Ομάδες πίεσης —συμπεριλαμβανομένης της ισχυρής Copa-Cogeca— υποστηρίζουν ότι τα ασφαλιστικά προϊόντα που βασίζονται στην αγορά δεν μπορούν να υποκαταστήσουν έναν σταθερό και επαρκώς χρηματοδοτούμενο προϋπολογισμό της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής.
Kεντρική διαφωνία το Πολυετές
Η διαφωνία πηγάζει από τις έντονες και συνεχιζόμενες διαπραγματεύσεις σχετικά με το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο (ΠΔΠ) για την περίοδο μετά το 2027, το οποίο καθορίζει το μέλλον των δαπανών της ΕΕ.
Αντιμέτωπες με τεράστια δημοσιονομική πίεση, οι Βρυξέλλες έχουν προτείνει ριζικές αναδιαρθρώσεις που θα αποσπούσαν τη γεωργική χρηματοδότηση από το μέχρι τώρα αυτόνομο πλαίσιο διαχείρισής της. Αντ’ αυτού, προτείνουν τη δημιουργία ενός ενιαίου, μεγάλου ταμείου-ομπρέλα που θα συνδέεται με εθνικούς στρατηγικούς στόχους. Για να αντισταθμιστούν οι πιθανές περικοπές στη βασική χρηματοδότηση, η Επιτροπή προτείνει την αξιοποίηση ασφαλιστικών εργαλείων τρίτων και αποθεματικών έκτακτης ανάγκης μέσω συμπράξεων δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, ώστε να βοηθηθούν οι αγρότες να αντιμετωπίσουν τα ακραία καιρικά φαινόμενα, τον πληθωρισμό και την αστάθεια της αγοράς.
Οργανώσεις όπως η Ιρλανδική Ένωση Αγροτών (IFA) τονίζουν ότι η άμεση εισοδηματική στήριξη στο πλαίσιο του Πυλώνα 1 της ΚΑΠ αποτελεί το μοναδικό αξιόπιστο δίχτυ ασφαλείας που επιτρέπει στις οικογενειακές εκμεταλλεύσεις να παραμείνουν βιώσιμες. Υποστηρίζουν ότι τα ασφαλιστικά εργαλεία είναι συχνά δαπανηρά, λειτουργούν εκ των υστέρων και κρίνονται ανεπαρκή για την αντιμετώπιση συστημικών προκλήσεων, όπως το υπέρογκο κόστος των λιπασμάτων, οι αυστηρές απαιτήσεις για τις κλιματικές εκπομπές και οι αθέμιτες πρακτικές τιμολόγησης στην αλυσίδα εφοδιασμού τροφίμων.
Η Κατάσταση με τα Δημοσιονομικά Μεγέθη
Το αρχικό πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής προέβλεπε τη δέσμευση τουλάχιστον 300 δισ. ευρώ ειδικά για τη στήριξη του εισοδήματος και την αντιμετώπιση κρίσεων κατά την περίοδο 2028–2034. Ωστόσο, οι αγροτικές οργανώσεις και οι υποστηρικτές τους στο νομοθετικό σώμα ασκούν έντονες πιέσεις ώστε το βασικό πακέτο για τη γεωργία να ενισχυθεί και να πλησιάσει τα 400 ή ακόμη και τα 500 δισ. ευρώ, λαμβάνοντας υπόψη τον υψηλό πληθωρισμό και το κλιμακούμενο διοικητικό βάρος που απορρέει από τις «πράσινες» απαιτήσεις.
Οι αναφορές φον ντερ Λάιεν για τους αγρότες στην ομιλία της για την Κατάσταση της Ένωσης
Τους αγρότες, την επισιτιστική ασφάλεια και το νερό έφερε στο επίκεντρο μέρους της ομιλίας της για την Κατάσταση της Ένωσης η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, προειδοποιώντας ότι οι πιέσεις που προκαλούνται από την κλιματική αλλαγή απειλούν ολοένα και περισσότερο την ευρωπαϊκή γεωργία.
Μιλώντας ενώπιον του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στις 16 Σεπτεμβρίου, η φον ντερ Λάιεν δήλωσε ότι η Ευρώπη βίωσε ένα εξαιρετικά δύσκολο καλοκαίρι, με την ξηρασία, τις ακραίες θερμοκρασίες και τις πυρκαγιές να ασκούν έντονες πιέσεις στις κοινωνίες, τις οικονομίες και ιδιαίτερα στους αγρότες. Αναφέρθηκε μάλιστα στο μέγεθος των απωλειών στη γεωργία, σημειώνοντας ότι περίπου 12 εκατομμύρια τόνοι καλλιεργειών χάθηκαν κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού.
«Οι Ευρωπαίοι αγρότες είναι οι καλύτεροι στον κόσμο. Και θα τους στηρίξουμε σε κάθε βήμα», δήλωσε η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Κεντρικό θέμα των δηλώσεών της αποτέλεσε η αυξανόμενη έλλειψη νερού. Η φον ντερ Λάιεν τόνισε ότι η λειψυδρία αποτελεί κίνδυνο όχι μόνο για τη γεωργία, αλλά και για την παραγωγή ενέργειας και τις ευρωπαϊκές αλυσίδες εφοδιασμού. Παράλληλα, ανακοίνωσε μια νέα Ευρωπαϊκή Πρωτοβουλία για το Νερό, με στόχο την αντιμετώπιση των αυξανόμενων πιέσεων στους υδάτινους πόρους της Ευρώπης.
Όπως ανέφερε, η Επιτροπή θα παρουσιάσει προτάσεις που θα στοχεύουν στη βελτίωση της διαχείρισης των κινδύνων και στην αντιμετώπιση των κενών στην ασφαλιστική κάλυψη, καθώς οι αγρότες εκτίθενται ολοένα περισσότερο σε ακραία καιρικά φαινόμενα και απώλειες που συνδέονται με την κλιματική αλλαγή.
Το μήνυμα της φον ντερ Λάιεν προς τους αγρότες ήταν τελικά ένα μήνυμα συνέχισης της πολιτικής και οικονομικής στήριξης. Ωστόσο, η ομιλία δεν επικεντρώθηκε στην ανακοίνωση ενός ολοκληρωτικά νέου αγροτικού πακέτου. Το μεγαλύτερο βάρος δόθηκε σε ζητήματα όπως η ασφάλεια του νερού, οι κλιματικοί κίνδυνοι, οι ασφαλίσεις και η τεχνολογική ανάπτυξη.
Για τους αγρότες, επομένως, η πρακτική σημασία των εξαγγελιών θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από τις προτάσεις που θα ακολουθήσουν, ιδιαίτερα όσον αφορά τη διαχείριση των υδάτων, τις ασφαλίσεις και τους μηχανισμούς διαχείρισης των κλιματικών κινδύνων.
