Η πρώτη ημέρα των υψηλού επιπέδου συνομιλιών μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν στην Ελβετία ολοκληρώθηκε με ενδείξεις αποκλιμάκωσης. Σύμφωνα με τους διαμεσολαβητές από το Κατάρ και το Πακιστάν, οι δύο πλευρές κατέγραψαν «ενθαρρυντική πρόοδο» και συμφώνησαν σε έναν οδικό χάρτη που στοχεύει σε τελική συμφωνία εντός 60 ημερών.
Οι συνομιλίες επικεντρώθηκαν σε τρία κρίσιμα ζητήματα: Λίβανο, Στενά του Ορμούζ, και την πρόσβαση του Ιράν σε δεσμευμένα κεφάλαια και άρση μέρους των περιορισμών στις εξαγωγές πετρελαίου.
Πρώτη ημέρα των συνομιλιών ΗΠΑ – Ιράν: Τι συμφωνήθηκε, τα επόμενα βήματα
Σύμφωνα με το Πακιστάν και το Κατάρ, οι ΗΠΑ και το Ιράν συμφώνησαν σε έναν οδικό χάρτη 60 ημερών για την επίτευξη τελικής συμφωνίας.
Συγκροτήθηκε επιτροπή υψηλού επιπέδου για την πολιτική εποπτεία της διαμεσολάβησης.
Οι επικεφαλής των διαπραγματεύσεων θα υποβάλλουν τακτικά εκθέσεις στην επιτροπή και θα εποπτεύουν τις ομάδες εργασίας, μεταξύ άλλων όσον αφορά το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης και τις αμερικανικές κυρώσεις κατά του Ιράν.
Τα μέρη έχουν δημιουργήσει «γραμμή επικοινωνίας» για την αποφυγή ναυτικών επεισοδίων στα Στενά του Ορμούζ και μια «μονάδα αποφυγής συγκρούσεων» για τον τερματισμό των στρατιωτικών επιχειρήσεων στον Λίβανο.
Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί δήλωσε ξεχωριστά ότι έχει σημειωθεί «σημαντική πρόοδος» όσον αφορά τον τερματισμό του πολέμου στον Λίβανο.
Είπε επίσης, όπως μεταδίδει το Al Jazeera, ότι οι ΗΠΑ έχουν άρει τις κυρώσεις επί των εξαγωγών ιρανικού πετρελαίου και έχουν αποδεσμεύσει μέρος των δεσμευμένων περιουσιακών στοιχείων του Ιράν. Πρόσθεσε ότι έχει δρομολογηθεί ένα σημαντικό σχέδιο ανασυγκρότησης και ανάπτυξης για το Ιράν.
Το σημαντικότερο ίσως απτό αποτέλεσμα της πρώτης ημέρας ήταν η συμφωνία για τη δημιουργία ενός «de-confliction cell», του μηχανισμού συντονισμού με στόχο την αποτροπή νέων στρατιωτικών επεισοδίων στον Λίβανο. Ο μηχανισμός θα λειτουργεί ως δίαυλος επικοινωνίας μεταξύ των εμπλεκομένων πλευρών ώστε να περιοριστεί ο κίνδυνος ανεξέλεγκτης κλιμάκωσης.
Σημειώνεται ότι η Τεχεράνη εξακολουθεί να συνδέει την πλήρη ομαλοποίηση της κατάστασης στο Ορμούζ με τον τερματισμό των ισραηλινών στρατιωτικών επιχειρήσεων στον Λίβανο, γεγονός που δείχνει ότι τα δύο ζητήματα παραμένουν στενά αλληλένδετα.
Οι διαπραγματεύσεις αναμένεται να συνεχιστούν τις επόμενες ημέρες στην Ελβετία, με τεχνικές ομάδες εργασίας για: το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, το καθεστώς των κυρώσεων και τους μηχανισμούς εφαρμογής μιας πιθανής συμφωνίας.
Οι απειλές Τραμπ εν μέσω των συνομιλιών και η αποχώρηση των Ιρανών
Προηγήθηκε ένταση με την ιρανική αντιπροσωπεία να αποχωρεί προσωρινά σε ένδειξη διαμαρτυρίας για το κύμα απειλών που εξαπέλυσε ο Ντόναλντ Τραμπ μέσω Truth Social. Ο Τραμπ κάλεσε την Τεχεράνη να εμποδίσει τους συμμάχους της στον Λίβανο «να προκαλούν προβλήματα», απειλώντας ότι σε διαφορετική περίπτωση οι ΗΠΑ θα ξαναρχίσουν τα πλήγματα στο Ιράν.
Τα ιρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης ανέφεραν ότι οι συνομιλίες εισήλθαν σε μια «δύσκολη φάση» και διακόπηκαν προσωρινά μετά τη «δημοσίευση προσβλητικού μηνύματος από τον Αμερικανό πρόεδρο». Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, η ιρανική αντιπροσωπεία συναντήθηκε στη συνέχεια με τους Καταριανούς διαμεσολαβητές και αποχώρησε από τον χώρο των διαπραγματεύσεων.
Σε τηλεφωνική συνέντευξη διάρκειας 20 λεπτών στο Fox News, δείχνοντας την ενόχλησή του για την κριτική που δέχεται τόσο από Ρεπουμπλικανούς όσο και από Δημοκρατικούς, δήλωσε: «Μπορεί να αναλάβουμε τον έλεγχο των Στενών, αν χρειαστεί. Αν δεν καταλήξουν σε συμφωνία, θα επιβάλουμε διόδια».
Αναφερόμενος εκ νέου στα Στενά του Ορμούζ, φέρεται να απείλησε ακόμη και τους Ιρανούς διαπραγματευτές, λέγοντας: «Αν τα κλείσετε, δεν θα έχετε χώρα. Δεν θα καταφέρετε καν να επιστρέψετε στη χώρα σας».
Οι δηλώσεις αυτές προκάλεσαν επίσημη διαμαρτυρία της ιρανικής πλευράς προς τους μεσολαβητές, οι οποίοι κλήθηκαν να παρέμβουν ώστε να σταματήσει αυτό που η Τεχεράνη χαρακτήρισε ως «εκφοβιστική συμπεριφορά» του Αμερικανού προέδρου, όπως μεταδίδει ο Guardian.
Οι απειλές του Τραμπ ήρθαν σε αντίθεση με τον πιο συμφιλιωτικό τόνο που υιοθέτησε ο αντιπρόεδρός του, Τζέι Ντι Βανς, ο οποίος δήλωσε ότι είχε λάβει εντολή από τον πρόεδρο να αξιοποιήσει τις συνομιλίες ώστε να ανοίξει «ένα νέο κεφάλαιο» στις σχέσεις με το Ιράν.
Ο Βανς και οι Αμερικανοί διαπραγματευτές, μεταξύ των οποίων ο Στιβ Γουίτκοφ και ο γαμπρός του Τραμπ, Τζάρεντ Κούσνερ, συναντήθηκαν με τους Γκαλιμπάφ και Αραγτσί για περίπου 80 λεπτά, σύμφωνα με τα ιρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης.
Ο Εσμαΐλ Μπαγαΐ, ο οποίος εκπροσωπεί επίσης την ιρανική αντιπροσωπεία, δήλωσε ότι ο πόλεμος σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου, πρέπει να τερματιστεί και ότι είχαν συζητηθεί όλες οι ρήτρες του μνημονίου κατανόησης (MoU).
Ωστόσο, ανέφερε ότι, από τη στιγμή που ο Πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ εξέδωσε την απειλή αυτή, τα μέρη έθεσαν τέλος στη τετραμερή μορφή της συνάντησης. Στη συνέχεια, συναντήθηκαν με τους μεσολαβητές και συζήτησαν όλα τα ζητήματα, συμπεριλαμβανομένων των εξαγωγών πετρελαίου και της αποδέσμευσης περιουσιακών στοιχείων, ενώ οι εκπρόσωποι του Κατάρ και του Πακιστάν προσπάθησαν να κατευθύνουν τις συνομιλίες αυτές και να τις διατηρήσουν σε σωστή πορεία.
Οι διαβουλεύσεις σε ανώτατο επίπεδο ολοκληρώθηκαν τις πρώτες πρωινές ώρες της Δευτέρας.
Σύμφωνα με τους μεσολαβητές, οι ομάδες εργασίας που συγκροτήθηκαν από τους διαπραγματευτές πρόκειται να αρχίσουν αμέσως τις εργασίες τους. Παραμένει ωστόσο ακόμη πολύ δουλειά να γίνει. Επίσης δεν είναι ακόμη σαφές πώς θα συγκροτηθούν αυτές οι ομάδες, με ποια ιδιότητα θα εργαστούν, ή ποια μορφή θα λάβει οποιαδήποτε μελλοντική συμφωνία.
