Φόρτωση Text-to-Speech…
Ενα ολοκληρωμένο «μενού» απαντήσεων στην κλιμακούμενη ένταση που πυροδοτεί η Aγκυρα και το οποίο περιλαμβάνει, εάν κριθεί αναγκαίο, την επέκταση των εθνικών χωρικών υδάτων νοτίως της Κρήτης στα 12 ναυτικά μίλια διαμορφώνει η Αθήνα, στον απόηχο της χωροθέτησης των τουρκικών θαλάσσιων πάρκων και της επαναφοράς στο προσκήνιο της θεωρίας των «γκρίζων ζωνών».
Η Αθήνα καταγράφει με προσοχή και ανησυχία τις τελευταίες κινήσεις της Aγκυρας, που σηματοδοτούν ότι η περίοδος των «ήρεμων νερών» αποτελεί πλέον παρελθόν. Oμως, θεωρεί πως η πλήρης εικόνα για τη στρατηγική της Τουρκίας θα διαμορφωθεί τις επόμενες εβδομάδες με δύο κομβικά ορόσημα: πρώτον, τη δημοσιοποίηση από την Aγκυρα των όρων, περιορισμών ή απαγορεύσεων που θα ισχύουν σε τομείς όπως η αλιεία, η ναυσιπλοΐα και οι έρευνες στα εκτός Διεθνούς Δικαίου θαλάσσια πάρκα που χωροθέτησε. Και, δεύτερον, τον τρόπο με τον οποίο θα αντιδράσει στη δρομολογούμενη επανέναρξη των ερευνών για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου.
«Παγώνουν» οι επαφές
Η Αθήνα διαμορφώνει ήδη έναν οδικό χάρτη αντιμετώπισης της Aγκυρας, με ορισμένες κινήσεις να είναι άμεσης εφαρμογής. Ειδικότερα, επί της ουσίας «παγώνουν» οι διμερείς επαφές σε υψηλό επίπεδο. Oπως λέγεται, είναι πλέον εξαιρετικά απομακρυσμένο, έως και απίθανο, να πραγματοποιηθεί συνάντηση των Κυριάκου Μητσοτάκη και Ταγίπ Ερντογάν στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, τον επόμενο μήνα στη Νέα Υόρκη, ενώ το ίδιο ισχύει για τους Γιώργο Γεραπετρίτη και Χακάν Φιντάν.
Επίσης, δεδομένη είναι η σκλήρυνση της στάσης της Αθήνας σε όλο το πλέγμα των ευρωτουρκικών σχέσεων – πέραν, δηλαδή, του αποκλεισμού της Aγκυρας από το πρόγραμμα SAFE. Ο υπουργός Εξωτερικών θα ενημερώσει για τα θαλάσσια πάρκα που χωροθέτησε ο Ερντογάν τους ομολόγους του στο αμέσως επόμενο Συμβούλιο Εξωτερικών Υποθέσεων, με το ελληνικό «φρένο» να είναι πλέον δεδομένο σε θέματα ισχυρού τουρκικού ενδιαφέροντος, όπως η βελτίωση και ο εκσυγχρονισμός της τελωνειακής ένωσης, η απελευθέρωση της βίζας και η αναβάθμιση του ρόλου της Τουρκίας ως ενεργειακού κόμβου μεταξύ Ευρώπης, Νότιου Καυκάσου και Κεντρικής Ασίας.
Στη «φαρέτρα» τα 12 μίλια – Η επέκταση των χωρικών υδάτων νοτίως της Κρήτης στα 12 ν.μ., ενδεχόμενο που είχε αφήσει ανοιχτό ο πρωθυπουργός πέρυσι τον
Φεβρουάριο, έχει ενταχθεί στην ελληνική «φαρέτρα».
Τέλος, στην ελληνική «φαρέτρα» έχει ενταχθεί και η επέκταση των χωρικών υδάτων νοτίως της Κρήτης, την οποία είχε αφήσει ανοικτή ως ενδεχόμενο ο πρωθυπουργός (πέρυσι τον Φεβρουάριο στον ΣΚΑΪ και τον Αλέξη Παπαχελά), ενώ ειδικό «κεφάλαιο» αποτελεί η αντιμετώπιση τυχόν απόπειρας της Αγκυρας να μεταφέρει την ένταση στο πεδίο.
Αυτό υπονοήθηκε ως έμμεση απειλή στην ανακοίνωση του τουρκικού υπουργείου Aμυνας, με αφορμή το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, όπου γίνεται αναφορά σε «αποφασιστικότητα» της Τουρκίας «να προστατεύσει τα δικαιώματα, τα συμφέροντα και τις ανησυχίες της στο Αιγαίο Πέλαγος».
Η κλιμάκωση
Η Aγκυρα κλιμακώνει σταθερά το τελευταίο δεκαπενθήμερο τη στάση της και την αντίδρασή της με μια σειρά από παρεμβάσεις. Η αρχή έγινε με τις ενστάσεις για το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό. Ακολούθησε η δημοσίευση στην τουρκική Εφημερίδα της Κυβερνήσεως των δύο προεδρικών διαταγμάτων για την ανακήρυξη των θαλάσσιων πάρκων σε Βόρειο Αιγαίο και Ανατολική Μεσόγειο και, τέλος, η αμφισβήτηση της ελληνικής κυριαρχίας με αφορμή το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας.
Μέσα από τις διαδοχικές αυτές κινήσεις, η τουρκική πλευρά επανέφερε στο προσκήνιο σχεδόν το σύνολο των αξιώσεων, αμφισβητήσεων και διεκδικήσεων στο Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο, με θέσεις που απάδουν προς το Διεθνές Δίκαιο. Η Αθήνα έσπευσε να καταγγείλει ως παράνομη την ανακήρυξη των θαλάσσιων πάρκων, καθώς εκτείνονται σε διεθνή ύδατα αλλά και στην ελληνική υφαλοκρηπίδα, ενώ καταλόγισε στην Aγκυρα εμμονή σε αναθεωρητικές θέσεις, όσον αφορά το καθεστώς κυριαρχίας στο Αιγαίο.
Με τις συντεταγμένες που όρισε στο θαλάσσιο πάρκο ανάμεσα σε Σαμοθράκη και Λήμνο, επί της ουσίας η τουρκική πλευρά επαναφέρει τη θέση της ότι η μέση γραμμή θα πρέπει να υπολογίζεται με αφετηρία τις ηπειρωτικές ακτές των δύο χωρών. Ενώ στο θαλάσσιο πάρκο της Ανατολικής Μεσογείου ουσιαστικά αποκόπτει το Καστελλόριζο από τον υπόλοιπο ελληνικό νησιωτικό χώρο, αποτυπώνοντας έτσι στον χάρτη που παρουσίασε τη θέση της ότι τα νησιά δεν έχουν πλήρη επήρεια στον προσδιορισμό θαλάσσιων ζωνών.
Πέραν αυτών, με την αντίδρασή της στο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις ΑΠΕ, η Τουρκία επανέφερε τη θεωρία των «γκρίζων ζωνών» και την αμφισβήτηση της ελληνικής κυριαρχίας στο Αιγαίο.
Σε όλα αυτά προστίθεται η επιστροφή στις πρακτικές παραβιάσεων του ελληνικού εναέριου χώρου και παραβάσεων των κανόνων εναέριας κυκλοφορίας από τουρκικά μαχητικά και μη επανδρωμένα ιπτάμενα μέσα. Οι πρακτικές αυτές είχαν υποχωρήσει σημαντικά από τη Διακήρυξη των Αθηνών, που υπεγράφη τον Δεκέμβριο του 2023. Oμως, το τελευταίο τρίμηνο καταγράφεται ιδιαίτερα αυξημένη δραστηριότητα, ενώ μόλις την προηγούμενη Τετάρτη σημειώθηκαν 25 παραβιάσεις σε μία ημέρα, ο μεγαλύτερος αριθμός από τον Φεβρουάριο του 2023 και μετά.
