Σε κάθε οικογενειακό σύστημα, τα παιδιά δεν μεγαλώνουν απλώς· αναλαμβάνουν ρόλους. Συνήθως ασυνείδητα. Πολλές φορές χωρίς επιλογή. κάθε παιδί, με τον δικό του τρόπο, προσπαθεί να διατηρήσει τη «συναισθηματική ισορροπία» του σπιτιού. Αυτό το κάνει με ό,τι μέσα έχει — σιωπή, υπακοή, φροντίδα, αντίδραση. Ο ρόλος που αναλαβάνουμε δεν είναι χαρακτήρας. είναι μηχανισμός επιβίωσης. Γίνεται προσωπείο. και μετά — ταυτότητα. Αυτή η άσκηση σε βοηθά να δεις ποιον ρόλο φόρεσες στην οικογένειά σου και αν ήρθε η ώρα να τον αποχωριστείς.
Βήμα 1: Αναγνώριση του ρόλου
Advertisment
Σκέψου και σημείωσε: Ποια ήταν η άγραφη συμφωνία στο σπίτι σου; Τι έπρεπε να είσαι για να υπάρχει «ηρεμία»;
Κλασικοί ρόλοι (ενδεικτικά):
•Το καλό παιδί (ήσυχο, φρόνιμο, δεν φέρνει ποτέ πρόβλημα)
Advertisment
•Ο αόρατος (αποσύρεται, δεν ενοχλεί, δεν έχει ανάγκες)
•Ο φροντιστής (κάνει τον γονιό, προσπαθεί να κρατήσει τους άλλους όρθιους)
•Ο ήρωας (αριστούχος, τέλειος, προσπαθεί να αντισταθμίσει το χάος)
•Το μαύρο πρόβατο (εκφράζει ό,τι δεν επιτρέπεται στους άλλους – συχνά τιμωρείται)
•Ο κλόουν (ελαφραίνει την ατμόσφαιρα, κρύβει τον πόνο πίσω από το χιούμορ)
•Το «προβληματικό» παιδί (εκφράζει με πράξεις αυτό που το σύστημα δεν αντέχει να ονομάσει)
Αν δεν βλέπεις τον εαυτό σου στους παραπάνω, γράψε τον δικό σου ρόλο με δικά σου λόγια. μπορεί να έχεις κρατήσει πολλούς ταυτόχρονα.
Βήμα 2: Πώς πήρες αυτόν τον ρόλο;
•Ήταν συνειδητή επιλογή ή ασυνείδητη προσαρμογή;
•Ποιος γονιός ή ποιο γεγονός σου τον «φόρεσε»;
•Υπήρχε χώρος να είσαι κάτι διαφορετικό;
•Ποιο συναίσθημα έπρεπε να κρύψεις για να κρατήσεις αυτόν τον ρόλο;
Παραδείγματα ερωτήσεων:
•Αν ήσουν το καλό παιδί, τι συνέβαινε όταν έκανες λάθος;
•Αν ήσουν ο φροντιστής, ποιος σε φρόντισε εσένα;
•Αν ήσουν το μαύρο πρόβατο, πότε ένιωσες για πρώτη φορά ότι δεν σου επιτρεπόταν να «ανήκεις»;
Γράψε ελεύθερα. Δεν χρειάζεται να είναι λογικά διατυπωμένο. Ακόμη και λέξεις-κλειδιά. Ό,τι αναδύεται, αξίζει.
Βήμα 3: Τι κέρδισες και τι έχασες από αυτόν τον ρόλο;
Σκέψου προσεκτικά:
•Τι σου έδωσε αυτός ο ρόλος; (Αποδοχή; ησυχία; Αίσθηση ταυτότητας;)
•Τι σου στέρησε; (Αυθεντικότητα; Ανάγκες; επαφή με άλλους;) Παραδείγματα:
•«Όταν ήμουν ο ήρωας, μου έλεγαν μπράβο. Άλλά δεν θυμάμαι
πότε έκλαψα τελευταία φορά».
•«Σαν κλόουν ένιωθα ότι με αγαπούν. Αλλά κανείς δεν με πήρε στα σοβαρά όταν πονούσα».
Βήμα 4: Μεταφορά στην ενήλικη ζωή
•Αυτός ο ρόλος συνεχίζεται στις σχέσεις σου;
•Στη δουλειά σου;
•Στον τρόπο που σχετίζεσαι με τα παιδιά σου; μήπως προσπαθείς να αποδείξεις ξανά και ξανά την ίδια αξία;
•Ποια συναισθήματα δεν έχεις επιτρέψει ακόμα στον εαυτό σου, γιατί δεν «ταιριάζουν» με τον ρόλο;
Βήμα 5: Ποιος θα ήσουν χωρίς αυτόν τον ρόλο;
Εδώ δεν ζητάμε να «ξεφορτωθείς» κάτι. Ζητάμε να φανταστείς τον εαυτό σου χωρίς τον ρόλο ως όρο ύπαρξης.
Γράψε:
•Αν δεν χρειαζόταν να είσαι αυτός/ή, τι θα δοκίμαζες;
•Ποια ανάγκη σου δεν έχει εκφραστεί ποτέ;
•Ποιο συναίσθημα δεν τόλμησες να δείξεις;
•Ποιο μέρος του εαυτού σου έχεις αφήσει έξω από τη ζωή σου; Παραδείγματα:
•«Δεν ξέρω ποια είμαι αν δεν είμαι η δυνατή».
•«Ποτέ δεν έμαθα να ζητάω. μόνο να προλαβαίνω τις ανάγκες των άλλων».
•«Αν σταματήσω να προσπαθώ να αρέσω, φοβάμαι ότι δεν θα μείνει τίποτα».
Βήμα 6: Ο συμβολικός αποχαιρετισμός
Μπορείς, αν θέλεις, να γράψεις ένα γράμμα στον ρόλο σου. Δεν θα το διαβάσει κανείς. Δεν είναι άσκηση αποκάλυψης. είναι αποχαιρετισμός.
•Πες του τι σου έδωσε.
•Πες του τι σου στέρησε.
•Πες του αν θέλεις να τον κρατήσεις ή να τον αφήσεις.
Το απόσπασμα είναι από το νέο βιβλίο Αυτό σταματάει εδώ της Σουζάνας Παπαφάγου και κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Διόπτρα
