ΛΕΥΚΩΣΙΑ. Στη σκιά της συνεχιζόμενης τεταμένης κατάστασης στη Μέση Ανατολή, η κυπριακή προεδρία της Ευρωπαϊκής Ενωσης άνοιξε τη συζήτηση για την επιχειρησιακή ενεργοποίηση του μηχανισμού συλλογικής άμυνας της Ε.Ε., ενώ οι χώρες του Νότου συντόνισαν πιθανές πρωτοβουλίες με στόχο την αποτροπή μιας μεταναστευτικής κρίσης παρόμοιας με εκείνη του 2015.
Συνάντηση των ηγετών στο περιθώριο της άτυπης συνόδου της Ε.Ε., στη διάρκεια της οποίας η Λευκωσία έθεσε το ζήτημα της ρήτρας αμοιβαίας συνδρομής του άρθρου 42.7.
Οι ηγέτες από Κύπρο, Ελλάδα, Μάλτα και Ιταλία συναντήθηκαν στην Αγία Νάπα, στο περιθώριο του άτυπου συμβουλίου, και κατέληξαν σε μια κοινή δήλωση για περαιτέρω συντονισμό των κινήσεων μεταξύ τους και στενή συνεργασία με τους εταίρους τους στην περιοχή, ώστε να διασφαλιστεί η αναγκαία βοήθεια και στήριξη προς τους πληγέντες πληθυσμούς και να αποτραπούν νέες μεταναστευτικές ροές. Σύμφωνα με πηγές από δύο από τις χώρες που συμμετείχαν στη συνάντηση, η Ιταλία κατέθεσε non paper με συγκεκριμένες προτάσεις για μέτρα που θα μπορούσαν να ληφθούν σε περίπτωση αύξησης της πίεσης. Πρότεινε, για παράδειγμα, να ισχύσουν κάποιες προσωρινές εξαιρέσεις από τις συνήθεις διαδικασίες, που είχαν ληφθεί και κατά την κρίση του 2015 (π.χ. υποχρεωτικές μετεγκαταστάσεις σε όλα τα κράτη- μέλη της Ε.Ε., αναστολή του Κανονισμού Δουβλίνου, επείγουσες δράσεις διάσωσης, προσωρινή επαναφορά συνοριακών ελέγχων).
Ο Κύπριος πρόεδρος Νίκος Χριστοδουλίδης έθεσε ακόμη το ζήτημα της ανάγκης να ετοιμαστεί ένα σχέδιο που θα ορίζει την επιχειρησιακή ενεργοποίηση του άρθρου 42.7, της ρήτρας αμοιβαίας συνδρομής της ευρωπαϊκής συνθήκης, του λεγόμενου «ευρωπαϊκού άρθρου 5 του ΝΑΤΟ». «Για την Κυπριακή Δημοκρατία το άρθρο 42.7 δεν μπορεί να μείνει θεωρητικό, πρέπει να γίνει πλήρως επιχειρησιακό», τόνισε ο κ. Χριστοδουλίδης στη συνέντευξη Τύπου μετά την ολοκλήρωση των εργασιών της συνόδου, προσθέτοντας πως σε διαφορετική περίπτωση η Ε.Ε. δεν μπορεί να μιλάει για αυτονομία. Επισήμανε πως κράτη-μέλη από όλα τα γεωγραφικά μέρη της Ε.Ε. θα στείλουν προτάσεις στην Κομισιόν. Ο Ελληνας πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης ανέφερε πως «η Ελλάδα θα αξιοποιήσει την ευρωπαϊκή προεδρία του δεύτερου εξαμήνου του 2027, έτσι ώστε να αναβαθμίσει ακόμη περισσότερο αυτή τη συζήτηση».
Στο μενού των συζητήσεων των Ευρωπαίων ηγετών βρέθηκε ακόμη το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο για το 2028-2034. Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα έχει θέσει στόχο να υπάρξει συμφωνία έως το τέλος του 2026 και ανέφερε πως οι ηγέτες θα επανέλθουν στο θέμα στη σύνοδο του Ιουνίου με συγκεκριμένα νούμερα που θα ετοιμάσει η κυπριακή προεδρία. Ο κ. Χριστοδουλίδης υπέγραψε μαζί με την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και την πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου Ρομπέρτα Μέτσολα τον οδικό χάρτη «Μία Ευρώπη – Μία Αγορά», που περιλαμβάνει συγκεκριμένες δράσεις για την εμβάθυνση της ενιαίας αγοράς και την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας της Ε.Ε. Το άτυπο συμβούλιο ολοκληρώθηκε με συζητήσεις των Ευρωπαίων ηγετών με αρχηγούς κρατών και κυβερνήσεων από τον Λίβανο, την Αίγυπτο, τη Συρία και την Ιορδανία.
