Η σκέψη πλέον των διαχειριστικών αρχών είναι µήπως χρειάζεται να προχωρήσουν σε τροποποίηση του Στρατηγικού Σχεδίου της ΚΑΠ και να µειώσουν τον προϋπολογισµό σε καθεστώτα όπως η βασική ενίσχυση, µεταφέροντας απευθείας τα χρήµατα αυτά στα οικολογικά σχήµατα, ώστε να µην απαιτείται η χρονοβόρα διαδικασία της ανατακατανοµής πόρων.
Ολόκληρο το ρεπορτάζ στην Agrenda που κυκλοφορεί
Κάτι τέτοιο, φαίνεται να έκαναν µε τις συνδεδεµένες ενισχύσεις του 2026 που αναπροσάρµοσαν τον προϋπολογισµό τους, ώστε οι παραγωγοί να πληρώνονται απευθείας το µέγιστο ποσό. Παράλληλα, δεν αποκλείεται να προχωρήσει η κατάργηση ορισµένων οικολογικών σχηµάτων µε σχεδόν µηδαµινή ζήτηση (π.χ Παρέµβαση 2 και 3) για τις οποίες όµως δεσµεύεται ποσό ύψους 39 εκατ. ευρώ από τα οποία δεν απορροφάται ούτε το 5% ετησίως. Τα χρήµατα αυτά θα διοχετευτούν σε άλλες δράσεις οικολογικών σχηµάτων µε µεγαλύτερη ζήτηση όπως η ∆ράση 6. Η εκ των προτέρων αναπροσαρµογή των πόρων δεν είναι απλά κάτι το γραφειοκρατικό, αλλά µπορεί να βοηθήσει την πολιτεία να πληρώνει νωρίτερα τα οικολογικά σχήµατα και µε µεγαλύτερη ασφάλεια, ενώ ίσως επιτρέψει να υπάρξουν και προκαταβολές τους. Αναλυτικά ανά καθεστώς, η κατάσταση έχει ως εξής σύµφωνα µε το ρεπορτάζ της Agrenda:
Βασική ενίσχυση
Ο αρχικός προϋπολογισµός έχει οριστεί µε βάση το ΣΣ ΚΑΠ στα 829.567.104 ευρώ για συνολικά επιλέξιµα 38.358.210 στρέµµατα, εκ των οποίων τα 16.386.590 αροτραία, τα 8.069.390 δενδρώδεις και τα 13.902.230 βοσκοτόπια. Η µέση αξία δικαιώµατος, είχε υπολογιστεί ανά αγρονοµική περιφέρεια µε βάση τον παραπάνω προϋπολογισµό και τα επιλέξιµα στρέµµατα. Ωστόσο λόγω της µείωσης των επιλέξιµων στρεµµάτων το έτος ενίσχυσης 2025 όχι µόνο αυξήθηκαν κατά 15% οι µοναδιαίες τιµές των δικαιωµάτων, αλλά και 68,5 εκατ. ευρώ έµειναν «ρεζέρβα». Από αυτά, τα 24, 6 εκατ. ευρώ µεταφέρθηκαν στα οικολογικά σχήµατα και τα υπόλοιπα κρατήθηκαν για τον Οκτώβριο. Θεωρείται δεδοµένο πως και για το 2026 η κατάσταση θα παραµείνει «πάνω-κάτω» η ίδια και ίσως και µε λιγότερα επιλέξιµα στρέµµατα. Ως εκ τούτου οι αγρότες και οι κτηνοτρόφοι µπορούν να προσβλέπουν σε µοναδιαίες τιµές δικαιωµάτων για το 2026:
- Αροτραίες: 26,5 ευρώ/στρέµµα.
- Βοσκοτόπια: 18,5 ευρώ/στρέµµα.
- ∆ενδρώδεις: 32 ευρώ/στρέµµα.
Οικολογικά σχήµατα
Στα οικολογικά σχήµατα φαίνεται ότι δηλώνουν πλέον συµµετοχή και ενεργοποιούν τις σχετικές επιδοτήσεις περίπου 340.000-350.000 ΑΦΜ αγροτών, δηλαδή 150.000 λιγότεροι από τους δικαιούχους βασικής ενίσχυσης. Το γεγονός αυτό σε συνδυασµό µε τον αυστηρό έλεγχο στα παραστατικά δεν πρόκειται να αυξήσει την αιτούµενη δαπάνη στα οικολογικά σχήµατα για το 2026, σε πολύ υψηλότερα επίπεδα από εκείνα του 2025. Ίσως, µερικά στρέµµατα παραπάνω µπουν στα βιολογικά, καθώς όσοι έχουν αροτραίες εκτάσεις και είχαν πιστοποιηθεί το 2023, θα µπορούν πλέον να ενταχθούν στη δέσµευση για διατήρηση των βιολογικών πρακτικών. Εφόσον, προφανώς, κατάφεραν και διατήρησαν την πιστοποίηση όλα αυτά τα χρόνια και χωρίς να λάβουν το πριµ του 2025 λόγω της τροποποίησης του θεσµικού πλαισίου.
Πριµ νεαρών αγροτών
Στη συµπληρωµατική ενίσχυση νεαρών αγροτών αναµένεται να µπει ποσό έως και 500 ευρώ ανά δικαιούχο µέσα στον Οκτώβριο, καθώς αν οι συνθήκες το επιτρέψουν θα «τσιµπήσει» 2,1 ευρώ το στρέµµα το πριµ τους. Με δεδοµένο ότι η ενίσχυση κουµπώνει το µέγιστο στα 250 στρέµµατα ανά εκµετάλλευση, τότε µιλάµε για 500 ευρώ σύνολο για ορισµένους τυχερούς µε αροτραίες καλλιέργειες ή βοσκοτόπια κυρίως. Σηµειώνεται πως από τη συµπληρωµατική ενίσχυση νεαρών αγροτών έχουν περρισέψει περίπου 10 εκατ. ευρώ. Οι δικαιούχοι του πριµ φτάνουν τους 31.000 περίπου, µε τη συνολική επιλέξιµη έκταση να υπολογίζεται στα 2,9 εκατ. στρέµµατα, ή αλλιώς κοντά στο 15% των δηλούµενων εκτάσεων που κατάφεραν να ενεργοποιήσουν επιδοτήσεις στο ΟΣ∆Ε του 2025. Αναφορικά µε το ΟΣ∆Ε του 2026, δικαιούχοι της συγκεκριµένης ενίσχυσης (7 ευρώ το στρέµµα ή 9,1 ευρώ µε την προσαύξηση) θα είναι όσοι ήταν 40 ετών κατά το πρώτο έτος υποβολής της αίτησης της συµπληρωµατικής εισοδηµατικής στήριξης για γεωργούς νεαρής ηλικίας και επίσης, σύστησαν την γεωργική τους εκµετάλλευση βάσει ΟΣ∆Ε για πρώτη φορά το έτος ενίσχυσης ή κατά τη διάρκεια των πέντε ετών που προηγούνται της πρώτης υποβολής αίτησης.
Αναδιανεµητική ενίσχυση
Στην αναδιανεµητική ενίσχυση επίσης αναµένεται προσαύξηση του ποσού σε ποσοστό 15-25% για τα µέσα του Οκτωβρίου. Υπενθυµίζεται πως η εκτιµώµενη τιµή µονάδας για την ΑΠ των αροτραίων ανέρχεται σε 13,8 ευρώ το στρέµµα, για τις µόνιµες καλλιέργειες 11,6 ευρώ το στρέµµα ανά εκτάριο και για τους βοσκότοπους 17,7ευρώ το στρέµµα, οι οποίες ενδέχεται να κυµανθούν κατόπιν των σχετικών διασταυρωτικών µηχανογραφικών, γεωχωρικών ή άλλων ελέγχων.
Συνδεδεµένες ενισχύσεις
Στις συνδεδεµένες ενισχύσεις έχουν πραγµατοποιηθεί ήδη ανακατανοµές πόρων στις συνδεδεµένες που αφορούν το φετινό ΟΣ∆Ε µε αυξήσεις στα συνολικά ποσά σε σκληρό σιτάρι, ψυχανθή, σόγια, µήλα, βιοµηχανική ντοµάτα, σπόρους σποράς, ρύζι και αιγοπρόβατα. Οι προσαρµογές στα ποσά εγκρίθηκαν ώστε να πιστώνονται οι ενισχύσεις απευθείας στο µέγιστο ποσό, χωρίς να απαιτείται η ολοκλήρωση των ελέγχων σε όλα τα καθεστώτα.
Ειδική βάµβακος
Για την ειδική ενίσχυση βάµβακος δεν µπορεί να υπάρξει πρόβλεψη ανακατανοµής πόρων. ∆ηλαδή ο προϋπολογισµός των 183 εκατ. ευρώ είναι «σφραγισµένος» και ανεξάρτητος από τα άλλα καθεστώτα της ΚΑΠ. Έτσι, ό,τι ποσό δεν απορροφάται επιστρέφει στην ΕΕ.
Από του χρόνου μεταφορά πόρων προς Β’ Πυλώνα από τις άμεσες
Για το 2027 μία «ευκολία» που παρέχει η Κομισιόν στα κράτη-μέλη είναι η δυνατότητα να μεταφέρουν ποσά από και προς τις άμεσες ενισχύσεις. Συγκεκριμένα οι ελληνικές αρχές θα μπορούν είτε να μεταφέρουν έως 139.238.400 ευρώ από τα Προγράμματα στις άμεσες ενισχύσεις, είτε 472.915.011 ευρώ για το αντίστροφο. Η χώρα μας αναμένεται να αξιοποιήσει μάλλον τη δυνατότητα για μεταφορά πόρων από τις άμεσες ενισχύσεις στα Προγράμματα και όχι το αντίστροφο, καθώς εκεί φαίνεται να βρίσκονται οι περισσότερες ανάγκες λόγω των έκτακτων ενισχύσεων που θέλει να δώσει. Παράλληλα τον προϋπολογισμό των Προγραμμάτων Αγροτικής Ανάπτυξης πιέζουν οι παλιές υποχρεώσεις, ενώ από τις άμεσες ενισχύσεις προκύπτουν συχνά «ρέστα» Αναλυτικά η τροποποίηση αναφέρει της ΚΑΠ αναφέρει:
«Τα κράτη μέλη μπορούν, το αργότερο έως τις 31 Αυγούστου 2026, να αποφασίσουν να αυξήσουν ή να μειώσουν τα κονδύλια που τους έχουν κατανεμηθεί για τις άμεσες ενισχύσεις, όπως αυτά ορίζονται στα Παραρτήματα V και IX, για το ημερολογιακό έτος 2027, κατά ποσό που δεν υπερβαίνει το αντίστοιχο ποσό αύξησης ή μείωσης που καθορίζεται για κάθε κράτος μέλος στο Παράρτημα XVI, στο πλαίσιο αιτήματος στρατηγικής τροποποίησης των Στρατηγικών Σχεδίων της ΚΑΠ που αναφέρονται στο άρθρο 119».
Μέγιστες τιµές επιδοτήσεων 2026
Οι µέγιστες τιµές των επιδοτήσεων ανά καθεστώς έχουν ως εξής:
∆ικαιώµατα βασικής ενίσχυσης
- Αροτραίες καλλιέργειες: 26,9 ευρώ το στρέµµα.
- ∆ενδρώδεις καλλιέργειες: 33,8 ευρώ το στρέµµα.
- Βοσκοτόπια: 22 ευρώ το στρέµµα.
Αναδιανεµητική ενίσχυση
- Αροτραίες καλλιέργειες: 17,3 ευρώ το στρέµµα.
- ∆ενδρώδεις καλλιέργειες: 14,5 ευρώ το στρέµµα.
- Βοσκοτόπια: 22,1 ευρώ το στρέµµα
Συµπληρωµατική ενίσχυση νεαρών αγροτών 9,1 ευρώ το στρέµµα.
