Μία μεμονωμένη πυρκαγιά δεν μπορεί να συνδεθεί απευθείας με την κλιματική κρίση. Ωστόσο, ένα καλοκαίρι με ακραία καιρικά φαινόμενα, σαν τους καύσωνες που έπληξαν φέτος την Ευρώπη από τις αρχές Ιουνίου είναι σίγουρα αιτία και σημείο αναφοράς.
Η Γαλλία και η Ισπανία, που καίγονται σχεδόν επί μία εβδομάδα, αλλά και η Ιταλία και η Πορτογαλία, που είδαν πυρκαγιές να ξεσπούν παράλληλα, έχουν ήδη «ψηθεί» από τους καύσωνες. Οι χώρες αυτές, τα τελευταία καλοκαίρια, έχουν ζήσει ασυνήθιστα ακραία καιρικά φαινόμενα. Καύσωνες μεγάλης διάρκειας και ξηρασία που επιμένει.
«Ξήρανση της ευρωπαϊκής ηπείρου»
Δεν μπορεί να αμφισβητηθεί ότι οι πυρκαγιές που καίνε τις χώρες αυτές, στην καρδιά του καλοκαιριού, είναι συνέπεια αυτών των συνθηκών. Οι οποίες προετοιμάζουν το έδαφος για ανάφλεξη.
Γαλλία, νεκρό ελάφι εξαιτίας της ξηρασίας / REUTERS/Yves Herman
Ο «καιρός των πυρκαγιών»
Όπως θυμίζουν οι New York Times, η Διακυβερνητική Επιτροπή για την Κλιματική Αλλαγή, προειδοποιούσε ήδη από το 2021 για τις εξελίξεις αυτές. Ο κορυφαίος φορέας για την επιστήμη του κλίματος έλεγε ότι μέσα στη διάρκεια του 21ου αιώνα, ο «καιρός των πυρκαγιών» θα αυξηθεί σε όλη τη Μεσόγειο.
Η κλιματική αλλαγή, αποτέλεσμα της καύσης ορυκτών καυσίμων, είναι εδώ. Και τη ζούμε με όλες τις αισθήσεις μας.
Οι πυρκαγιές, ως γενικό φαινόμενο, συνδέονται στενά με τη θερμότητα και την ξηρασία, που αφαιρούν την υγρασία από τα δάση και συνολικά τη βλάστηση. Αν υπάρξει σπίθα, οι συνθήκες αυτές επιτρέπουν στις πυρκαγιές να εξαπλωθούν γρήγορα και να καταστρέψουν ό,τι βρουν στο πέρασμά τους.
Μιλώντας στους NYT, ο Γιόχαν Γκέοργκ Γκόλνταμερ, διευθυντής του Παγκόσμιου Κέντρου Παρακολούθησης Πυρκαγιών, στο Φράιμπουργκ της Γερμανίας, δίνει ένα όνομα σε αυτό το φαινόμενο: «Επιτρέψτε μου να το ονομάσω ξήρανση της ευρωπαϊκής ηπείρου», λέει. «Η βλάστηση υποφέρει από αυτή την πίεση που προκαλούν η ζέστη και η ξηρασία. Και αυτό συσσωρεύεται».
Γαλλία, πυρκαγιά / REUTERS/Florion Goga
Σχολιάζοντας τις πυρκαγιές στη Γαλλία και την Ισπανία, λέει ότι ήταν «απόλυτα» συνδεδεμένες με τα προηγούμενα ακραία καιρικά φαινόμενα.
Ακραία καιρικά φαινόμενα
Ας πάμε στη Γαλλία. Οι δυτικές περιοχές, όπου οι πυροσβέστες έδωσαν σκληρή μάχη με τις φλόγες, ήταν το επίκεντρο των κυμάτων καύσωνα που βίωσε η χώρα. Το Μπορντό, στις παρυφές του οποίου έφτασαν οι φλόγες, με αποτέλεσμα να απομακρυνθούν χιλιάδες άνθρωποι, βίωσε τα ακραία καιρικά φαινόμενα. Στα τέλη Ιουνίου, αντιμετώπισε την πιο ζεστή περίοδο για την εποχή στην ιστορία του. Οι θερμοκρασίες έφτασαν τους 42 βαθμούς Κελσίου για τρεις συνεχόμενες ημέρες.
Αλλά αυτό ήταν το αποκορύφωμα. Από την 1η Ιουνίου, η πόλη που είναι γνωστή για εύκρατο κλίμα που επιτρέπει την παραγωγή κρασιού, έχει περάσει 20 ημέρες με μέγιστες θερμοκρασίες τουλάχιστον 35 βαθμών Κελσίου. Το 2025 ήταν μόλις πέντε. Και έχει βρέξει μόνο τρεις ημέρες. Λιγότερο και από ελάχιστα, θα λέγαμε καθ’ υπερβολήν.
Κίνδυνος για ανθρώπους και οικοσύστημα
Σύμφωνα με τα στοιχεία του συστήματος Copernicus, της ευρωπαϊκής υπηρεσίας παρακολούθησης του κλίματος, η Δυτική Ευρώπη βίωσε φέτος τον πιο ζεστό Ιούνιο που έχει καταγραφεί. Το Copernicus ανέφερε επίσης «ευρείες ξηρές συνθήκες» και υγρασία εδάφους πολύ κάτω από το μέσο όρο στην Ισπανία και τη Γαλλία.
REUTERS/Yves Herman
Τα κύματα καύσωνα και η υπερθέρμανση των υδάτων στην Ευρώπη, επισημαίνει η Σαμάνθα Μπέρτζες, αναπληρώτρια διευθύντρια της Υπηρεσίας Κλιματικής Αλλαγής του Copernicus, είναι πολύ σοβαρή. Δημιουργεί «αυξανόμενους κινδύνους για τους ανθρώπους, τα οικοσυστήματα και τις υποδομές».
Οι κίνδυνοι αυτοί έχουν να κάνουν με την υγεία και την ασφαλή διαβίωση των ανθρώπων. Και πλήττουν την οικονομία και το φυσικό περιβάλλον, την οικολογική ισορροπία.
Το καλοκαίρι έχει ακόμη εβδομάδες μπροστά του
Οι κίνδυνοι αυτοί, που συνδέονται άμεσα με τα ακραία καιρικά φαινόμενα, εκδηλώνονται σε όλη την Ευρώπη με πολλούς τρόπους. Ο ποταμός Δούναβης έφτασε πρόσφατα στα χαμηλότερα επίπεδα νερού του εδώ και 30 χρόνια, διαταράσσοντας εν μέρει τη ναυσιπλοΐα. Μέσα στον Ιούλιο, τα χαμηλά επίπεδα της στάθμης του Ρήνου ανάγκασαν τα φορτηγά πλοία να μειώσουν τα φορτία. Η Ολλανδία έχει δηλώσει έλλειψη νερού. Μεγάλο μέρος της Γαλλίας, επίσης, αντιμετωπίζει περιορισμούς στο νερό.
Και βέβαια, πυρκαγιές ξεσπούν συνεχώς. Και ξεκίνησαν νωρίς…
Το καλοκαίρι είναι μπροστά…
Σύμφωνα με το Ευρωπαϊκό Σύστημα Πληροφοριών για τις Δασικές Πυρκαγιές, μέχρι στιγμής φέτος, η Γαλλία έχει ήδη καταγράψει τις περισσότερες πυρκαγιές και τη μεγαλύτερη καμένη έκταση των τελευταίων 20 καλοκαιριών.
Μεταξύ των ετών 2006 και 2015, η Γαλλία είχε ετησίως κατά μέσο όρο 15 πυρκαγιές. Φέτος, έχουν καταγραφεί 312. Έχουν καεί δεκάδες χιλιάδες εκτάρια γης. Και το καλοκαίρι έχει ακόμη εβδομάδες μπροστά του.
Η Ισπανία βίωσε το 2025 μια από τις χειρότερες πρόσφατες πυρκαγιές. Οι οποίες βεβαίως συνδέονται με τα ακραία καιρικά φαινόμενα. Μέχρι στιγμής, η φετινή καταστροφή είναι περίπου το 40% της περσινής. Αλλά και εκεί οι πυρκαγιές ξεκίνησαν νωρίς. Κανονικά, στην Ευρώπη, ο κίνδυνος πυρκαγιών είναι πιο έντονος στα μέσα Ιουλίου και Αυγούστου.
Και υπάρχει και μια ουσιώδης αλλαγή. Το 2021, ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Περιβάλλοντος δήλωσε ότι η μέση ετήσια καμένη έκταση στη Μεσόγειο είχε μειωθεί ελαφρώς από τη δεκαετία του 1980. Αιτία ήταν η βελτιωμένη διαχείριση των πυρκαγιών. Ωστόσο, ο οργανισμός ανέφερε ότι οι πυρκαγιές έπληξαν περιοχές της κεντρικής και βόρειας Ευρώπης «που συνήθως δεν είναι επιρρεπείς» σε φωτιές.
