Όταν φτιάχνουμε τσάι, οι περισσότεροι ασχολούμαστε με τη θερμοκρασία του νερού, με το πόση ώρα θα αφήσουμε μέσα το φακελάκι ή με το αν προτιμάμε το πράσινο από το μαύρο. Μια νέα επιστημονική ανασκόπηση, εστιάζει σε κάτι που πιθανότατα δεν έχουμε σκεφτεί: τα μικροπλαστικά που μπορεί να καταλήγουν στο φλιτζάνι μας.
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Food Chemistry, ανέλυσε 19 επιστημονικές έρευνες και εξέτασε την παρουσία μικροπλαστικών και νανοπλαστικών στο τσάι, στα φακελάκια και στις συσκευασίες του. Τα μικροπλαστικά έχουν μέγεθος από περίπου 1 μικρόμετρο (χιλιοστό του χιλιοστού) έως 5 χιλιοστά, ενώ τα νανοπλαστικά είναι ακόμη μικρότερα, κάτω από 1 μικρόμετρο.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι τα πλαστικά σωματίδια δεν προέρχονται από μία μόνο πηγή, αναφέρει το Earth.com. Μπορεί να εισέλθουν στο τσάι από τη συσκευασία, από την επεξεργασία, από τα υλικά εκχύλισης ή ακόμη και από τον αέρα κατά τη διάρκεια των μετρήσεων. Ωστόσο, τα φακελάκια τσαγιού αναδείχθηκαν ως η πιο ξεκάθαρη πηγή απελευθέρωσης πλαστικού στο ζεστό ρόφημα.
Τι συμβαίνει με τα φακελάκια
Το εύρημα αυτό μπορεί να εκπλήσσει πολλούς καταναλωτές, επειδή αρκετά φακελάκια μοιάζουν χάρτινα. Στην πράξη, όμως, η εικόνα είναι συχνά παραπλανητική. Ορισμένα «πυραμιδοειδή» φακελάκια είναι κατασκευασμένα από πλαστικό πλέγμα, ενώ άλλα συνδυάζουν φυτικές ίνες με πλαστικό. Ακόμη και σε ορισμένα φακελάκια κυτταρίνης χρησιμοποιείται πολυπροπυλένιο ως θερμοσυγκολλητικό υλικό για να παραμένουν κλειστές οι ενώσεις μέσα στο καυτό νερό.
Ακόμη και προϊόντα που διαφημίζονται ως βιοδιασπώμενα δεν είναι πάντοτε απαλλαγμένα από πλαστικό. Σε ορισμένες δοκιμές, οι ερευνητές διέλυσαν το τμήμα κυτταρίνης και διαπίστωσαν ότι παρέμεναν πλαστικά υπολείμματα.
Τι έδειξαν οι μετρήσεις
Οι ποσότητες που έχουν καταγραφεί σε ορισμένα πειράματα είναι εντυπωσιακές. Σε μία μελέτη, ένα μόνο πλαστικό φακελάκι φέρεται να απελευθέρωσε περίπου 14,7 δισεκατομμύρια μικροσκοπικά σωματίδια υπό τις συγκεκριμένες συνθήκες παρασκευής και μέτρησης. Μια άλλη έρευνα έκανε λόγο για περίπου 1,3 δισεκατομμύρια σωματίδια ανά φακελάκι. Μεγάλοι αριθμοί σωματιδίων εντοπίστηκαν και σε φακελάκια από βιοπλαστικό PLA, έστω κι αν οι μετρήσεις ήταν συνήθως χαμηλότερες από εκείνες που καταγράφηκαν στα φακελάκια από πλαστικό πλέγμα.
Οι συγγραφείς της ανασκόπησης επισημαίνουν, πάντως, ότι τα αποτελέσματα δεν είναι πάντα άμεσα συγκρίσιμα. Τα εργαστήρια δεν μετρούν όλα τα σωματίδια με τον ίδιο τρόπο. Ένα φίλτρο με μεγαλύτερους πόρους, για παράδειγμα, συγκρατεί τα μεγαλύτερα κομμάτια αλλά αφήνει να περάσουν μικρότερα, κάτι που μπορεί να επηρεάσει σημαντικά την τελική καταμέτρηση.
Άλλες χημικές ουσίες
Πέρα από τα ίδια τα πλαστικά σωματίδια, οι επιστήμονες εντόπισαν και χημικές ουσίες που σχετίζονται με τα πλαστικά μέσα στα αφεψήματα, όπως προϊόντα αποδόμησης, ορισμένους πλαστικοποιητές και ενώσεις τύπου δισφαινόλης. Δεν έχει ακόμη αποσαφηνιστεί αν αυτές οι ουσίες προέρχονται από το ίδιο το φακελάκι, από τα σωματίδια που αποκολλώνται ή από άλλα στάδια της παραγωγής και της προετοιμασίας.
Η ανασκόπηση δεν καταλήγει στο συμπέρασμα ότι τα σωματίδια από τα φακελάκια τσαγιού βλάπτουν αυτομάτως την ανθρώπινη υγεία, ούτε περιλαμβάνει κλινικές δοκιμές σε ανθρώπους. Παραπέμπει όμως σε πρώιμα εργαστηριακά δεδομένα. Σε μία μελέτη, μικροσκοπικοί υδρόβιοι οργανισμοί (Δάφνια) εμφάνισαν σωματίδια στο εσωτερικό τους, αλλά και ανωμαλίες στη μορφολογία και ασθενέστερη κολύμβηση έπειτα από έκθεση σε υγρό που είχε εκχυλιστεί από φακελάκια νάιλον και PET. Σε άλλη έρευνα, ανθρώπινα εντερικά κυτταρικά μοντέλα αλληλεπίδρασαν με σωματίδια PLA από βιοπλαστικά φακελάκια, χωρίς όμως να παρατηρηθεί σημαντικός κυτταρικός θάνατος ή εμφανής δομική βλάβη στις συνθήκες της δοκιμής.
