Αυτό που θα ήταν μια σύντομη εκδρομούλα στο Ιράν, έχει ήδη διαρκέσει έξι μήνες. Ο πόλεμος δεν έχει τελειώσει, ακόμη και αν οι συγκρούσεις έχει περιοριστεί σε κάποια πλήγματα σε πλοία και οι ΗΠΑ δεν έχουν πετύχει κανέναν από τους στόχους τους.
Οι περισσότεροι αναλυτές που μίλησαν στους New York Times, με αφορμή τη συμπλήρωση έξι μηνών από την έναρξη του πολέμου, είναι κατηγορηματικοί. Η στρατιωτική Επιχείρηση Επική Οργή απέτυχε. Το ίδιο θα γίνει και με την Επιχείρηση Οικονομικός Παρίας. Κυρίως γιατί, ξεκινώντας οικονομικό πόλεμο, οι ΗΠΑ δεν έχουν αποσαφηνίσει τους στόχους τους. Ξανά.
Επιπλέον, έχει μειωθεί η αξιοπιστία της Ουάσιγκτον, η οποία έχει ηττηθεί στρατηγικά.
Και φυσικά, σε κάθε περίπτωση, οι Ιρανοί, τους οποίος ο Ντόναλντ Τραμπ διατεινόταν ότι θα σώσει, θα εξακολουθούν να υποφέρουν. Από το ιρανικό καθεστώς και από τον πόλεμο του Ντόναλντ Τραμπ.
Δεν εξεγέρθηκαν στο Ιράν…
Οι πολίτες του Ιράν, παρά την υπόσχεση Τραμπ ότι «η ώρα της ελευθερίας είναι κοντά», δεν εξεγέρθηκαν για να ανατρέψουν το καθεστώς. Παρ’ όλο που είχαν επενδύσει σε αυτό ΗΠΑ και Ισραήλ.
Η ιρανική ηγεσία καταστέλλει και την παραμικρή διαφωνία. Και παρά τη συνδυασμένη ισχύ ΗΠΑ και Ισραήλ, η Ισλαμική Δημοκρατία έχει επιβιώσει και ελέγχει αποτελεσματικά τα Στενά του Ορμούζ. Επίσης, έχει ενισχύσει την επιρροή της στην περιοχή. Χώρες που βομβάρδισε προσπαθούν να αναζωογονήσουν τους δεσμούς με το Ιράν.
Ο Ντόναλντ Τραμπ στο Air Force One / REUTERS/Kylie Cooper
«Οι ΗΠΑ με τον πόλεμο δεν πέτυχαν τους στόχους τους», σύμφωνα με τη Σανάμ Βακίλ, διευθύντρια του προγράμματος για τη Μέση Ανατολή και τη Βόρεια Αφρική στο Chatham House.
Αποτυχία χαρακτηρίζει τον πόλεμο και η Σούζαν Μαλόνι, ειδικός σε θέματα Ιράν και επικεφαλής εξωτερικής πολιτικής στο Brookings Institution. «Προκαλέσαμε μεγάλη ζημιά στο Ιράν, αλλά βγήκαν πιο δυνατοί από πριν», είπε. Οι γείτονες του Ιράν αποφάσισαν ότι πρέπει να βρουν έναν τρόπο λειτουργίας με μια Ισλαμική Δημοκρατία που δεν πρόκειται να εξαφανιστεί.
Και, προσθέτει, επλήγη και η αμερικανική αξιοπιστία μεταξύ των συμμάχων και η οικονομική του πολιτική στο εσωτερικό των ΗΠΑ. Σύμφωνα με την Σούζαν Μαλόνι, «ο πόλεμος έχει πραγματικά σαρώσει την προεδρία Τραμπ».
Το Ιράν ανασυγκροτήθηκε
Εβδομάδες έντονων βομβαρδισμών κατέστρεψαν μεγάλο μέρος της αεροπορίας και του ναυτικού του Ιράν και προκάλεσαν σοβαρές ζημιές στο πυραυλικό του πρόγραμμα. Αλλά ο στρατός του Ιράν αποκατέστησε πολλούς από τους εκτοξευτές πυραύλων του και επιτέθηκε σε βασικούς Αμερικανούς συμμάχους στην περιοχή, καθώς και σε αμερικανικές βάσεις, οι οποίες δεν ήταν επαρκώς προστατευμένες. Ουσιαστικά έκλεισε το Στενό του Ορμούζ και προκάλεσε παγκόσμια οικονομική αναστάτωση.
Και οι μεγαλοστομίες του υπουργού Οικονομικών, Σκοτ Μπέσεντ, ότι με την Επιχείρηση Οικονομικός Παρίας «θα καταρρεύσει κάθε τελευταία επιλογή για το Ιράν», παραμένουν τα ερωτήματα: Πόσο θα διαρκέσει αυτός ο οικονομικός πόλεμος; Ποια μέσα θα χρησιμοποιήσει; Τι θέλει να επιτύχει;
Είναι στόχος για άλλη μια φορά η κατάρρευση του καθεστώτος; Ή η επιβολή του ανοίγματος των Στενών του Ορμούζ; Ή η επιστροφή ενός πιο απελπισμένου Ιράν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων;
Ο Εσφαντιάρ Μπατμανγελίτζ, του ερευνητικού οργανισμού Ίδρυμα Bourse & Bazaar, με έδρα το Λονδίνο, λέει στους ΝΥΤ: «Δεν υπάρχει σαφής διατύπωση των στόχων της Αμερικής. Αλλά αν δεν ορίσεις ποια αλλαγή συμπεριφοράς θέλεις, οι κυρώσεις ως καταναγκασμός αποτυγχάνουν».
Αλλά, το Ιράν, που ήδη αποτελεί στόχο πολλών χιλιάδων κυρώσεων, θεωρείται απίθανο να παραδοθεί εξαιτίας μερικών ακόμη.
REUTERS/Kylie Cooper
Σύμφωνα με τη Σίνα Τούσι, του Κέντρου Διεθνούς Πολιτικής, δεξαμενής σκέψης της Ουάσιγκτον, οι ΗΠΑ στοιχηματίζουν ότι μπορεί να επιτύχουν μέσω εντατικού οικονομικού στραγγαλισμού αυτό που έξι μήνες πολέμου δεν μπόρεσαν. Αλλά αυτό προσπαθούν να το κάνουν απαιτώντας διεθνή συμμόρφωση. Και μάλιστα σε μια περίοδο που οι σχέσεις της με μεγάλο μέρος του κόσμου γίνονται πιο καταναγκαστικές και συναλλακτικές. Και με περισσότερες χώρες να επιλέγουν να αγνοήσουν τις επιταγές του Ντόναλντ Τραμπ.
Επικίνδυνο αδιέξοδο
Όλα τα παραπάνω προκαλούν σύγχυση και στην Τεχεράνη, σύμφωνα με τον Αλί Βαέζ, διευθυντή του έργου για το Ιράν της Διεθνούς Ομάδας Κρίσεων. Θα αναρωτηθούν: «Θέλουν οι ΗΠΑ να επιτύχουν κατάρρευση, συνθηκολόγηση ή συμβιβασμό;»
Οι ηγέτες του Ιράν βλέπουν την προσπάθεια οικονομικού στραγγαλισμού τους ως μια άλλη μορφή πολέμου. Συνεπώς, λέει ο Αλί Βαέζ, η νέα αμερικανική στρατηγική ενέχει δύο κινδύνους. Εάν αποτύχει, η μόνη επιλογή που απομένει είναι η επιστροφή στην στρατιωτική κλιμάκωση. Και αν λειτουργήσει, μπορεί να οδηγήσει το Ιράν σε κλιμάκωση για να σπάσει τον ναυτικό αποκλεισμό των ΗΠΑ.
«Σε κάθε περίπτωση, δεν θα παράγει αυτό που φαίνεται να θέλει η κυβέρνηση, δηλαδή να χρησιμοποιήσει κυρώσεις ως εναλλακτική λύση στον πόλεμο», είπε.
Η ηγεσία του Ιράν έχει θέσει οικονομικούς όρους για τον τερματισμό του πολέμου. Έχει προειδοποιήσει για τις συνέπειες της πείνας και της οικονομικής κατάρρευσης.
Παρ’ όλα αυτά, ακολουθούν μια συνεπή γραμμή στις διαπραγματεύσεις με την Ουάσιγκτον. Επιμένουν στην επιστροφή τουλάχιστον στο Μνημόνιο Κατανόησης του Ιουνίου. Και συνεχίζουν επίσης να διαπραγματεύονται με το Ομάν για τη διαχείριση του στενού με τρόπο που οι ΗΠΑ είναι απίθανο να αποδεχτούν.
Όλα αυτά, μη ελπίζοντας πολύ ότι ο Ντόναλντ Τραμπ θα προσφέρει οικονομικά οφέλη και θα μειώσει τις κυρώσεις.
«Ψεύτικος πόλεμος»
Σε αυτό το κλίμα, η στατική κατάσταση που επικρατεί θυμίζει «ψεύτικο πόλεμο». Κανείς δεν κάνει πλήγματα, τα Στενά είναι κλειστά, αλλά καταφέρνουν να περάσουν κάποια δεξαμενόπλοια.
Η στρατηγική του ενισχυμένου οικονομικού στραγγαλισμού έχει το πλεονέκτημα ότι είναι σταδιακή και μειώνει την ένταση στη σύγκρουση. Ίσως βοηθήσει τον Ντόναλντ Τραμπ και τους Ρεπουμπλικάνους ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου.
Ωστόσο, η Έλι Γκεραμάγιεχ, ειδικός σε θέματα Ιράν στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Εξωτερικών Σχέσεων, προειδοποιεί ότι το αδιέξοδο είναι επίσης επικίνδυνο.
«Υπάρχει μια αυξανόμενη εντύπωση στον Λευκό Οίκο ότι δεν μπορείς να αντιμετωπίσεις αυτή την Ισλαμική Δημοκρατία. Η στιγμή είναι επικίνδυνη, καθώς τόσο η Τεχεράνη όσο και η Ουάσιγκτον καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι καμία μεταξύ τους συμφωνία δεν είναι εφικτή».
Ο Τζέρεμι Σαπίρο, πρώην αξιωματούχος του υπουργείου Εξωτερικών, που τώρα βρίσκεται στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Εξωτερικών Σχέσεων, παραμένει προβληματισμένος. Κυρίως γιατί ο Ντόναλντ Τραμπ δεν έχει αξιοποιήσει κανένα από τα διαθέσιμα μέτρα για τον τερματισμό ενός εξαιρετικά αντιδημοφιλούς πολέμου στο εσωτερικό. Προωθώντας ακόμη περισσότερες οικονομικές κυρώσεις, λέει, οι αξιωματούχοι του Τραμπ «προσποιούνται ότι εξακολουθούν να πολεμούν αντί να προσποιούνται ότι έχουν κερδίσει». Ή να παραδέχονται ότι έχουν χάσει.
Και τελικά, το κόστος θα το πληρώσει ο λαός του Ιράν.
