Ο «Έμπορος της Βενετίας» του Ουίλιαμ Σαίξπηρ, ένα από τα σημαντικότερα και πιο διαχρονικά έργα του παγκόσμιου ρεπερτορίου, ανεβαίνει, σε σκηνοθεσία Γιάννη Μπέζου, από τις 21 Οκτωβρίου στο Θέατρο Αλκυονίς. Τη μουσική της παράστασης, υπογράφει ο Κωστής Μαραβέγιας.
Της Νάντιας Ρηγάτου
Ο Ουίλιαμ Σαίξπηρ υπήρξε ένα από τα πιο λαμπερά αστέρια της Αναγέννησης. Έβαλε στο κάδρο τον “άνθρωπο”, με τις μεγαλειώδεις στιγμές του αλλά και τις πιο σκοτεινές. Στον «Έμπορο της Βενετίας» δεν διακρίνονται οι καλοί από τους κακούς.
Συνυπάρχουν με τις αδυναμίες τους και τα προτερήματα τους. Αυτή η μαύρη κωμωδία του μεγάλου δραματουργού – συνδυασμός λαϊκότητας και υψηλής ποίησης – ταξιδεύει στον χρόνο για να μας ανησυχεί, να μας προβληματίζει και να μας παρηγορεί.
Ο Γιάννης Μπέζος, στον ρόλο του πληγωμένου και αμείλικτου Σάυλωκ, η Φαίη Ξυλά, στον ρόλο της λαμπερής και διορατικής Πόρσια, και ο Τάσος Γιαννόπουλος, στον ρόλο του εύθραυστου Αντόνιο, συναντιούνται επί σκηνής σε ένα έργο όπου κάθε πρόσωπο βρίσκεται αντιμέτωπο με τις επιλογές, τις επιθυμίες, τις προκαταλήψεις και τα όριά του.
Μαζί τους, στο σύμπαν της σαιξπηρικής Βενετίας, οι Γιάννης Στόλλας, Αλμπέρτο Φάις, Λήδα Καπνά, Σταύρος Μαρκάλας, Ιωάννης Απέργης, Παναγιώτης Γουρζουλίδης, Ηρακλής Κρομμύδας, Θράσος Σταθόπουλος και Στελίνα Καρασαββίδου.
Στη Βενετία των συναλλαγών, των συμφερόντων και των κοινωνικών αντιθέσεων, ο έμπορος Αντόνιο δανείζεται χρήματα από τον Σάυλωκ, προκειμένου να βοηθήσει τον φίλο του Μπασσάνιο να διεκδικήσει την Πόρσια. Ο όρος του δανείου είναι ακραίος και σχεδόν αδιανόητος: αν το χρέος δεν εξοφληθεί εγκαίρως, ο Σάυλωκ θα δικαιούται μια λίβρα από τη σάρκα του Αντόνιο.
Από αυτή τη φαινομενικά απλή συμφωνία, ο Σαίξπηρ χτίζει ένα έργο γεμάτο αντιφάσεις, πάθη, χιούμορ, σκληρότητα και ηθική αμηχανία. Ο «Έμπορος της Βενετίας» δεν προσφέρει εύκολες απαντήσεις. Αντίθετα, φωτίζει τις σκοτεινές περιοχές των ανθρώπων: την ανάγκη για αγάπη, την επιθυμία για εκδίκηση, την κοινωνική υποκρισία, τον αποκλεισμό, την προκατάληψη, αλλά και την ανάγκη να ακουστεί η φωνή εκείνου που έχει πληγωθεί.
Ο Γιάννης Μπέζος αναμετράται σκηνοθετικά με ένα έργο απαιτητικό και πολυεπίπεδο, προσεγγίζοντάς το ως μια ζωντανή θεατρική σύγκρουση ανάμεσα στον νόμο και την ψυχή, στο χρήμα και την αξιοπρέπεια, στην κοινωνική θέση και την ανθρώπινη μοναξιά.
Στη μετάφραση και απόδοση του Άκη Δήμου, το σαιξπηρικό κείμενο συναντά τη σημερινή θεατρική γλώσσα με καθαρότητα, ένταση και ρυθμό. Η μουσική του Κωστή Μαραβέγια αναλαμβάνει ουσιαστικό ρόλο στη σκηνική αφήγηση, ενώ τα εντυπωσιακά σκηνικά του Γιώργου Γαβαλά, τα κοστούμια της Κατερίνας Παπανικολάου, οι φωτισμοί του Νίκου Βλασόπουλου και η κίνηση της Σεσίλ Μικρούτσικου συνθέτουν τον κόσμο μιας Βενετίας λαμπερής αλλά και σκοτεινής μαζί.
Ένας πολυπρόσωπος θίασος ζωντανεύει το σαιξπηρικό σύμπαν, σε μια παράσταση που συνομιλεί με το σήμερα χωρίς να προδίδει τη δύναμη του κλασικού έργου.
Ο «Έμπορος της Βενετίας» είναι ένα έργο για την πίστη και την προδοσία, για το χρέος και την εκδίκηση, για τον έρωτα και την εξουσία. Κυρίως, όμως, είναι ένα έργο για το δύσκολο ερώτημα που επιστρέφει ξανά και ξανά: μπορεί να υπάρξει δικαιοσύνη χωρίς ανθρωπιά;
