Το κλίμα στην Καραϊβική θυμίζει πολύ τις ημέρες και τις εβδομάδες πριν από την απαγωγή του Νικολάς Μαδούρο. Αυτό που διαφέρει είναι ο στόχος. Η Κούβα δεν είναι Βενεζουέλα, αλλά οι ΗΠΑ καλλιεργούν την εντύπωση ότι μπορεί να προχωρήσουν σε κάποιου είδους στρατιωτική επέμβαση.
Ήδη στην περιοχή έχει φτάσει το αεροπλανοφόρο «Νίμιτς», το οποίο θα μπορούσε να γίνει η βάση επιχειρήσεων. Αλλά τα εμπόδια που θέτει η Κούβα δεν μοιάζουν να ξεπερνιούνται εύκολα.
Ο Ντόναλντ Τραμπ, μέσα στους αυτάρεσκους μονολόγους του, έχει πει: «Άλλοι πρόεδροι το έχουν εξετάσει αυτό για 50, 60 χρόνια… Και φαίνεται ότι εγώ θα είμαι αυτός που θα το κάνει». Και καθώς οι συνομιλίες για την απελευθέρωση πολιτικών κρατουμένων και το άνοιγμα της οικονομίας στην Κούβα έχουν βαλτώσει, οι ΗΠΑ προετοιμάζουν στρατιωτικά και πολιτικά το έδαφος για πιθανή παρέμβαση.
Άποψη της Αβάνας, Κούβα / REUTERS/Alexandre Meneghini/File Photo
«Κατασκευάζουν προσχήματα»
Η υφυπουργός Εξωτερικών της Κούβας, Χοσεφίνα Βιδάλ, δήλωσε στο κουβανικό Κογκρέσο: «Κάθε μέρα ο κίνδυνος στρατιωτικής επιθετικότητας ενάντια στην Κούβα αυξάνεται». Η Βιδάλ κατηγόρησε την Ουάσιγκτον ότι κατασκευάζει προσχήματα, καθώς επιθυμεί να παρουσιάσει την Κούβα ως απειλή για την εθνική ασφάλεια των ΗΠΑ.
Την ίδια ώρα, οι πτήσεις επιτήρησης των ΗΠΑ γύρω από το νησί έχουν αυξηθεί. Πρόκειται για επιχείρηση συλλογής πληροφοριών, βήμα που προηγείται των στρατιωτικών επιχειρήσεων. Αλλά οι αναλυτές εκτιμούν ότι αυτά δεν είναι παρά προσπάθεια άσκησης πίεσης. Και πως είναι λίγο πιθανό να προχωρήσουν σε στρατιωτική επέμβαση.
Κατά τον Ρίτσαρντ Φάινμπεργκ, πρώην διευθυντή του Συμβουλίου Ασφαλείας για τη Λατινική Αμερική, τρεις είναι οι στρατιωτικές επιλογές των ΗΠΑ. Μιλώντας στον Economist, είπε ότι η πρώτη θα ήταν μια επιχείρηση τύπου Βενεζουέλας. Μια γρήγορη επέμβαση για τη σύλληψη του Ραούλ Κάστρο. Η δεύτερη θα ήταν περιορισμένα χτυπήματα. Στόχος, να εκφοβίσουν το καθεστώς ώστε να κάνει παραχωρήσεις ή να προκαλέσουν διασπάσεις στην κυβερνώσα ομάδα. Η τρίτη θα ήταν μια ολοκληρωτική εισβολή.
Συλλαμβάνοντας τον Κάστρο
Για τους Financial Times, ο Ντόναλντ Τραμπ θα προτιμούσε την πρώτη επιλογή. Να συλλάβει μία από τις πιο σημαίνουσες προσωπικότητες στην Κούβα. Και η κυβέρνηση των ΗΠΑ έχει προετοιμάσει το κλίμα. Απήγγειλε κατηγορίες στον Ραούλ Κάστρο, πρώην πρόεδρο της Κούβας, για φόνο που σχετίζεται με την κατάρριψη δύο πολιτικών αεροσκαφών το 1996.
Από συγκέντρωση υπέρ του Ραούλ Κάστρο στην Αβάνα / REUTERS/Norlys Perez
Αυτή η επιλογή έχει πολλά πλεονεκτήματα για τον Τραμπ. Αποφεύγει τη μακροπρόθεσμη στρατιωτική δέσμευση και, εάν είναι επιτυχής, θα αναδείξει τις δυνατότητες των ειδικών δυνάμεων των ΗΠΑ.
Αλλά τα εμπόδια από στρατιωτικής άποψης είναι πολλά.
Κυρίως γιατί δεν υπάρχει πλέον το στοιχείο της έκπληξης, ειδικά μετά την επέμβαση στη Βενεζουέλα. Σύμφωνα με τον Κρις Σίμονς, πρώην στέλεχος της Υπηρεσίας Πληροφοριών Άμυνας, «μόνο ένας τρελός θα σκεφτόταν ότι ο Ραούλ Κάστρο δεν μετακινείται διαρκώς». Ένας άλλος πρώην αξιωματούχος το πήγε πιο μακριά. Εκτίμησε ότι ο 94χρονος Κάστρο θα αυτοκτονούσε πριν συλληφθεί από τις ΗΠΑ.
Επίθεση ενάντια στον στρατό
Μια δεύτερη επιλογή για τις ΗΠΑ είναι να εξαπολύσουν επίθεση στον κουβανικό στρατό. Η αμερικανική αεροπορική ισχύς και οι πύραυλοι θα μπορούσαν εύκολα να κατατροπώσουν τις δυνάμεις της Κούβας. Οι στρατιωτικοί εμπειρογνώμονες λένε ότι πλέον ο στρατός στην Κούβα είναι «σκιά αυτού που ήταν τη δεκαετία του 1970».
Ο Φρανκ Μόρα, πρώην αξιωματούχος Άμυνας στην κυβέρνηση Ομπάμα, λέει πως ο στρατός της Κούβας «είναι στην καλύτερη περίπτωση ένα κέλυφος αυτού που ήταν παλιά. Δεν αποτελεί και πολύ αποτρεπτικό παράγοντα εάν οι ΗΠΑ αποφασίσουν να χρησιμοποιήσουν πλήρως τις δυνάμεις τους».
Και τι θα γίνει με την κυβέρνηση;
Το πιο σοβαρό όμως πρόβλημα είναι πολιτικό, όχι στρατιωτικό. Οι ΗΠΑ δεν ξέρουν τι θα συμβεί στη συνέχεια.
Στη Βενεζουέλα, η αντιπρόεδρος Ντέλσι Ροντρίγκεζ ήταν πρόθυμη να συνεργαστεί με την Ουάσιγκτον. Στην Κούβα δεν υπάρχουν σαφείς φατρίες και προσωπικές αντιπαλότητες. «Δεν υπάρχει κουβανική εκδοχή της Ντέλσι», λέει ο Μάικλ Σίφτερ του Διαμερικανικού Διαλόγου στην Ουάσιγκτον. «Οι επαναστατικές πεποιθήσεις ίσως έχουν ξεθωριάσει, αλλά υπάρχει εδραιωμένη δομή εξουσίας», εξηγεί.
Ενώ άλλος αξιωματούχος είπε στους FT ότι το κουβανικό καθεστώς «μοιάζει περισσότερο με αυτό στο Ιράν παρά με τη Βενεζουέλα».
Επίσης, δεν υπάρχει κάποια προσωπικότητα στην αντιπολίτευση, η οποία θα μπορούσε αξιόπιστα να ισχυριστεί ότι εκπροσωπεί την πλειοψηφία της χώρας και να ξεκινήσει την εγκαθίδρυση μιας νέας κυβέρνησης. Άρα δεν υπάρχει ούτε κάτι αντίστοιχο με την Μαρία Κορίνα Ματσάδο.
Κατά τον Μάικλ Σίφτερ, μπορεί οι ΗΠΑ να «ξεφορτωθούν πλήρως το καθεστώς». Και να δημιουργηθεί «απόλυτο κενό». Είναι προετοιμασμένες να αναλάβουν να αποκαταστήσουν την οικονομία στην Κούβα και να ανοικοδομήσουν την πολιτική της; Ο Τραμπ έχει ορκιστεί ότι θα το αποφύγει.
Κυρώσεις και πάλι κυρώσεις
Οι παραπάνω δυσκολίες καθιστούν επικρατέστερη επιλογή την αύξηση τις πίεσης μέσω κυρώσεων και εμπάργκο. Ο αποκλεισμός πετρελαίου που έχει επιβάλει στην Κούβα έχει επιτείνει την ασφυξία στην οικονομία της, σε βασικές υπηρεσίες και την υγειονομική περίθαλψη. Αναλυτές πιστεύουν ότι θα μπορούσε να υπάρξει ένα ξέσπασμα διαμαρτυριών, όσο έρχεται το καλοκαίρι και οι συνθήκες διαβίωσης επιδεινώνονται. Ο κίνδυνος όμως είναι να γίνει μεγαλύτερη η ανθρωπιστική κρίση. Και να αυξηθεί η μετανάστευση προς τις ΗΠΑ.
Κουβανοί μετανάστες στη Φλόριντα ζητούν από την κυβέρνηση Τραμπ να επέμβει στρατιωτικά / REUTERS/Marco Bello
Πρώην αξιωματούχοι άμυνας και υπηρεσιών πληροφοριών των ΗΠΑ εκτιμούν ότι η συγκέντρωση στρατιωτικών δυνάμεων γύρω από το νησί παίζει και άλλο ρόλο. Του έμμεσου εκφοβισμού, ώστε η Κούβα να καθίσει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Και όχι να προετοιμαστεί για πόλεμο.
Κι ύστερα, η κυβέρνηση Τραμπ βρίσκεται υπό την πίεση των Κουβανών μεταναστών, απόγονος των οποίων είναι και ο υπουργός Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο. Οι τελευταίες κινήσεις του Λευκού Οίκου έχουν αναζωπυρώσει τις ελπίδες τους ότι θα υπάρξει επέμβαση στην Κούβα. Και πως θα αλλάξει το καθεστώς.
Μένει να φανεί αν θα πετύχει αυτός ο στρατιωτικός τζόγος.
