Στο διαδίκτυο, άνθρωποι που έχουν ζήσει αυτή την ημέρα και τη θυμούνται, παρακολουθούν ξανά και ξανά τα πλάνα τις επιθέσεις και διαβάζουν για τις συνέπειές τους, κάνοντας χρήση σε πολλές περιπτώσεις συσκευών και πλατφορμών που δεν υπήρχαν πριν από 25 χρόνια.
Όμως, το σημαντικό δεν είναι αυτό, αλλά το γεγονός ότι κάποιοι νεότεροι τις παρακολουθούν για πρώτη φορά, όπως αναφέρει σε άρθρο του στο CNNi ο Brian Stelter.
Tρόμος φεύγει πανικόβλητος μετά κατάρρευση των Δίδυμων Πύργων
AP Photo/Suzanne Plunkett
«Περισσότεροι από 100 εκατομμύρια Αμερικανοί είναι πολύ νέοι για να θυμούνται εκείνη την ημέρα», παρατήρησε πρόσφατα ο πρώην δήμαχος της Νέας Υόρκης, Μάικλ Μπλούμπεργκ.
Κάποιοι από αυτούς ανακαλύπτουν τώρα τη φρίκη της 11ης Σεπτεμβρίου, βλέποντας το ένα βίντεο μετά το άλλο σε πλατφόρμες όπως το YouTube και το TikTok.
Η εμπειρία μπορεί να δίνει την αίσθηση ενός ταξιδιού στον χρόνο, καθώς μεταφέρει τους θεατές σε μια εποχή με κασέτες VHS και σταθερά τηλέφωνα.
Γιατί είναι κομβικός ο ρόλος των ντοκιμαντέρ
Από όλα τα βίντεο και τις ταινίες που κυκλοφορούν στο διαδίκτυο ξεχωρίζει η αναγνωρισμένη ταινία «9/11», η οποία περιλαμβάνει σπάνια πλάνα από ηρωικούς πυροσβέστες μέσα στο Παγκόσμιο Κέντρο Εμπορίου.
Δεν είναι το μόνο καθώς και άλλα μεγάλα τηλεοπτικά δίκτυα και πλατφόρμες παρουσιάζουν επίσης νέες ταινίες με αφορμή την 25η επέτειο.
Το «Turning Point: Generation 9/11», ένα νέο ντοκιμαντέρ για την επέτειο, ήταν η ταινία με τη δεύτερη μεγαλύτερη τηλεθέαση παγκοσμίως στο Netflix την περασμένη εβδομάδα.
Στο Google, μεταξύ των ερωτημάτων που γίνονται για την 11η Σεπτεμβρίου συγκαταλέγονται τα «πόσα σκαλιά ανέβηκαν οι πυροσβέστες» και «ποιοι ήταν οι αεροπειρατές».
Πολλά είναι τα μέσα που ήδη δημοσιεύουν αρχειακό υλικό. Η ενημερωτική εκπομπή «60 Minutes» του δικτύου CBS αναρτά καθ’ όλη τη διάρκεια της εβδομάδας αποσπάσματα από παλαιότερα ρεπορτάζ για την 11η Σεπτεμβρίου στους λογαριασμούς της στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Το History Channel επαναφέρει συνεντεύξεις με επιζώντες.
Οι αναρτήσεις στα social media
Ωστόσο, το γεγονός ότι βίντεο για τα γεγονότα δημοσιοποιούνται στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης κάνουν ολοένα και πιο δύσκολη να εντοπίσει κανείς τη διαχωριστική γραμμή μεταξύ πραγματικότητας και ψεύδους.
Τυχαίοι και ανώνυμοι λογαριασμοί στο X και το Instagram αξιοποιούν η ακόμη και εκμεταλλεύονται την επέτειο, αναρτώντας παλαιά τηλεοπτικά αποσπάσματα και αφιερώματα, αλλά και – σε ορισμένες περιπτώσεις – εξωφρενικά ψεύδη και υπονοούμενα.
Οι χρήστες που κάνουν κλικ σε μια ανάρτηση σχετικά με την 11η Σεπτεμβρίου – ακόμη και αν αυτή περιορίζεται σε στεγνή παράθεση γεγονότων – είναι πολύ πιθανό να βρεθούν αντιμέτωποι με διάφορα σχόλια που μπορεί να μην αποτυπώνουν πάντα την αλήθεια.
Η αλήθεια υπάρχει κι αυτή εκεί έξω, αλλά συνήθως χρειάζεται αρκετό ψάξιμο για να τη βρει κανείς.
Όταν η 11η Σεπτεμβρίου γίνεται «τροφή» για περιεχόμενο
Μία συνηθισμένη αφετηρία είναι το αμοντάριστο υλικό από την τηλεοπτική κάλυψη του πρωινού των επιθέσεων. Στο YouTube, μερικές από τις πιο δημοφιλείς αναζητήσεις που σχετίζονται με την 11η Σεπτεμβρίου είναι «τηλεοπτική κάλυψη της 11ης Σεπτεμβρίου τη στιγμή που συνέβαιναν τα γεγονότα» και «βίντεο από τη συντριβή των αεροπλάνων».
Ένας YouTuber συγκέντρωσε λίστες αναπαραγωγής με ανεπίσημες καταγραφές των τηλεοπτικών μεταδόσεων της 11ης Σεπτεμβρίου. Ένας άλλος δημιούργησε μια σύνθεση πολλαπλών προβολών από τα πρώτα 18 λεπτά των γεγονότων στη Νέα Υόρκη από οκτώ διαφορετικά κανάλια.
Πυροσβέστες στους Δίδυμους Πύργους
AP Photo/Mark Lennihan, File
Το WNYW, ο τοπικός τηλεοπτικός σταθμός που συνεργάζεται με το δίκτυο Fox, ήταν ο πρώτος σταθμός που διέκοψε το πρόγραμμά του για να μεταδώσει την είδηση, ενώ το CNNi ήταν το πρώτο εθνικό δίκτυο που έπραξε το ίδιο.
CNNi το πρώτο εθνικό δίκτυο που μετέδωσε την είδηση
«Βλέπετε, προφανώς, μια πολύ συγκλονιστική ζωντανή εικόνα», σχολίαζε η παρουσιάστρια του CNNi, Κάρολ Λιν, καθώς η κάμερα – στραμμένη προς το νότιο Μανχάταν – έδειχνε ένα μεγάλο ρήγμα στο πλάι του Βόρειου Πύργου.
Ο Τζιμ Γκεράκτι του περιοδικού National Review, αναγνωρίζοντας ότι οι νέοι έρχονται για πρώτη φορά σε επαφή με υλικό σχετικά με την 11η Σεπτεμβρίου έγραψε: «Παιδί μου, αυτό που δεν θα σου δείξει κανένα ντοκιμαντέρ είναι ότι εκείνο το πρωί, μετά τις πρώτες αναφορές, κανείς δεν γνώριζε τίποτα».
Είναι τόσο δύσκολο να περιγράψει κανείς πώς ήταν εκείνη η αίσθηση αβεβαιότητας και τρόμου. Ωστόσο, το συναίσθημα αυτό αποτυπώνεται στην ειδησεογραφική κάλυψη που παρακολουθούσε τις εξελίξεις λεπτό προς λεπτό.
Στη Νέα Υόρκη, ο κόσμος κοιτούσε ψηλά με σοκ και απόγνωση, ενώ αλλού οι άνθρωποι παρακολουθούσαν τους αγαπημένους τους παρουσιαστές ειδήσεων στην τηλεόραση και αναζητούσαν ενημερώσεις σε πολύ πρωτόγονες εκδοχές ειδησεογραφικών ιστοσελίδων.
Δεν υπήρχαν ζωντανές μεταδόσεις, ούτε tweets, ούτε deepfakes παραγόμενα από τεχνητή νοημοσύνη.
Οι θεωρίες συνωμοσίας
«Ναι, υπήρχαν δηλητηριώδεις φήμες και θεωρίες συνωμοσίας ακόμη και πριν εφευρεθούν το Facebook και το X», έγραψε με τη σειρά της η πρώην αρχισυντάκτρια του περιοδικού TIME, Νάνσι Γκιμπς. «Ωστόσο, σε σύγκριση με όσα έχουν συμβεί έκτοτε, το τοπίο της ενημέρωσης φαντάζει σχεδόν παρθένο», πρόσθεσε.
To φλεγόμενο Πεντάγωνο ύστερα από τις επιθέσεις της 11ης Σεπτέμβρίου
Εκείνη την ημέρα, παρουσιαστές ειδήσεων όπως ο Τομ Μπροκάου, Πίτερ Τζένινγκς και ο Νταν Ράδερ ήταν «ό,τι πιο κοντινό διέθετε η Αμερική σε εθνικούς ηγέτες… επιτελώντας έναν ιστορικό ρόλο: ουσιαστικά, καθοδηγούσαν τη χώρα μέσα από αυτή την τραγωδία».
Το γεγονός ότι το υλικό της ζωντανής κάλυψης εκείνων των στιγμών εξακολουθεί να κοινοποιείται και να αναπαράγεται 25 χρόνια αργότερα, αποτελεί επίσης τρανή απόδειξη για το σημαντικό έργο που επιτέλεσαν.
Στο μικροσκόπιο η ζωντανή τηλεοπτική κάλυψη
Εξάλλου ακόμη και η ζωντανή τηλεοπτική κάλυψη των γεγονότων της 11ης Σεπτεμβρίου περιελάμβανε στιγμές εσφαλμένης πληροφόρησης κάτι αναπόφευκτο δεδομένων των χαοτικών συνθηκών τις πρώτες ώρες.
Ωστόσο, οι υποστηρικτές θεωριών συνωμοσίας αξιοποίησαν τα αποσπάσματα αυτά μαζί με ορισμένα συνηθισμένα τεχνικά προβλήματα και βίντεο χαμηλής ανάλυσης ως δήθεν αποδεικτικά στοιχεία για διάφορους ψευδείς ισχυρισμούς σχετικά με τις επιθέσεις.
«Οι θεωρίες συνωμοσίας που κυκλοφορούν σχετικά με τις επιθέσεις της 11ης Σεπτεμβρίου κάθε άλλο παρά αθώες είναι», έγραψε ο Τζέιμς Μ Λίντσεϊ, στέλεχος του Συμβουλίου Εξωτερικών Σχέσεων (Council on Foreign Relations). «Δαιμονοποιούν αθώες ομάδες στις οποίες αποδίδονται ψευδώς ευθύνες. Και αποσπούν την προσοχή από τα πραγματικά αίτια και τους δράστες», πρόσθεσε.
Όταν υπήρχαν «φύλακες» της εικόνας
Το 2001, τα μεγάλα μέσα ενημέρωσης έλεγχαν σε μεγάλο βαθμό τις εικόνες που μεταδίδονταν στο κοινό. Τα τηλεοπτικά δίκτυα απέφευγαν σκόπιμα να προβάλουν φωτογραφίες και βίντεο ανθρώπων που έπεφταν ή πηδούσαν από τους Δίδυμους Πύργους.
Η εμβληματική φωτογραφία «Falling Man» (Ο Άνθρωπος που Πέφτει) του φωτογράφου του Associated Press, Ριτσαρντ Ντρου, «δημοσιεύτηκε μία φορά» στις περισσότερες εφημερίδες «και ποτέ ξανά».
Εκτενείς ήταν και οι διαβουλεύσεις σχετικά με το αν, πότε και πώς θα έπρεπε τα τηλεοπτικά δίκτυα να προβάλλουν άλλο δυνητικά τραυματικό υλικό, όπως βίντεο με τα αεροπλάνα να προσκρούουν στους Δίδυμους Πύργους.
H ζημιά στο Πεντάγωνο την 11η Σεπτεμβρίου
AP Photo/Susan Walsh, Pool
Ωστόσο, στο YouTube και σε πλήθος άλλων ιστοτόπων που δημιουργήθηκαν χρόνια μετά την 11η Σεπτεμβρίου, δεν φίλτρο για τις εικόνες που παρουσιάζονται.
Εξ ου και σήμερα, καθώς οι αλγόριθμοι επαναφέρουν στο προσκήνιο όλο αυτό το υλικό και καθώς ορισμένοι άνθρωποι βλέπουν για πρώτη φορά τον «άνθρωπο που πέφτει», προκύπτει το ερώτημα: Ποιο είναι το ψυχολογικό τίμημα όταν η πιο τραυματική ανάμνηση μιας γενιάς μετατρέπεται σε περιεχόμενο του TikTok για μια άλλη γενιά.
9/11 footage is reaching new audiences — and fueling old conspiracy theories
Analysis by Brian Stelter
