καθυστέρηση οφείλεται στη σημείο προς σημείο ανάλυση των δύο προεδρικών διαταγμάτων από τη νομική υπηρεσία του υπουργείου Εξωτερικών, καθώς, όπως επισημαίνει αρμόδια πηγή, εντοπίζονται πολλά σημεία στα οποία παραβιάζεται το διεθνές δίκαιο και έπρεπε να γίνει αναλυτική αξιολόγησή τους, όπως και να μελετηθούν οι γεωγραφικές συντεταγμένες που αναφέρονται και ορίζουν τις σχετικές αποτυπώσεις στον χάρτη.
Το βράδυ της Τρίτης και την Τετάρτη, ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης θα συναντηθεί με τους ομολόγους του από την Ε.Ε. στην άτυπη σύνοδο (Gymnich) που θα πραγματοποιηθεί στο Γουίκλοου της Ιρλανδίας. Οπως έχει ο ίδιος προϊδεάσει, εκεί θα θέσει το θέμα της τουρκικής προκλητικότητας και της παραβίασης του διεθνούς δικαίου από την πλευρά της Αγκυρας.
Στα δύο τουρκικά διατάγματα εντοπίζονται πολλά σημεία στα οποία παραβιάζεται το διεθνές δίκαιο και έπρεπε να γίνει αναλυτική αξιολόγησή τους από τη νομική υπηρεσία του ΥΠΕΞ, όπως επισημαίνει αρμόδια πηγή.
Η «σκακιέρα» πάντως έχει στηθεί και αναμένονται οι επόμενες κινήσεις. Τα δύο κομβικά ζητήματα για το επόμενο διάστημα είναι το αναμενόμενο νομοσχέδιο για τη «Γαλάζια Πατρίδα» και η επανέναρξη των εργασιών για το καλώδιο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου. Η πιο πρόσφατη εξέλιξη σε σχέση με το καλώδιο ήταν το μήνυμα της τουρκικής πλευράς ότι θα πρέπει να ενημερωθεί και επί της ουσίας να δώσει τη συγκατάθεσή της για την επανέναρξη των εργασιών. Η Αγκυρα ισχυρίζεται ότι έχει δικαιοδοσία στη θαλάσσια περιοχή ανοικτά της Κάσου, όπου τον Ιούλιο του 2024 παρενέβη για να διακόψει τις βυθομετρικές έρευνες.
Δράση και αντίδραση
Πηγές με γνώση των εξελίξεων αναφέρουν ότι και πριν από την ανακοίνωση των Ειδικών Χωροταξικών Σχεδίων για τον Τουρισμό και τις ΑΠΕ, η τουρκική πλευρά είχε διαμηνύσει μέσω διαύλων επικοινωνίας ότι δεν θα αποδεχθεί να υπάρχουν αναφορές σε συγκεκριμένες νησίδες και βραχονησίδες για τις οποίες έχει οικοδομήσει τη θεωρία των «γκρίζων ζωνών». Οι κινήσεις της με τα θαλάσσια πάρκα θεωρούνται αντίδραση, επειδή δεν εισακούστηκε το μήνυμα που εξέπεμψε. Αυτό δείχνει ότι πρέπει να αναμένεται αντίδραση και στην επανέναρξη των εργασιών για την πόντιση του καλωδίου ηλεκτρικής διασύνδεσης.
Στις αναλύσεις που γίνονται από την κυβέρνηση σε διπλωματικό και όχι μόνον επίπεδο, η στάση της Τουρκίας θεωρείται ότι διαμορφώνεται σε σημαντικό βαθμό με γνώμονα τη σχέση Ελλάδας – Κύπρου – Ισραήλ και τα νέα δεδομένα που φέρνει για την ευρύτερη περιοχή. Υπάρχει η ανάγνωση ότι η Αγκυρα προσπαθεί συνολικά με τις κινήσεις της να εξασφαλίσει πως θα παραμείνει κομβικός «παίκτης» στον ενεργειακό χάρτη της περιοχής και στις οδούς ενεργειακής τροφοδοσίας της Ε.Ε.
Με το τρίγωνο Ελλάδα – Κύπρος – Ισραήλ να διαμορφώνει μια διά θαλάσσης ενεργειακή οδό προς τις αγορές της Ευρώπης, στο τραπέζι μπαίνουν σενάρια για νέα χερσαία χάραξη από τις χώρες του Κόλπου μέσω Συρίας και Τουρκίας. Ιδανικά, στο πλαίσιο της εξασφάλισης διαφοροποίησης πηγών και οδών ενεργειακής τροφοδοσίας, όλες οι εναλλακτικές οδοί θα μπορούσαν να ενεργοποιηθούν. Η γεωπολιτική σημασία κάθε επιμέρους διαδρομής, όμως, είναι μεγαλύτερη όταν περιορίζεται αυτή η διαφοροποίηση. Με βάση αυτή την ανάλυση-ανάγνωση, η προοπτική νομοθέτησης της «Γαλάζιας Πατρίδας» διαβάζεται και ως μια κίνηση της Αγκυρας –πέραν του αυτονόητου, που είναι να αποτυπώσει και σε νομοθέτημα τις αξιώσεις και τη θεώρησή της για τον καθορισμό θαλάσσιων ζωνών– με στόχο να διεκδικήσει λόγο και ρόλο και στις θαλάσσιες ενεργειακές οδούς που σχεδιάζονται. Αλλωστε, έχει διαμηνύσει σε όλους τους τόνους ότι κανένα ενεργειακό πρότζεκτ στην Ανατολική Μεσόγειο δεν πρόκειται να προχωρήσει χωρίς τη δική της συγκατάθεση. Σε όλα αυτά πρέπει να προστεθούν οι επιπτώσεις της πολεμικής σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή και η αναδιάταξη ισχύος και ισορροπιών στην ευρύτερη περιοχή, που δεν είναι ακόμη σαφές πώς θα παγιωθεί.
Η προοπτική νομοθέτησης της «Γαλάζιας Πατρίδας» διαβάζεται και ως μια κίνηση της Αγκυρας με στόχο να διεκδικήσει λόγο και ρόλο και στις θαλάσσιες ενεργειακές οδούς που σχεδιάζονται.
Το μεγάλο ερώτημα, που θα απαντηθεί σύντομα, είναι πόσο θα κλιμακώσει τις αντιδράσεις της η Αγκυρα απέναντι σε εξελίξεις που είναι δεδομένες, όπως οι εργασίες για το καλώδιο. Αν, δηλαδή, θα περιοριστεί σε καταγγελίες ή αν θα επιλέξει να μεταφέρει στο πεδίο την ένταση, με κινήσεις ανάλογες με εκείνες του Ιουλίου του 2024, όταν έστειλε πλοία στα ανοικτά της Κάσου για να παρεμποδίσει τις ερευνητικές εργασίες του πλοίου «Ievoli Relume», υποχρεώνοντας την Αθήνα να αναπτύξει με τη σειρά της μια φρεγάτα και μια κανονιοφόρο στην περιοχή. Επίσης, αν η αναβαθμισμένη γαλλική συμμετοχή στο έργο του καλωδίου θα μεταβάλει τις τουρκικές διαθέσεις.
