«Κρύψε τη δύναμή σου και περίμενε την ώρα σου», ήταν το μότο της εποχής του μεταρρυθμιστή Κινέζου ηγέτη Ντενγκ Σιαοπίνγκ, όμως για τον Σι Τζινπίνγκ φαίνεται ότι η ώρα αυτή έχει φτάσει.
Διαδοχικά, με διαφορά μόλις τριών ημερών, ο Κινέζος πρόεδρος υποδέχθηκε στο Πεκίνο τους ομολόγους του των ΗΠΑ και της Ρωσίας, με τον ίδιο να προβάλλει την εικόνα ενός παράγοντα σταθερότητας διεθνούς διαμετρήματος, σε έναν κόσμο χάους.
Η αλληλουχία ήταν πρωτοφανής στην ιστορία της μεταψυχροπολεμικής διπλωματίας.
Οι υποδοχές ήταν μεγαλειώδης και πομπώδεις, το ίδιο και οι θέσεις που διατύπωσε ο Σι στις ξεχωριστές συνόδους κορυφής, απέναντι στους ηγέτες δύο έτερων πυρηνικών δυνάμεων και μόνιμων μελών του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ.
Έχουν αμφότεροι εγκλωβιστεί σε δύο καταστροφικούς πολέμους.
Τόσο ο Ντόναλντ Τραμπ, πρόεδρος της υπερδύναμης των ΗΠΑ, όσο και ο Βλαντίμιρ Πούτιν, πρόεδρος μιας πρώην υπερδύναμης με αυτοκρατορική νοσταλγία, εμφανίστηκαν -και είναι- σαφώς αποδυναμωμένοι.
Επικοινωνιακά, η εικόνα που έμεινε από τις επισκέψεις τους στο Πεκίνο είναι ότι μετέβησαν εκεί αναζητώντας επί της ουσίας χείρα βοήθειας.
Ο μεν στον αδιέξοδο πόλεμο επιλογής που εξαπέλυσε μαζί με το Ισραήλ κατά του Ιράν, πυροδοτώντας την κρίση στα Στενά του Ορμούζ, που έχει βυθίσει την παγκόσμια οικονομία σε κρίση.
Ο δε στη στήριξη της χειμαζόμενης ρωσικής οικονομίας από τον επίσης αδιέξοδο πόλεμο στην Ουκρανία και τις δυτικές κυρώσεις.
Οι πρόεδροι Κίνας και ΗΠΑ, Σι Τζινπίνγκ και Ντόναλντ Τραμπ, στις 15 Μαΐου, στο Πεκίνο (REUTERS/Evan Vucci/Pool/File Photo)
Στρατηγικές αναδιατάξεις
Ο Τραμπ αναχώρησε από το Πεκίνο μιλώντας για «φανταστικές» εμπορικές συμφωνίες (στην πράξη, το Πεκίνο ανακοίνωσε την αγορά 200 αεροσκαφών Boeing και την πρόθεση αμοιβαίων μειώσεων δασμών), έχοντας ακούσει προηγουμένως τον Σι να βάζει ως «κόκκινη γραμμή» το θέμα της Ταϊβάν και να του μιλά για την «παγίδα του Θουκυδίδη».
Ο Πούτιν έφυγε με 20 συμφωνίες στις βαλίτσες του, μια κοινή δήλωση για ενίσχυση της «ολοκληρωμένης εταιρικής σχέσης και στρατηγικής συνεργασίας» και μια διακήρυξη για την εγκαθίδρυση ενός «πολυπολικού κόσμου».
Όμως δεν άκουσε το μεγάλο «ναι» που περίμενε για τον αγωγό «Power of Siberia 2», ο οποίος είναι υπό συζήτηση εδώ και χρόνια και θα διπλασιάσει τις εξαγωγές ρωσικού φυσικού αερίου προς την Κίνα.
Πρακτικά, η σινοαμερικανική σύνοδος κορυφής οριοθέτησε ένα πλαίσιο σταθεροποίησης των πολυεπίπεδα ανταγωνιστικών σχέσεων με τις ΗΠΑ, ενόσω η Κίνα -μια ανερχόμενη υπερδύναμη- πλέον προβάλλεται ως ισότιμος εταίρος.
Η σινορωσική σύνοδος κορυφής ενίσχυσε την περιώνυμη «φιλία χωρίς όρια», πλην όμως με το Πεκίνο στη θέση του ισχυρού και τη Ρωσία στο ρόλο του ενός όλο και πιο εξαρτώμενου εταίρου, που έχει αρχίσει πια να αποκτά το παρατσούκλι «το βενζινάδικο της Κίνας».
Οι πρόεδροι Κίνας και Ρωσίας, Σι Τζινπίνγκ και Βλαντίμιρ Πούτιν, στις 20 Μαΐου, στο Πεκίνο (REUTERS/Maxim Shemetov/Pool)
Η «εξίσωση» του Σι
Πρόκειται για ένα λεπτό παιχνίδι ισορροπιών, που ο Κινέζος πρόεδρος δείχνει -προς ώρας τουλάχιστον- να χειρίζεται επιδέξια.
Σε επιβράδυνση, η κινεζική οικονομία βασίζεται στις εξαγωγές, χρειάζεται ξένες επενδύσεις και έχει ανάγκη από εισαγωγές ενέργειας και πρόσβαση στη δυτική τεχνολογία.
Όμως ο Σι έχει οδηγήσει την Κίνα με συνέπεια προς την κατεύθυνση της μείωσης των μεγάλων εξαρτήσεων.
Στις συναλλαγές του με τις ΗΠΑ, έχει δείξει ότι δεν μπορεί να εκβιαστεί -το «όπλο» των σπάνιων γαιών αρκούσε για να αναγκάσει πέρυσι σε υποχώρηση τον απρόβλεπτο Τραμπ στο θέμα των δασμών.
Η στρατηγικού βάθους εταιρική σχέση με τη Ρωσία, αν και δεν είναι συμμαχία, διατηρεί σε συνοχή τον άξονα Πεκίνου-Μόσχας, που ο Τραμπ επιχείρησε με την περσινή αμερικανο-ρωσική σύνοδο κορυφής στην Αλάσκα να διασπάσει.
Στην κοινή τους δήλωση, Σι και Πούτιν τόνισαν ότι οι «προσπάθειες ορισμένων κρατών να διαχειριστούν μονομερώς τις παγκόσμιες υποθέσεις, να επιβάλουν τα συμφέροντά τους σε ολόκληρο τον κόσμο και να περιορίσουν την κυρίαρχη ανάπτυξη άλλων χωρών, στο πνεύμα της αποικιακής εποχής, έχουν αποτύχει».
Στο μετα-δυτικό όραμά τους για τον πολυπολικό κόσμο, ωστόσο, είναι εξαιρετικά αμφίβολο η Ρωσία να έχει ισότιμη θέση με την Κίνα.
Ο Κινέζος πρόεδρος Σι Τζινπίνγκ κατά το επίσημο δείπνο που παρέθεσε προς τιμήν του Ντόναλντ Τραμπ, στις 14 Μαΐου, στο Πεκίνο (REUTERS/Evan Vucci)
Τριγωνικές σχέσεις
Σε κάθε περίπτωση, τόνισε ο Πούτιν, «η φιλία μας δεν στρέφεται εναντίον κανενός».
Δήλωσε μάλιστα ότι η Ρωσία είναι έτοιμη να συνεργαστεί «με όλους τους παγκόσμιους εταίρους μας, συμπεριλαμβανομένων των ΗΠΑ», τονίζοντας ότι συζήτησε το θέμα με τον Σι Τζινπίνγκ.
«Μίλησα στο Πεκίνο για την πιθανότητα κοινών έργων μεταξύ της Ρωσίας, των ΗΠΑ και της Κίνας», έγραψε στο X ο Κιρίλ Ντιμίτριεφ, επικεφαλής του Ρωσικού Ταμείου Άμεσων Επενδύσεων, του ταμείου κρατικού πλούτου της Ρωσίας.
«Μόνο οι συνεργασίες, και όχι οι περιορισμοί, μπορούν να οδηγήσουν στην παγκόσμια ανάπτυξη και ευημερία», συμπλήρωσε στην ανάρτηση, συνοδεία βίντεο σχετικών δηλώσεών του στο κρατικό κανάλι Rossiya 1 της Ρωσίας.
Ο δε Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε πως θεωρεί «καλό» που συναντήθηκαν οι πρόεδροι Κίνας και Ρωσίας.
«Τα πάω καλά και με τους δύο», είπε.
Οι διαδοχικές επισκέψεις στο Πεκίνο δείχνουν ότι η Κίνα επιχειρεί πλέον να γίνει ο κεντρικός ρυθμιστής του λεγόμενου «στρατηγικού τριγώνου».
Ένα «κλαμπ των ισχυρών».
«Βουβάλια» και «βατράχια»
Οι ισορροπίες μεταξύ ΗΠΑ, Κίνας και Ρωσίας παραμένουν πολύ ρευστές για να μιλήσει κανείς για διαμοιρασμό του κόσμου.
Όμως για τις μεσαίες δυνάμεις, ακούγεται όλο και πιο ανησυχητικά προφητική η ιστορική ομιλία του Καναδού πρωθυπουργού Μαρκ Κάρνει στο Παγκόσμιο Φόρουμ του Νταβός και η επισήμανσή του πως «αν δεν καθόμαστε στο τραπέζι, είμαστε στο μενού».
Υπό αυτό το πρίσμα, η προαναγγελθείσα επίσκεψη του Σι Τζινπίνγκ το φθινόπωρο στις ΗΠΑ, κατόπιν πρόσκλησης του Τραμπ, θα είναι κομβική.
Το δε Κρεμλίνο έχει αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο ο Πούτιν να ταξιδέψει στο Μαϊάμι τον Δεκέμβριο για τη σύνοδο κορυφής των G20, μετά τις δηλώσεις Τραμπ ότι η παρουσία του Ρώσου προέδρου θα ήταν ιδιαίτερα χρήσιμη και ότι η αποπομπή της Ρωσίας από τους G8 (νυν G7) ήταν λάθος.
Μέχρι τότε, θα έχουν μεσολαβήσει δύο καταστροφικοί πόλεμοι -που κατ’ ευχήν θα έχουν τερματιστεί και όχι «παγώσει»- καθώς και δύο δύσκολες εκλογικές αναμετρήσεις.
Στις ΗΠΑ, οι απώλειες των Ρεπουμπλικανών στις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου για το Κογκρέσο κινδυνεύουν να μετατρέψουν τον Τραμπ στο δεύτερο μισό της προεδρίας του αυτό που οι Αμερικανοί αποκαλούν «κουτσή πάπια».
Στη Ρωσία, παρά τη δημοσκοπική πρωτιά, τα ποσοστά του κόμματος του Πούτιν καταγράφουν «χαμηλές πτήσεις» ενόψει των βουλευτικών εκλογών του Σεπτεμβρίου, εν μέσω διογκούμενης λαϊκής δυσαρέσκειας.
Όσο για τον Σι;
Τηρεί στάση αναμονής, καταγράφει αδυναμίες και λάθη εταίρων και αντιπάλων, επεκτείνει το ξεκαθάρισμα στα του «οίκου» του -από τον στρατό, μέχρι τον τεχνολογικό και χρηματοοικονομικό τομέα- και χαλυβδώνει τη θέση του για την επόμενη ημέρα.
