Μια «πρωτοποριακή» στροφή προς το παρελθόν πραγματοποιεί η Σουηδία, επιχειρώντας να περιορίσει δραστικά τον χρόνο που αφιερώνουν οι μαθητές μπροστά από τις οθόνες.
Η κυβέρνηση της χώρας, όπως αναφέρει το BBC, η οποία υπήρξε επί χρόνια πρωτοπόρος στην εισαγωγή της τεχνολογίας στις σχολικές αίθουσες, δίνει πλέον προτεραιότητα στα έντυπα βιβλία και τη χειρόγραφη σημείωση.
Η εικόνα στις τάξεις των σουηδικών λυκείων αλλάζει. Μαθητές που μέχρι πρότινος χρησιμοποιούσαν σχεδόν αποκλειστικά λάπτοπ, πλέον επιστρέφουν στο σπίτι με τυπωμένα κείμενα και κλασικά εγχειρίδια.
«Ο καθηγητής μας άρχισε να τυπώνει τα πάντα και στα μαθηματικά αντικαταστήσαμε την ψηφιακή πλατφόρμα με βιβλία», αναφέρει μια 18χρονη μαθήτρια λυκείου.
Η αλλαγή αυτή σηματοδοτεί το τέλος μιας εποχής που ξεκίνησε το 2010, όταν τα λάπτοπ έγιναν βασικό εργαλείο στην εκπαίδευση, φτάνοντας το 2019 στην υποχρεωτική χρήση tablets ακόμα και στα νηπιαγωγεία.
Ωστόσο, η ενίσχυση της χρήσης αναλογικών εργαλείων έχει προκαλέσει κριτική από εταιρείες τεχνολογίας, εκπαιδευτικούς και επιστήμονες της πληροφορικής, οι οποίοι υποστηρίζουν ότι αυτό θα μπορούσε να επηρεάσει τις προοπτικές απασχόλησης των μαθητών, και μάλιστα να βλάψει την οικονομία της σκανδιναβικής χώρας.
Το σχέδιο της κυβέρνησης: «Από την οθόνη στο βιβλίο»
Η σημερινή κυβέρνηση, που ανέλαβε το 2022, υιοθετεί το σύνθημα «από την οθόνη στο βιβλίο», με συγκεκριμένα μέτρα:
Κατάργηση των tablets στα νηπιαγωγεία για παιδιά κάτω των δύο ετών.
Απαγόρευση των κινητών τηλεφώνων στα σχολεία, ακόμη και για εκπαιδευτική χρήση.
Γενναία χρηματοδότηση: 2,1 δισ. κορώνες (περίπου 186 εκατ. ευρώ) έχουν ήδη διατεθεί για την αγορά φυσικών βιβλίων.
Νέο πρόγραμμα σπουδών με ορίζοντα το 2028, που θα εστιάζει στις παραδοσιακές μεθόδους μάθησης.
Η επιστημονική εξήγηση και η πτώση στις αξιολογήσεις
Η απόφαση δεν ελήφθη τυχαία. Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η υπερβολική έκθεση σε οθόνες αποσπά την προσοχή και δυσκολεύει την κατανόηση κειμένου. Η νευροεπιστήμονας Δρ Σισέλα Νάτλεϊ προειδοποιεί ότι η τεχνολογία επηρεάζει ακόμη και την ανάπτυξη του εγκεφάλου στις μικρές ηλικίες.
Επιπλέον, η Σουηδία είδε τις επιδόσεις της στις διεθνείς αξιολογήσεις (PISA) να υποχωρούν το 2022, ιδιαίτερα στην ανάγνωση και τα μαθηματικά, μένοντας πίσω από γειτονικές χώρες όπως η Φινλανδία και η Δανία.
Αντιδράσεις και προβληματισμοί
Ωστόσο, η «επιστροφή στο χαρτί» δεν βρίσκει όλους σύμφωνους. Ο επιχειρηματικός κόσμος και ο κλάδος του EdTech εκφράζουν σοβαρές ανησυχίες:
• Επαγγελματικές προοπτικές: Υπάρχει φόβος ότι οι μαθητές θα βγουν στην αγορά εργασίας χωρίς τις απαραίτητες ψηφιακές δεξιότητες.
• Κοινωνικές ανισότητες: Ορισμένοι προειδοποιούν ότι αν η τεχνολογία και η Τεχνητή Νοημοσύνη δεν διδάσκονται στο σχολείο, τα παιδιά από εύπορες οικογένειες θα έχουν πλεονέκτημα, καθώς θα έχουν πρόσβαση σε αυτά στο σπίτι.
Διχασμένοι οι μαθητές
Οι απόψεις των ίδιων των μαθητών διίστανται. Ενώ κάποιοι, παραδέχονται ότι το Διαδίκτυο αποτελεί πηγή απόσπασης, άλλοι, θεωρούν την κίνηση αναχρονιστική: «Αν το δούμε ρεαλιστικά, όλος ο κόσμος σήμερα χρησιμοποιεί υπολογιστές», σημειώνει χαρακτηριστικά μια 18χρονη μαθήτρια.
Η Σουηδία πλέον αποτελεί ένα παγκόσμιο πείραμα: Μπορεί η επιστροφή στις παραδοσιακές ρίζες της εκπαίδευσης να θωρακίσει τη γνώση σε έναν ψηφιακό κόσμο που τρέχει με ιλιγγιώδεις ταχύτητες;
