Παζάρι για τις θαλάσσιες ζώνες

Του ανταποκριτή μας στην Κωνσταντινούπολη, Μανώλη Κωστίδη. Στην Αγκυρα αρχίζουν να δημιουργούνται προσδοκίες ότι οι ενισχυόμενες πολιτικές και στρατιωτικές σχέσεις της Τουρκίας με την Αίγυπτο θα μπορούσαν να οδηγήσουν ακόμη και σε μια συμφωνία για τις θαλάσσιες ζώνες των δύο χωρών στην Ανατολική Μεσόγειο.

«Η Τουρκία έχει τη δυνατότητα να καταλήξει σε συμφωνίες με την Αίγυπτο και τη Συρία σχετικά με τη θαλάσσια δικαιοδοσία στο εγγύς μέλλον. Η προηγούμενη πρόταση της Τουρκίας προς την Αίγυπτο θα παρείχε μεγαλύτερη θαλάσσια έκταση σε σχέση με τη συμφωνία που υπέγραψε με την Ελλάδα», αναφέρει η τουρκική εφημερίδα Milliyet.

Πληροφορίες της «Κ» από πηγές της γειτονικής χώρας αναφέρουν ότι υπάρχει ακόμη μεγάλη απόσταση μέχρι το Κάιρο και η Αγκυρα να καταλήξουν σε μια τέτοια συμφωνία, ενώ στην τουρκική πλευρά δεν παραγνωρίζουν ότι βρίσκεται ήδη σε ισχύ η συμφωνία οριοθέτησης μεταξύ Ελλάδας και Αιγύπτου. Εμπειροι αναλυτές εκτιμούν ότι η προσέγγιση Τουρκίας – Αιγύπτου θα μπορούσε να συμβάλει περισσότερο στη διαχείριση των διαφορών στην Ανατολική Μεσόγειο, καθώς καθοριστικός παραμένει και ο ρόλος της Ελλάδας και της Κυπριακής Δημοκρατίας. Πάντως, η Αγκυρα και το Κάιρο, παράλληλα με την εντατικοποίηση των διπλωματικών επαφών, έχουν αναπτύξει και μια ιδιαίτερα έντονη στρατιωτική διπλωματία. Η συμφωνία-πλαίσιο στρατιωτικής συνεργασίας μεταξύ της Τουρκίας και της Αιγύπτου υπογράφηκε στο Κάιρο στις 4 Φεβρουαρίου από τους υπουργούς Αμυνας των δύο χωρών, παρουσία των προέδρων Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και Αμπντέλ Φατάχ αλ-Σίσι.

Στις 13 Ιουλίου, στην Αγκυρα, ο Γιασάρ Γκιουλέρ και ο Αιγύπτιος ομόλογός του, Ασράφ Σαλίμ Ζαχίρ, υπέγραψαν επιστολή προθέσεων για αμυντική συνεργασία. Παράλληλα, αντίστοιχη επιστολή υπεγράφη μεταξύ του επικεφαλής της τουρκικής αμυντικής βιομηχανίας Χαλούκ Γκιοργκούν και του αντιστρατήγου Ζαχίρ, με αντικείμενο τη συνεργασία στον αμυντικό τομέα. Τους τελευταίους μήνες έχουν πραγματοποιηθεί και κοινές στρατιωτικές ασκήσεις μεταξύ των δύο χωρών.

Πλοία στη Λαττάκεια

Στην Αγκυρα έχουν επίσης δημοσιοποιηθεί πληροφορίες περί ενδεχόμενης συμφωνίας οριοθέτησης θαλάσσιων περιοχών ευθύνης με τη Συρία, χωρίς ωστόσο μέχρι στιγμής να έχει υπάρξει ουσιαστική πρόοδος. Αντιθέτως, ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στην πρόσφατη επίσκεψη μονάδων του τουρκικού στόλου στο λιμάνι της Λαττάκειας. Στην αποστολή συμμετείχαν πέντε πλοία, μεταξύ των οποίων μία φρεγάτα, κορβέτες και περιπολικά σκάφη.

Τι τρέχει με την Κύπρο – Η εφημερίδα Hürriyet αναφέρει ότι ο γ.γ. του ΟΗΕ επιδιώκει την επίτευξη μιας στρατηγικής συμφωνίας που θα λειτουργήσει ως οδικός χάρτης για το Κυπριακό, μέσω μιας άτυπης διάσκεψης με τη συμμετοχή και των τριών εγγυητριών δυνάμεων: της Τουρκίας, της Ελλάδας και του Ηνωμένου Βασιλείου.

«Πιστεύουμε ότι η επέκταση των αρμονικών σχέσεων μεταξύ της χώρας μας και της Συριακής Αραβικής Δημοκρατίας σε διαφορετικούς τομείς, η δημιουργία νέων συνεργασιών και η ανάπτυξη των δυνατοτήτων των συριακών ναυτικών δυνάμεων θα συμβάλουν στη σταθερότητα της περιοχής», ανέφερε το τουρκικό υπουργείο Αμυνας.

Στην ευρύτερη κινητικότητα στην Ανατολική Μεσόγειο εντάσσονται και οι εξελίξεις στο Κυπριακό. Σύμφωνα με πληροφορίες των τουρκικών ΜΜΕ, ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες αναμένεται να επισκεφθεί την Κύπρο στα τέλη Ιουλίου, συνοδευόμενος από την προσωπική του απεσταλμένη Μαρία Ανχελα Ολγκίν, προκειμένου να στηρίξει τις προσπάθειες επανέναρξης του διαλόγου μεταξύ των δύο κοινοτήτων.

Η τουρκική εφημερίδα Hürriyet αναφέρει ότι ο κ. Γκουτέρες επιδιώκει την επίτευξη μιας στρατηγικής συμφωνίας που θα λειτουργήσει ως οδικός χάρτης για τις δύο πλευρές, μέσω μιας άτυπης διάσκεψης με τη συμμετοχή και των τριών εγγυητριών δυνάμεων: της Τουρκίας, της Ελλάδας και του Ηνωμένου Βασιλείου.

Ωστόσο, στην Αγκυρα επισημαίνουν ότι μέχρι στιγμής δεν έχει επιτευχθεί συμφωνία ούτε στα μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης και εκτιμούν ότι δεν θα πρέπει να καλλιεργούνται προσδοκίες για ουσιαστικές συνομιλίες πριν υπάρξει πρόοδος στο συγκεκριμένο πεδίο.

Το βλέμμα στο Αιγαίο

Στην τουρκική πρωτεύουσα παρακολουθούν επίσης με ιδιαίτερη προσοχή τις κινήσεις της Αθήνας σχετικά με τα θαλάσσια πάρκα στο Αιγαίο, καθώς η ελληνική κυβέρνηση προχωράει στην υπογραφή του προεδρικού διατάγματος για το Θαλάσσιο Πάρκο Νοτίου Αιγαίου 1 – Νότιες Κυκλάδες. Η Αγκυρα έχει προειδοποιήσει ότι δεν θα αποδεχθεί τη χρήση περιβαλλοντικών πρωτοβουλιών για πολιτικούς σκοπούς. Το τουρκικό υπουργείο Εξωτερικών έχει δηλώσει ότι δεν θα επιτρέψει τη δημιουργία τετελεσμένων. Τον περασμένο Αύγουστο η Τουρκία ανακήρυξε τέσσερις θαλάσσιες προστατευόμενες περιοχές για περιβαλλοντικούς λόγους. Σύμφωνα με την τουρκική προσέγγιση, το ελληνικό σχέδιο αφορά περιοχές εντός ελληνικών χωρικών υδάτων, ωστόσο εκτιμά ότι σε ορισμένα σημεία εγείρονται ζητήματα αμφισβητούμενης κυριαρχίας. Οι σχετικές εξελίξεις παρακολουθούνται στενά, χωρίς να έχει ακόμη αποσαφηνιστεί ποια θα είναι η τελική στάση της Αγκυρας.

Θετικό στοιχείο θεωρείται, πάντως, ότι κατά την επίσκεψη του Κυριάκου Μητσοτάκη στη σύνοδο κορυφής του ΝΑΤΟ στην Αγκυρα, μπορεί να μην πραγματοποιήθηκε συνάντηση με τον Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, ωστόσο ο δίαυλος επικοινωνίας παραμένει ενεργός. Οι υφυπουργοί Εξωτερικών Ελλάδας και Τουρκίας είχαν συνομιλίες τεχνικής φύσεως, εξέλιξη που και από τις δυο πλευρές αξιολογείται ως χρήσιμη για τη διατήρηση της επικοινωνίας και την ανταλλαγή απόψεων, σε μια περίοδο κατά την οποία η τουρκική πλευρά έχει έτοιμο προς έγκριση το νομοσχέδιο για τη «Γαλάζια Πατρίδα», ενώ η Αθήνα προχωράει στον σχεδιασμό των θαλάσσιων πάρκων.