Το πακέτο για την προστασία νοικοκυριών και επιχειρήσεων από την αύξηση των τιμών των ορυκτών καυσίμων και τη διαταραχή στις αλυσίδες εφοδιασμού, λόγω των γεγονότων στη Μέση Ανατολή, με την ονομασία AccelerateEU είναι η εργαλειοθήκη της Επιτροπής για την άμεση ανακούφιση των ευρωπαϊκών νοικοκυριών και βιομηχανιών, ιδίως των πλέον ευάλωτων, θέτοντας παράλληλα την ΕΕ σε σταθερή πορεία προς την ενεργειακή ανεξαρτησία.
Όπως αναφέρει χαρακτηριστικά η Κομισιόν «Για δεύτερη φορά σε λιγότερο από πέντε χρόνια, οι Ευρωπαίοι πληρώνουν το τίμημα της εξάρτησης της Ευρώπης από τα εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα, ενώ από την κλιμάκωση της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή, η ΕΕ έχει δαπανήσει επιπλέον 24 δισ. ευρώ σε εισαγωγές ενέργειας λόγω των υψηλότερων τιμών».
Σε αυτό το πλαίσιο, η ανακοίνωση επικεντρώνεται σε πέντε σύνολα μέτρων με βραχυπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες επιπτώσεις:
Μεγαλύτερος συντονισμός σε επίπεδο ΕΕ: Η Επιτροπή θα διευκολύνει τον συντονισμό σε τομείς όπως η πλήρωση των αποθεμάτων φυσικού αερίου, η απελευθέρωση αποθεμάτων πετρελαίου, η υιοθέτηση εθνικών μέτρων έκτακτης ανάγκης και η διασφάλιση της διαθεσιμότητας καυσίμων για τα αεροσκάφη
Προστασία των καταναλωτών και της βιομηχανίας από τις τιμολογιακές κρίσεις: Η Επιτροπή θα βοηθήσει τα κράτη μέλη στον σχεδιασμό στοχευμένων, έγκαιρων και προσωρινών μέτρων για την αντιμετώπιση της κρίσης, συμπεριλαμβανομένου ενός προσωρινού πλαισίου κρατικών ενισχύσεων για την υποστήριξη των πιο εκτεθειμένων οικονομικών τομέων.
Επιτάχυνση της μετάβασης στην εγχώρια καθαρή ενέργεια και την ηλεκτροδότηση : Η Επιτροπή θα δημοσιεύσει ένα Σχέδιο Δράσης για την Ηλεκτροδότηση και θα θέσει έναν στόχο ηλεκτροδότησης, παράλληλα με άλλες πρωτοβουλίες για την αύξηση της αξιοποίησης της γεωθερμίας, του βιομεθανίου και του υδρογόνου.
Ενίσχυση του ενεργειακού συστήματος: Η Επιτροπή καλεί τα κράτη μέλη να επιταχύνουν τις διαπραγματεύσεις για τη δέσμη μέτρων για τα ευρωπαϊκά δίκτυα, με στόχο την ταχεία έγκρισή της πριν από το καλοκαίρι του 2026, και θα εγκρίνει νομοθετική πρόταση για τα τέλη δικτύου και τη φορολογία.
Ενίσχυση των επενδύσεων: Κινητοποιώντας δημόσια και ιδιωτική χρηματοδότηση για τη μετάβαση στην καθαρή ενέργεια.
Παράλληλα για την προστασία των καταναλωτών, η Επιτροπή προτείνει μέτρα που μπορούν να λάβουν τα κράτη μέλη, όπως η στήριξη του εισοδήματος, τα κουπόνια ενέργειας (συμπεριλαμβανομένης της αντικατάστασης λεβήτων), οι κοινωνικοί δασμοί, η μείωση των ειδικών φόρων κατανάλωσης στην ηλεκτρική ενέργεια και οι μειώσεις του ΦΠΑ για τις αντλίες θερμότητας, τα ηλιακά φωτοβολταϊκά πάνελ και τις σχετικές μπαταρίες μικρής κλίμακας, καθώς και φορολογικά κίνητρα για τα ηλεκτρικά οχήματα.
Αναφορικά με το ζήτημα των μεταφορών, το πακέτο μέτρων προβλέπει ότι για να διασφαλιστεί η επαρκής διαθεσιμότητα καυσίμων και να διατηρηθεί η αποτελεσματική λειτουργία της ενιαίας αγοράς, η Επιτροπή θα εντείνει τον ευρωπαϊκό συντονισμό για τη βελτιστοποίηση της διανομής καυσίμων σε όλα τα κράτη μέλη. Η Επιτροπή θα δημιουργήσει ένα Παρατηρητήριο Καυσίμων, το οποίο θα παρακολουθεί την παραγωγή, τις εισαγωγές, τις εξαγωγές και τα επίπεδα αποθεμάτων καυσίμων μεταφορών στην ΕΕ. Αυτό θα επιτρέψει τον ταχύ εντοπισμό πιθανών ελλείψεων και θα συμβάλει στη λήψη στοχευμένων μέτρων για τη διατήρηση μιας ισορροπημένης διανομής καυσίμων σε όλες τις περιοχές και τα αεροδρόμια.
Για τον μετριασμό των επιπτώσεων πιθανών ελλείψεων καυσίμων στον τομέα των αερομεταφορών της ΕΕ, η Επιτροπή θα παράσχει διευκρινίσεις σχετικά με τις υπάρχουσες δυνατότητες ευελιξίας εντός του πλαισίου της ΕΕ για τις αερομεταφορές, με σκοπό την αντιμετώπιση των συνεπειών των ακυρώσεων πτήσεων και άλλων διαταραχών.
Η απάντηση της Κομισιόν στην πιθανότητα μιας εκτεταμένης ενεργειακής κρίσης δείχνει στην πράξη την πλήρη εξάρτηση της ΕΕ από το φυσικό αέριο. Παρόλο που οι εισαγωγές αερίου από τον Κόλπο είναι περιορισμένες (το μεγαλύτερο ποσοστό προέρχεται από τη Νορβηγία, τις ΗΠΑ και τη Βόρειο Αφρική), οι εισαγωγές LNG, που αντικατέστησαν το ρωσικό φυσικό αέριο, τα εν λόγω δεξαμενόπλοια θα μπορούσαν να κατευθυνθούν σε χώρες της Ανατολής για να καλύψουν τη ζήτηση, στερώντας φυσικό αέριο την ΕΕ. Αρκετά κράτη – μέλη ανησυχούν ότι οι διαταραχές στις αλυσίδες εφοδιασμού θα μπορούσαν να διαρκέσουν αρκετούς μήνες ή ακόμα και χρόνια, με ότι συνέπειες μπορεί να έχει αυτό για τα ευρωπαϊκά νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις.
Τα μέτρα που πρότεινε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναμένεται να συζητηθούν από τους ηγέτες της ΕΕ στο Άτυπο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο που θα λάβει χώρα στην Κύπρο στις 23-24 Απριλίου.
