Ένα κιονόκρανο έχει αποσπαστεί από αρχαίο κίωνα σε Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO στην παράκτια πόλη της Τύρου στον Λίβανο. Ένας τόπος προσκυνήματος τόσο για χριστιανούς όσο και για μουσουλμάνους καταστράφηκε σε μια άλλη πόλη του νότου. Ισραηλινές επιθέσεις ισοπέδωσαν υπαίθρια αγορά της Ναμπατιέ που χρονολογείται στην εποχή των Μαμελούκων και γκρέμισαν όλα τα κτήρια σε πόλεις αιώνων στη λιβανέζικη παραμεθόριο.
Η τετράμηνη στρατιωτική επιχείρηση που σύμφωνα με το Ισραήλ είχε στόχο την εξουδετέρωση της Χεζμπολάχ προκάλεσε ζημιές ή κατέστρεψε σημαντικά μνημεία σε όλο τον Λίβανο, δήλωσε στο Reuters ο λιβανέζος υπουργός Πολιτισμού Γκασάν Σαλαμέ.
Παρά την εκεχειρία που κηρύχθηκε πριν από περίπου μια εβδομάδα, οι αρχές του Λιβάνου δεν έχουν ακόμα πλήρη εικόνα των καταστροφών καθώς ο ισραηλινός στρατός διατηρεί τον έλεγχο μιας ζώνης σε βάθος 10 χιλιομέτρων από τα σύνορα, μια περιοχή στην οποία οι Λιβανέζοι δεν έχουν πια πρόσβαση.
«Δεν μπορούμε να εργαστούμε κάτω από τη σκιά της κατοχής» είπε ο Σαλαμέ.
Ένα κατεστραμμένο αυτοκίνητο έχει σπάσει τον φράχτη του ρωμαϊκού αρχαιολογικού χώρου του Αλ-Μπας, μνημείο της UNESCO στην Τύρο (Reuters)
Η ζώνη κατοχής περιλαμβάνει μεταξύ άλλων το Κάστρο Μποφόρ που έχτισαν οι Σταυροφόροι τον 12ο αιώνα, καθώς και χωριά αιώνων που έστεκαν ναοί χριστιανών, σιιτών και σουνιτών μουσουλμάνων.
«Υπάρχουν χωριά που ισοπεδώθηκαν εντελώς» είπε ο Σαλαμέ.
Αεροπορικές επιθέσεις δέχτηκαν ακόμα και πόλεις εκτός της ζώνης κατοχής, όπως η Τύρος και η Ναμπατίγια. Βομβαρδισμοί αναφέρθηκαν και στην πόλη του Τεμπνίν, δημιουργώντας φόβους ότι χτυπήθηκε ακόμα ένα κάστρο των Σταυροφόρων.
«Κληρονομιά δεν είναι μόνο οι αρχαιότητες των Ρωμαίων και των Φοινίκων» είπε ο λιβανέζος υπουργός Πολιτισμού. «Στην κληρονομιά περιλαμβάνονται επίσης ιστορικά κτήρια, αρχαιολογικοί χώροι και κτήρια με πολιτιστικές λειτουργίες».
Καπνός από εκρήξεις υψώνεται πάνω από το Κάστρο Μποφόρ στον Λίβανο στις 27 Μαΐου 2026 (Reuters)
Απαντώντας σε ερώτηση του Reuters, ο ισραηλινός στρατός διαβεβαίωσε ότι δεν έχει πρόθεση να «προκαλέσει υπερβολικές ζημιές σε πολιτικές υποδομές και χτυπά μόνο λόγω στρατιωτικής αναγκαιότητας».
Διαβεβαίωσε επίσης ότι λαμβάνει υπόψη την παρουσία «ευαίσθητων χώρων» και εφαρμόζει μια «ενδελεχή διαδικασία έγκρισης [για τις επιθέσεις] όπως προβλέπεται».
Ο σημερινός Λίβανος βρίσκεται στο σταυροδρόμι πολιτισμών όπως οι Φοίνικες, οι Βυζαντινοί, οι Μαμελούκοι -ομάδες δούλων που κατέκτησαν μια σειρά μουσουλμανικών χωρών- και οι Σταυροφόροι, με κάθε ομάδα να αφήνει πίσω της ναούς, κάστρα και μαυσωλεία.
Με ηλικία σχεδόν 5.000 ετών, η Τύρος με τα ρωμαϊκά της ερείπια ήταν αρχικά νησί, συνδέθηκε όμως μόνιμα με την ηπειρωτική χώρα από τις δυνάμεις του Μεγάλου Αλεξάνδρου, οι οποίες κατασκεύασαν έναν τεχνητό δρόμο πάνω στη θάλασσα.
Η πόλη έχει ζήσει επανειλημμένες συγκρούσεις. Σήμερα, ένα μεγάλο μέρος της είναι σωροί ερειπίων, με σκονισμένα αυτοκίνητα χωρίς παράθυρα να παραμένουν γύρω από κίονες που υψώθηκαν προς τιμήν ξεχασμένων θεών.
Τα φράγματα που στήθηκαν για να προστατεύσουν τα ερείπια εκτοξεύτηκαν στη μέση των αρχαιολογικών χώρων που υποτίθεται θα προστάτευαν.
H πόλη Ναμπατίγια, όπου βρίσκονται σημαντικοί αρχαιολογικοί χώροι, έχει ισοπεδωθεί (Reuters)
«Κοιτάξτε τις ζημιές που υπέστη, είναι σαν να εξερράγη από τα θεμέλια, σαν να χτυπήθηκε από σεισμό» είπε ο Αντνάν Ιστανμπούλι, αξιωματούχος της εφορείας αρχαιοτήτων, δείχνοντας ένα κατεστραμμένο ρωμαϊκό μωσαϊκό.
Η Τύρος «υποτίθεται ότι είναι πόλη υπό διεθνή προστασία, ότι δεν πρέπει να γίνει στόχος με κανένα τρόπο και σε καμία σύγκρουση» σχολίασε ο Αλβάν Σαραφεντίν, αντιδήμαρχος της Τύρου.
Η UNESCO, ο οργανισμός του ΟΗΕ για την Εκπαίδευση, την Επιστήμη και τον Πολιτισμό, εξέφρασε τον περασμένο μήνα ανησυχία για την Τύρο, την οποία περιλαμβάνει στα Μνημεία Παγκόσμιας Πολιτιστικής Κληρονομιάς.
Ανέφερε επίσης ότι ανησυχεί για τις αναφορές περί ζημιών σε μια ακρόπολη στη νότια πόλη της Σάμα και για τις συγκρούσεις κοντά στο Κάστρο Μποφόρ, ενώ παράλληλα καταδίκασε τις «παράνομες επιθέσεις κατά της πολιτιστικής κληρονομιάς».
Τον Μάρτιο η UNESCO είχε εκφράσει ανάλογες ανησυχίες για την τύχη αρχαιοτήτων στο Ιράν, εν μέσω του πολέμου με τις ΗΠΑ.
Όταν οι ισραηλινοί βομβαρδισμοί επεκτάθηκαν στα ερείπια της Τύρου, ο Σαλαμέ ζήτησε από την UNESCO να την επαναταξινομήσει ως Μνημείο Παγκόσμιας Κληρονομιάς σε Κίνδυνο, κάτι που θα ενεργοποιούσε περισσότερες υποχρεώσεις προστασίας για την UNESCO και τη διεθνή κοινότητα. Μέχρι στιγμής αυτό δεν έχει συμβεί.
Ο υπουργός Άμυνας του Ισραήλ, Ισραέλ Κατζ, είχε νωρίτερα δηλώσει ότι το Ισραήλ θα καταστρέψει «όλα τα σπίτια» κατά μήκος των συνόρων του Λιβάνου με το Ισραήλ.
Ο Σαλαμέ είπε ότι φοβάται πως η εκστρατεία του Ισραήλ θα σβήσει οριστικά αιώνες λιβανικής ιστορίας.
«Υπάρχει κάτι συστηματικό: μια συστηματική καταστροφή χωριών, οικισμών και ολόκληρων πόλεων» είπε ο υπουργός.
