Από πολλές απόψεις, η εξουσία είναι ένα παιχνίδι εικόνων, κι όταν λέτε λιγότερα απ’ όσα χρειάζονται, αναπόφευκτα φαντάζετε σπουδαιότερος και ισχυρότερος απ’ όσο είστε. Η σιωπή σας θα κάνει τους άλλους να αισθανθούν αμήχανα. Οι άνθρωποι είναι μηχανές ερμηνειών και εξηγήσεων· έχουν την ανάγκη να ξέρουν τι σκέφτεστε. Όταν μετράτε με το σταγονόμετρο αυτά που αποκαλύπτετε, δεν μπορούν να εκμαιεύσουν τις προθέσεις ή το νόημά σας.
Οι σύντομες απαντήσεις και οι σιωπές σας θα τους βάλουν σε αμυντική θέση και θα παρεμβαίνουν, γεμίζοντας νευρικά τη σιωπή με κάθε λογής σχόλια που θα αποκαλύπτουν πολύτιμες πληροφορίες για αυτούς και τις αδυναμίες τους. Θα φεύγουν από μια συνάντηση μαζί σας νιώθοντας σαν να τους έχουν κλέψει και θα πηγαίνουν στο σπίτι και θα στοχάζονται την κάθε σας λέξη. Αυτή η επιπλέον προσοχή στα σύντομα σχόλιά σας απλώς θα ενισχύσει την εξουσία σας.
Advertisment
Το να λέτε λιγότερα απ’ όσα είναι ανάγκη δεν αφορά μόνο τους βασιλείς και τις αξιοσέβαστες πολιτικές προσωπικότητες. Στους περισσότερους τομείς της ζωής, όσο λιγότερα λέτε, τόσο πιο βαθυστόχαστοι και μυστηριώδεις θα δείχνετε. Όταν ο καλλιτέχνης Άντι Γουόρχολ ήταν νεαρός, του ήρθε η αποκαλυπτική ιδέα ότι γενικά ήταν αδύνατον να βάλεις τους ανθρώπους να κάνουν αυτό που θέλεις να κάνουν απλώς μιλώντας τους. Θα στρέφονταν εναντίον σου, θα υπέσκαπταν τις επιθυμίες σου, θα σε αψηφούσαν από καθαρό βίτσιο. Κάποτε είπε σε έναν φίλο του: «Έμαθα ότι στην πραγματικότητα έχεις μεγαλύτερη δύναμη όταν το βουλώνεις».
Στα ύστερα χρόνια του, ο Γουόρχολ αξιοποίησε αυτή τη στρατηγική με μεγάλη επιτυχία. Οι συνεντεύξεις του ήταν ασκήσεις διφορούμενων λόγων. Έλεγε κάτι αόριστο και ασαφές και ο δη μοσιογράφος μπλεκόταν προσπαθώντας να το ξεδιαλύνει, καθώς φανταζόταν ότι υπήρχε κάτι βαθυστόχαστο πίσω από τις ανούσιες φράσεις. Ο Γουόρχολ σπανίως μιλούσε για το έργο του· άφηνε τους άλλους να το ερμηνεύσουν. Υποστήριζε ότι είχε μάθει αυτή την τεχνική από έναν δάσκαλο της αινιγματικότητας που λεγόταν Μαρσέλ Ντισάν, έναν άλλο καλλιτέχνη του 20ού αιώνα που είχε συνειδητοποιήσει από νωρίς πως όσο λιγότερα έλεγε για το έργο του, τόσο περισσότερο μιλούσε ο κόσμος γι’ αυτό. Και όσο περισσότερο μιλούσε, τόσο πιο πολύτιμο γινόταν το έργο του.
Λέγοντας λιγότερα απ’ όσα χρειάζονται, δημιουργείτε την εικόνα του νοήματος και της εξουσίας. Επίσης, όσο λιγότερα λέτε, τόσο λιγότερο ρισκάρετε μήπως πείτε κάτι ανόητο, ακόμα και επικίνδυνο. Το 1825 ανέβηκε στον θρόνο της Ρωσίας ένας νέος τσάρος, ο Νικόλαος Α’. Αμέσως ξέσπασε εξέγερση, με επικεφαλής φιλελεύθερους που απαιτούσαν τον εκσυγχρονισμό της χώρας – να συμβαδίζουν οι βιομηχανίες και οι πολιτικές δομές της με την υπόλοιπη Ευρώπη. Ο Νικόλαος συνέτριψε με ωμότητα αυτόν τον ξεσηκωμό (την Εξέγερση των Δεκεμβριστών) και καταδίκασε σε θάνατο έναν από τους ηγέτες της, τον Κοντράτι Ριλέγιεφ. Τη μέρα της εκτέλεσης, ο Ριλέγιεφ στάθηκε στην αγχόνη, με τη θηλιά γύρω από τον λαιμό του. Η καταπακτή άνοιξε – αλλά καθώς ο Ριλέγιεφ κρεμόταν, το σκοινί έσπασε και ο ίδιος σωριάστηκε στο έδαφος.
Advertisment
Εκείνη την εποχή, τέτοια συμβάντα θεωρούνταν εκδήλωση της θείας πρόνοιας ή της θέλησης του Κυρίου και ένας άνθρωπος που γλίτωνε με αυτόν τον τρόπο την εκτέλεση συνήθως έπαιρνε χάρη. Καθώς ο Ριλέγιεφ σηκωνόταν όρθιος, μωλωπισμένος και βρόμικος αλλά πιστεύοντας ότι το τομάρι του είχε σωθεί, φώναξε στο πλήθος: «Βλέπετε, στη Ρωσία δεν ξέρουν να κάνουν τίποτα σωστά, ούτε καν πώς να φτιάχνουν σκοινί». Αμέσως πήγε ένας μαντατοφόρος στα Χειμερινά Ανάκτορα με την είδηση του αποτυχημένου απαγχονισμού. Παρόλο που ο Νικόλαος Α’ ήταν εκνευρισμένος από αυτή την απογοητευτική έκβαση, άρχισε να υπογράφει τη χάρη.
Ύστερα όμως: «Είπε τίποτα ο Ριλέγιεφ μετά από αυτό το θαύμα;» ρώτησε ο τσάρος τον μαντατοφόρο.
«Μεγαλειότατε», απάντησε εκείνος, «είπε ότι στη Ρωσία δεν ξέρουν ούτε σκοινί να φτιάχνουν».
«Σε αυτή την περίπτωση», είπε ο τσάρος, «ας αποδείξουμε το αντίθετο», και έσκισε τη χάρη. Την επόμενη μέρα κρέμασαν ξανά τον Ριλέγιεφ. Αυτή τη φορά το σκοινί δεν έσπασε.
Μάθετε το μάθημα: Από τη στιγμή που θα ξεστομίσετε τα λόγια, δεν μπορείτε να τα πάρετε πίσω. Να ελέγχετε τα λεγόμενά σας. Να προσέχετε ιδιαίτερα τον σαρκασμό: Η στιγμιαία ικανοποίηση που θα νιώσετε με τα δηκτικά λόγια σας θα εξισορροπηθεί από το αντίτιμο που θα πληρώσετε.
Απόσπασμα από το βιβλίο “Οι 48 Νόμοι της Δύναμης” που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Διόπτρα. Δείτε περισσότερα εδώ
