Η έκθεση δείχνει ότι αυτοί οι κανόνες δίνουν στους αγρότες την ευκαιρία να συνεργαστούν, να ενισχύσουν τη θέση τους στην αλυσίδα εφοδιασμού αγροδιατροφικών προϊόντων και να συμβάλουν σε πιο δίκαιες και ανθεκτικές αγορές αγροδιατροφικών προϊόντων, εξασφαλίζοντας παράλληλα οφέλη για τους καταναλωτές.
Η έκθεση καταδεικνύει επίσης πώς οι ισχύοντες κανόνες διατηρούν τον γεωργικό τομέα της ΕΕ προσανατολισμένο στην αγορά, με αποτελεσματικό συντονισμό μεταξύ της Επιτροπής και των Εθνικών Αρχών Ανταγωνισμού των κρατών μελών για τη διασφάλιση υγιούς και αποτελεσματικού ανταγωνισμού.
Οι κανόνες της ΕΕ βοηθούν τους αγρότες να συνεργαστούν και να ενισχύσουν τη θέση τους
Η νομοθεσία της ΕΕ αναγνωρίζει τις συγκεκριμένες προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι αγρότες και προβλέπει τις απαραίτητες εξαιρέσεις από τους κανόνες ανταγωνισμού της ΕΕ, ώστε να τους επιτρέψει να συνεργάζονται με τρόπους που ενισχύουν τη θέση τους στην αλυσίδα εφοδιασμού αγροδιατροφικών προϊόντων. Οι κανόνες επιτρέπουν στις οργανώσεις παραγωγών να διαπραγματεύονται συλλογικά για τους αγρότες, να σχεδιάζουν την παραγωγή και να διαχειρίζονται την προσφορά πιο αποτελεσματικά. Άλλοι τύποι συνεργασίας μεταξύ αγροτών (οριζόντια συνεργασία) ή αγροτών με άλλους παράγοντες στην αλυσίδα εφοδιασμού αγροδιατροφικών προϊόντων (κάθετη συνεργασία) πλαισιώνονται επίσης από το δίκαιο της ΕΕ. Αυτές οι εξαιρέσεις από τους κανόνες ανταγωνισμού της ΕΕ βοηθούν τους αγρότες να βελτιώσουν τη διαπραγματευτική τους θέση, να διαχειρίζονται τους κινδύνους και να ανταποκρίνονται πιο αποτελεσματικά στις προκλήσεις της αγοράς.
Συγκεκριμένα, οι κανόνες της ΕΕ επιτρέπουν επίσης στους παραγωγούς και άλλους φορείς στην αλυσίδα εφοδιασμού αγροδιατροφής να συνεργάζονται σε συμφωνίες που επιδιώκουν υψηλότερα πρότυπα βιωσιμότητας από αυτά που απαιτούνται από την ενωσιακή ή την εθνική νομοθεσία.
Η έκθεση διαπιστώνει ότι, ενώ αυτές οι δυνατότητες είναι διαθέσιμες, το δυναμικό τους δεν έχει ακόμη αξιοποιηθεί πλήρως από τους αγρότες. Η μεγαλύτερη συμμετοχή σε οργανώσεις παραγωγών και σε άλλες μορφές συνεργασίας, μεταξύ άλλων για σκοπούς βιωσιμότητας, θα μπορούσε να επιτρέψει σε περισσότερους αγρότες να επωφεληθούν από τις ευκαιρίες που παρέχει το πλαίσιο της ΕΕ.
Η επιβολή βοηθά στην προστασία των αγροτών και στη διατήρηση δίκαιων αγορών
Η έκθεση υπογραμμίζει επίσης ότι η επιβολή των κανόνων ανταγωνισμού της ΕΕ είναι απαραίτητη, ώστε οι αγρότες να μπορούν να λειτουργούν σε ισότιμη βάση.
Μεταξύ Ιουλίου 2017 και Ιουλίου 2025, η Επιτροπή και οι εθνικές αρχές ανταγωνισμού στην ΕΕ ολοκλήρωσαν περίπου 110 έρευνες στον γεωργικό τομέα. Αυτές οι έρευνες βοήθησαν στην αντιμετώπιση ανησυχιών στην αλυσίδα εφοδιασμού αγροδιατροφής, στην πρόληψη αντιανταγωνιστικών πρακτικών και, όπου ήταν απαραίτητο, απαιτούσαν από τις εταιρείες να αλλάξουν τη συμπεριφορά τους ή να πληρώσουν πρόστιμα. Οι αγρότες ήταν η μεγαλύτερη πηγή ερευνών, υποβάλλοντας καταγγελίες στις αρχές ανταγωνισμού.
Ορισμένες από τις πιο συχνές περιπτώσεις αφορούσαν συμφωνίες μεταξύ αγοραστών για τον συντονισμό των τιμών ή των ποσοτήτων, μειώνοντας την ικανότητα των αγροτών να διαπραγματεύονται ελεύθερα και αποδυναμώνοντας τη θέση τους στην αγορά. Άλλες συχνές περιπτώσεις αφορούσαν συμπαιγνία για την αύξηση των τιμών, όπως πρακτικές χειραγώγησης προσφορών από προμηθευτές γαλακτοκομικών προϊόντων και ορισμένων άλλων τροφίμων, μεταξύ άλλων εις βάρος φιλανθρωπικών οργανώσεων τροφίμων. Υπήρξαν επίσης εθνικές γεωργικές πρωτοβουλίες που τροποποιήθηκαν κατόπιν αιτήματος των αρχών ανταγωνισμού για την αποφυγή του προστατευτισμού μέσω προτίμησης για τα εγχώρια προϊόντα.
Η Επιτροπή και οι εθνικές αρχές ανταγωνισμού παρείχαν επίσης καθοδήγηση για συλλογικές δράσεις των αγροτών, ιδίως σχετικά με πρωτοβουλίες βιωσιμότητας.
Μέσω της επιβολής του νόμου και της καθοδήγησης, η Επιτροπή και οι εθνικές αρχές ανταγωνισμού συμβάλλουν στη διασφάλιση ότι οι γεωργικές αγορές παραμένουν ανοιχτές και ανταγωνιστικές, επιτρέποντας στους αγρότες, τις επιχειρήσεις και τους καταναλωτές να επωφελούνται από μια εύρυθμη λειτουργία της αλυσίδας εφοδιασμού γεωργικών προϊόντων διατροφής.
