Φόρτωση Text-to-Speech…
Η χρονική συγκυρία έλευσης του Πατριάρχη Ιεροσολύμων Θεόφιλου Γ΄ στην Αθήνα, από μόνη της προσδιορίζει το πλαίσιο και την ιδιαίτερη σημασία των συναντήσεων που έγιναν και των μηνυμάτων που αυτές εξέπεμψαν. Η συνεχιζόμενη πολεμική κρίση στη Μέση Ανατολή διαμορφώνει εικόνα παρατεταμένης αβεβαιότητας για τις χριστιανικές κοινότητες με μακραίωνη παρουσία στην περιοχή. Η προστασία της παρουσίας τους εκεί, η διασφάλιση των δικαιωμάτων τους, η εξασφάλιση της ελευθερίας πρόσβασης στα ιερά προσκυνήματα βρέθηκαν στο επίκεντρο της συνάντησης που είχε στον Λευκό Οίκο ο κ. Θεόφιλος με τον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ, λίγες ημέρες πριν από τις συναντήσεις στην Αθήνα.
Σε αυτή την απαιτητική συγκυρία, το μήνυμα που εκπέμπει η ελληνική κυβέρνηση είναι ότι στηρίζει ενεργά το Πατριαρχείο Ιεροσολύμων και αναδεικνύει τις προκλήσεις για τη συνέχιση της χριστιανικής παρουσίας, αλλά και της άμεσα συνδεόμενης διασφάλισης τους status quo σε μια «εύφλεκτη» περιοχή. Η πρωτοβουλία της ελληνικής κυβέρνησης για τη δημιουργία νέων μόνιμων θέσεων κληρικών στα πρεσβυγενή πατριαρχεία είναι μια έμπρακτη εκδήλωση της στήριξης αυτής. Βεβαίως, η Αθήνα εξέπεμψε ταυτόχρονα μήνυμα διατήρησης των πανορθόδοξων ισορροπιών.
Ο Πατριάρχης Ιεροσολύμων μίλησε στην «Κ» για τις προκλήσεις που καλείται να διαχειριστεί το Πατριαρχείο μέσα από μια αέναη διαδικασία αναζήτησης ισορροπιών, «σε μια περιοχή μεγάλων πολιτισμικών και γεωπολιτικών πλακών», με απώτερο στόχο τη συνέχιση της αδιάλειπτης παρουσίας της Ρωμιοσύνης.
– Μακαριώτατε, πριν από λίγες ημέρες συναντηθήκατε στον Λευκό Οίκο με τον πρόεδρο των Ηνωμένων Πολιτειών Ντόναλντ Τραμπ. Υπάρχει διάθεση από την πλευρά των ΗΠΑ να στηρίξουν τις χριστιανικές κοινότητες της Μέσης Ανατολής και να συμβάλουν στη διαφύλαξη του status quo των Αγίων Τόπων;
– Ηταν η τρίτη φορά που συναντηθήκαμε με τον πρόεδρο Τραμπ και είχα και στο παρελθόν το προνόμιο να συναντηθώ με πολλούς από τους προκατόχους του. Αυτή η συνάντηση εργασίας μας με τον πρόεδρο των ΗΠΑ αποτέλεσε μία ουσιαστική ευκαιρία να θέσουμε, για μία ακόμη φορά, ζητήματα που απασχολούν βαθύτατα το Πατριαρχείο Ιεροσολύμων και όλες τις χριστιανικές κοινότητες της Μέσης Ανατολής.
Διαπιστώσαμε πραγματικό ενδιαφέρον και εξαιρετική ενημέρωση για την ανάγκη προστασίας των χριστιανικών κοινοτήτων, διαφυλάξεως των αγίων προσκυνημάτων και διασφαλίσεως της ελεύθερης προσβάσεως των προσκυνητών. Τα ζητήματα αυτά δεν αφορούν μόνο την Εκκλησία· συνδέονται άμεσα με τη σταθερότητα, την ειρηνική συνύπαρξη και την κοινωνική συνοχή στους Αγίους Τόπους και, ευρύτερα, στη Μέση Ανατολή.
Το status quo, οι θεσμοί και οι συμφωνίες στην Ιερουσαλήμ και στους Αγίους Τόπους πρέπει να διαφυλάσσονται με ιδιαίτερη προσοχή και ευαισθησία.
– Ισραηλινοί έποικοι έχουν καταλάβει έκταση που ανήκει στην Ιερά Μονή του Αγίου Γερασίμου του Ιορδανίτου. Παρά την ύπαρξη έγκυρων τίτλων ιδιοκτησίας δεν έχουν αποχωρήσει. Τι μπορεί να γίνει για την επίλυση αυτού του ζητήματος;
– Οι περιουσίες και οι εκτάσεις του Πατριαρχείου δεν αποτελούν απλώς υλικά αγαθά. Είναι άρρηκτα συνδεδεμένες με την Ιστορία, τη ζωή και την αποστολή της Εκκλησίας στους Αγίους Τόπους.
Η ορθή οδός για την αντιμετώπιση τέτοιων ζητημάτων είναι ο σεβασμός προς το κράτος δικαίου, ο διάλογος με τις αρμόδιες Αρχές και η προστασία των νόμιμων δικαιωμάτων της Εκκλησίας.
Στόχος μας είναι η δικαιοσύνη, η νομιμότητα και η ειρηνική προστασία των μονών, των ιερών προσκυνημάτων και των περιουσιών που μας έχουν εμπιστευθεί οι προηγούμενες γενεές. Στηρίζουμε πάντοτε το χριστιανικό ποίμνιο της περιοχής και εργαζόμαστε ενεργά με τις αρμόδιες Αρχές για την εξεύρεση λύσεως που θα σέβεται τα δικαιώματα και την κληρονομιά της ιεράς μονής και δεν θα ανεχθούμε αυθαιρεσίες.
– Πρόσφατα στην Ιορδανία έγιναν τα εγκαίνια του Διεθνούς Ορθοδόξου Πανεπιστημίου (Baptism Site International Orthodox University – BIO University) στον τόπο της Βαπτίσεως, παρουσία του βασιλιά της Ιορδανίας. Πρόκειται για μία κίνηση στρατηγικής σημασίας τόσο για το Πατριαρχείο όσο και για την Ιορδανία. Ποιο ήταν το «κλειδί» που ξεκλείδωσε τις πόρτες;
– Το Διεθνές Ορθόδοξο Πανεπιστήμιο στον τόπο της Βαπτίσεως αποτελεί μία από τις σημαντικότερες πρωτοβουλίες των τελευταίων ετών στον χριστιανικό και όχι μόνο κόσμο.
Είχαμε το όραμα και την ιδέα, εξασφαλίσαμε τη συνεργασία, τη στήριξη και την υψηλή προστασία. Για το Πατριαρχείο μας η παιδεία αποτελεί μία από τις κύριες επενδύσεις για το μέλλον της περιοχής, των νέων γενεών και την επιβίωση της Ρωμιοσύνης. Ο τόπος της Βαπτίσεως, καθώς μάλιστα προσεγγίζουμε τη συμπλήρωση 2.000 ετών από τη Βάπτιση του Κυρίου, αποτελεί παγκόσμιο μνημείο της UNESCO.
Δεν πρόκειται απλώς για μία θεολογική σχολή. Πρόκειται για ένα ελληνορθόδοξο σύγχρονο πανεπιστήμιο, αναγνωρισμένο από το κράτος, ένα πανεπιστήμιο ανθρωπιστικών και κοινωνικών επιστημών. Ισως να έχει ενδιαφέρον για τους αναγνώστες σας ότι το πανεπιστήμιο αυτό έχει σχεδιαστεί από Ελληνες, Ελληνες θα συμμετέχουν στη διοίκησή του, η ελληνική γλώσσα θα διδάσκεται και Ελληνες καθηγητές, κυρίως, θα στελεχώσουν το διδακτικό προσωπικό.
Ουσιαστικά μιλάμε για ένα πανεπιστήμιο της Ρωμιοσύνης μέσα στην καρδιά της Μέσης Ανατολής. Αυτό, αν δεν απατώμαι, μάλλον συμβαίνει για πρώτη φορά στους σύγχρονους καιρούς. Νομίζουμε ότι πρόκειται για ένα εγχείρημα που αξίζει να στηριχθεί.
Ας σημειωθεί ότι έχουν σχεδιαστεί ειδικά προγράμματα, ώστε ο θεσμός αυτός να λειτουργήσει ως κόμβος και θερμοκοιτίδα διαλόγου και κατανοήσεως μεταξύ Χριστιανισμού και Ισλάμ.
Το ενδιαφέρον της Ουάσιγκτον – (Στη συνάντηση με τον πρόεδρο Τραμπ) διαπιστώσαμε πραγματικό ενδιαφέρον και εξαιρετική ενημέρωση για την ανάγκη προστασίας των χριστιανικών κοινοτήτων, διαφυλάξεως των αγίων προσκυνημάτων και διασφαλίσεως της ελεύθερης προσβάσεως των προσκυ- νητών.
– Αποτελεί προσωπική σας επιτυχία ότι όλες οι χριστιανικές κοινότητες των Αγίων Τόπων συσπειρώνονται υπό την προεδρία σας. Διατηρώντας η καθεμία τη δογματική της θέση, καταφέρατε να ενώνεστε απέναντι σε κοινά προβλήματα και κοινές προκλήσεις. Πώς το πετύχατε;
– Οι προκλήσεις που αντιμετωπίζουν οι χριστιανοί στους Αγίους Τόπους είναι κοινές και η διατήρηση της χριστιανικής παρουσίας αφορά όλες τις Εκκλησίες. Η ενότητα αυτή δεν σημαίνει ότι εξαφανίζονται οι δογματικές ή ιστορικές διαφορές. Κάθε Εκκλησία παραμένει πιστή στη δική της παράδοση και ταυτότητα.
Θεμέλιο αυτής της συνεργασίας είναι η εμπιστοσύνη και η συνείδηση ότι οι κοινές μας ευθύνες είναι μεγαλύτερες από τις διαφορές μας. Σε μία σύνθετη και συχνά ταραγμένη περιοχή, η χριστιανική συνεργασία αποτελεί από μόνη της μαρτυρία.
Είμαι ευγνώμων προς τους αδελφούς μου προκαθημένους και εκπροσώπους των Εκκλησιών των Αγίων Τόπων για την αδιάκοπη στήριξη, τη χάρη και τη συνεργασία τους στην κοινή μας προσπάθεια να διασφαλίσουμε τη χριστιανική παρουσία για τις επόμενες γενεές.
– Το 2011, στο Φανάρι, οι τέσσερις πατριάρχες και ο αρχιεπίσκοπος Κύπρου συναντήθηκαν καθώς ξεκινούσε η «Αραβική Ανοιξη». Συναντηθήκατε εκ νέου το 2014 ενόψει της Αγίας και Μεγάλης Συνόδου της Κρήτης. Εχουν πλέον περάσει 12 χρόνια από τότε. Δεν είναι υπερβολικά μεγάλο αυτό το διάστημα χωρίς μία αντίστοιχη συνάντηση;
– Οι συναντήσεις των προκαθημένων των πρεσβυγενών πατριαρχείων έχουν ιδιαίτερη πνευματική και εκκλησιαστική σημασία. Σήμερα οι περιστάσεις εξακολουθούν να παραμένουν ιδιαίτερα σοβαρές. Η Μέση Ανατολή δοκιμάζεται από πολέμους και αστάθεια, οι χριστιανικές κοινότητες υφίστανται έντονες πιέσεις, ενώ και ο ορθόδοξος κόσμος αντιμετωπίζει προκλήσεις και εντάσεις. Κάθε ευκαιρία συναντήσεως και διαλόγου μεταξύ των πρεσβυγενών πατριαρχείων, και όχι μόνο, είναι πολύτιμη.
Σκοπός μιας τέτοιας συνάξεως δεν θα ήταν η πολιτική αντιπαράθεση, αλλά η πνευματική διάκριση, η αμοιβαία ενίσχυση και η κοινή μαρτυρία υπέρ της ειρήνης, της ενότητος και της προστασίας των χριστιανικών κοινοτήτων. Ελπίζουμε ότι θα μπορέσουμε σύντομα να συναντηθούμε και να εκφράσουμε από κοινού αυτή τη μαρτυρία.
– Πόσο σημαντική θεωρείτε την πρωτοβουλία της ελληνικής πολιτείας για τη δημιουργία νέων μόνιμων θέσεων κληρικών υπέρ των πρεσβυγενών πατριαρχείων, ως προς τη συνέχιση της αποστολής και τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητά τους;
– Είναι ιδιαίτερα σημαντική. Δεν πρόκειται απλώς για ένα διοικητικό μέτρο, αλλά για μία έμπρακτη έκφραση στηρίξεως προς την ιστορική αποστολή των πρεσβυγενών πατριαρχείων. Τέτοιες πρωτοβουλίες της ελληνικής πολιτείας μάς βοηθούν να βλέπουμε αισιόδοξα το μέλλον.
Τα πατριαρχεία της Ανατολής επιτελούν πνευματικό, ποιμαντικό, εκπαιδευτικό και ανθρωπιστικό έργο. Υπηρετούν κοινότητες που συχνά ζουν υπό δύσκολες συνθήκες και φέρουν την ευθύνη της διαφυλάξεως ιερών τόπων, που ανήκουν πνευματικώς σε ολόκληρη τη χριστιανοσύνη.
Το γενικό πλαίσιο, λοιπόν, είναι αναμφίβολα θετικό και ενισχύει τη δυνατότητα των πατριαρχείων να συνεχίσουν το έργο τους με σταθερότητα. Παράλληλα, είναι φυσικό τα επιμέρους ζητήματα εφαρμογής να λαμβάνουν υπόψη τις ιδιαίτερες συνθήκες, τις ανάγκες και τις ιστορικές πραγματικότητες κάθε πατριαρχείου, μέσα σε πνεύμα συνεργασίας και αμοιβαίου σεβασμού.
– Μέσα σ’ αυτούς τους ταραγμένους καιρούς, πώς κινείται το Πατριαρχείο Ιεροσολύμων για να ανταποκριθεί στη μακραίωνη ευθύνη διαφυλάξεως των σημαντικότερων χριστιανικών προσκυνημάτων στους Αγίους Τόπους; Ποια είναι η σημαντικότερη προτεραιότητα αυτή τη στιγμή;
– Πρώτη μας προτεραιότητα είναι να διατηρήσουμε τα άγια προσκυνήματα ως ζώντες τόπους προσευχής, λατρείας και προσκυνήσεως. Ο Πανάγιος Τάφος, η Βηθλεέμ, η Γεθσημανή, ο Ιορδάνης Ποταμός, το Ορος των Ελαιών και οι λοιποί ιεροί τόποι δεν αποτελούν απλώς ιστορικά μνημεία. Συνιστούν ζώσα πνευματική κληρονομιά ολόκληρης της ανθρωπότητας.
Ταυτοχρόνως, τα άγια προσκυνήματα δεν μπορούν να αποκοπούν από τη ζώσα χριστιανική κοινότητα που τα περιβάλλει. Γι’ αυτό το Πατριαρχείο συνεχίζει, όπως πράττει επί αιώνες, να στηρίζει σχολεία, ενορίες, φιλανθρωπικά ιδρύματα και οικογένειες που δοκιμάζονται από τις δυσκολίες της εποχής. Αποστολή μας είναι να συμβάλλουμε ώστε οι άνθρωποι αυτής της γης να μπορούν να παραμένουν και να προοδεύουν στον τόπο τους.
Πρέπει να γίνει κατανοητό ότι το Πατριαρχείο Ιεροσολύμων βρίσκεται σε μία περιοχή μεγάλων πολιτισμικών και γεωπολιτικών πλακών, συχνά μεταξύ μεγάλων δυνάμεων και πάντοτε μεταξύ διαφορετικών τοπικών κοινοτήτων. Στόχος μας είναι η αδιάλειπτη παρουσία σχεδόν 2.000 ετών και η επιβίωση της Ρωμιοσύνης.
Η ισορροπία αυτή δεν είναι πάντοτε εύκολο έργο και, προφανώς, δεν υπόκειται σε εύκολες αναγνώσεις και, συγχωρέστε με, καμιά φορά αφελείς αφορισμούς. Χρειάζεται καλή και συνεχής ενημέρωση, σύνεση και διπλωματία, ενώ ταυτόχρονα δεν πρέπει να κάνουμε εκπτώσεις στην πνευματική αποστολή μας. Οι Αγιοταφίτες είναι μία αδελφότητα που φυλάσσει Θερμοπύλες.
