Μετά από μια έντονη ερωτική συνεύρεση με τον άνθρωπο που αγαπά, η Λούσι Βάις, (την οποία υποδύεται η Λέα Σεντού), δέχεται μια πρωινή επίσκεψη που θα διαλύσει όσα θεωρούσε δεδομένα για τη ζωή της. Στην πόρτα του απομονωμένου εξοχικού σπιτιού της δεν βρίσκεται ένας απλός επισκέπτης, αλλά μια ολόκληρη αστυνομική ομάδα με ένταλμα έρευνας. Οι αστυνομικοί κατάσχουν τους υπολογιστές και τα κινητά τηλέφωνα του συζύγου της, Φίλιπ, ο οποίος ερευνάται για κατοχή και πιθανή διακίνηση υλικού σεξουαλικής κακοποίησης παιδιών.
Δεν υπάρχει ίσως πιο αβάσταχτη κατηγορία για μια γυναίκα που έχει αποκτήσει παιδί με τον κατηγορούμενο, γιατί το ερώτημα που αιωρείται στην ατμόσφαιρα δεν είναι μόνο εάν ο άνδρας που αγαπά διέπραξε ένα ειδεχθές έγκλημα, αλλά το αν εκείνη γνώριζε με ποιον κοιμόταν τόσα χρόνια στο ίδιο κρεβάτι, ποιος άγγιζε το παιδί τους και ποιος κατέγραφε με την κάμερά του τις φαινομενικά αθώες στιγμές της οικογένειας.
Η Μαρί Κρόιτσερ, δημιουργός του “Κορσέ” (Corsage), δεν ενδιαφέρεται να κατασκευάσει ένα συμβατικό αστυνομικό θρίλερ και από επιλογή αποφεύγει να μας οδηγεί προς την αποκάλυψη του ενόχου. Σαν σε παιδείο μάχης στην τρίγλωσση ταινία της (Γαλλικά, γερμανικά και Αγγλικά) μας μεταφέρει σε ένα συναισθηματικό ναρκοπέδιο που δημιουργεί η πιθανότητα της ενοχής. Η ταινία δεν ρωτά μόνο «τι έκανε;», αλλά κυρίως «πώς συνεχίζεις να ζεις όταν δεν μπορείς πλέον να γνωρίζεις τι πραγματικά συμβαίνει με το άλλο σου μισό;».
Με την άλλη της ιδιότητα, η Λούσι, αυτή της επιτυχημένης Γαλλίδας μουσικού στον χώρο του alternative, όταν τη συναντάμε ζει με την οικογένειά της σε μια αγροικία στο Μόναχο θυσιάζοντας μέρος της καριέρας της για να βοηθήσει τον Φίλιπ να ξεπεράσει την επαγγελματική εξουθένωση και τα προβλήματα με τις ουσίες που του είχαν καταστρέψει τη ζωή· οριακά τον περιθάλπει, τον προστατεύει και αναδιοργανώνει ολόκληρη τη ζωή της γύρω από τη δική του κατάρρευση. Η μητέρα της το λέει ξεκάθαρα: “δεν υπάρχει τίποτα χειρότερο για έναν καλλιτέχνη από το να έχει μετακομίσει στην επαρχία”. Η υποχώρησή της παρουσιάζεται αρχικά ορίζεται ως πράξη αγάπης, μετά την αστυνομική έφοδο, όμως, αρχίζει να μοιάζει με ένα ακόμη κεφάλαιο μιας σχέσης στην οποία η γυναίκα καλείται διαρκώς να προσαρμόζεται στις ανάγκες του άνδρα.
Το πιο ενδιαφέρον στοιχείο της ταυτότητάς της βρίσκεται στην τέχνη της. Εκεί αποδομεί γνωστά τραγούδια γραμμένα και ερμηνευμένα από άνδρες, αναζητώντας μέσα στους στίχους όσα εκείνοι δυσκολεύονται να εκφράσουν με άλλον τρόπο. Η ίδια αντιμετωπίζει τα τραγούδια σαν συναισθηματικά φίλτρα: μηχανισμούς μέσα από τους οποίους οι άνδρες μπορούν να ομολογήσουν φόβο, επιθυμία, ενοχή ή ευαλωτότητα χωρίς να χρειαστεί να μιλήσουν άμεσα.
Η επιλογή να ανοίγει η ταινία με τη δική της διασκευή του Would I Lie to You? των Charles & Eddie (ιδιαίτερα στους τίτλους τέλους) κάθε άλλο παρά τυχαία είναι. Η καλλιτέχνις που έχει μάθει να αναλύει τα λόγια των ανδρών αδυνατεί τώρα να αποκωδικοποιήσει τον άνδρα και τη σκιά του που βρίσκεται δίπλα της. Μπορεί να αποκαλύπτει τις πατριαρχικές κατασκευές ενός τραγουδιού, όχι όμως και το ψέμα μέσα στον γάμο της. Το ερώτημα «θα σου έλεγα ψέματα;» μετατρέπεται από ερωτική διαβεβαίωση σε ψυχολογική παγίδα.
Ο Φίλιπ προσφέρει διαδοχικές εξηγήσεις. Υποστηρίζει πως αναζητούσε το υλικό για ένα ντοκιμαντέρ και στη συνέχεια πως ενεπλάκη στη διακίνησή του για οικονομικούς λόγους. Κάθε νέα εκδοχή δεν αναιρεί απλώς την προηγούμενη· αποκαλύπτει πόσο απελπισμένα η Λούσι χρειάζεται να πιστέψει έστω μία από αυτές. Η άρνησή της δεν παρουσιάζεται ως ανοησία ή ηθική αδυναμία. Είναι ένας μηχανισμός επιβίωσης. Αν αποδεχθεί αμέσως την ενοχή του, θα πρέπει ταυτόχρονα να ακυρώσει τον έρωτά της, τις αναμνήσεις της, την οικογένεια που δημιούργησε και την εμπιστοσύνη της στην ίδια της την κρίση.
Η Λέα Σεντού αποδίδει αυτή την εσωτερική διάλυση με μια ερμηνεία που δεν αναζητά εύκολες εκρήξεις. Το πρόσωπό της γίνεται το πεδίο στο οποίο συγκρούονται η αγάπη και η αποστροφή, η ενοχή και η οργή, η ανάγκη να μάθει και ο φόβος για όσα μπορεί να ανακαλύψει. Η ηρωίδα δεν ξέρει πλέον εάν πρέπει να εμπιστευτεί τις αισθήσεις της, τις αναμνήσεις της ή τον άνθρωπο με τον οποίο μοιράστηκε το σώμα και τη ζωή της.
Και πάνω από όλα υπάρχει το παιδί.
Οι ειδικοί δεν εντοπίζουν αποδείξεις ότι ο εννιάχρονος Τζόνι έχει κακοποιηθεί. Η απουσία μιας απόδειξης, ωστόσο, δεν ισοδυναμεί με βεβαιότητα. Η ιστορία πλέον βάζει γερά θεμέλια σε αυτό το τρομακτικό κενό: στην απόσταση ανάμεσα στο «δεν γνωρίζουμε τι συνέβη» και στο «πιστεύουμε πως δεν συνέβη». Για μια μητέρα, αυτή η απόσταση είναι αρκετή για να παλέψει με κάθε εχθρό και κάθε τέρας, ακόμα και το τέρας που αναφέρεται στον τίτλο και ομολογουμένως… υπήρξε τρυφερό.
Απέναντι στη συναισθηματική καταιγίδα της Λούσι βρίσκεται η μητέρα της, Ελοΐζ, (την οποία υποδύεται η Κατρίν Ντενέβ). Η παρουσία της είναι λιτή, σχεδόν αποστασιοποιημένη, αλλά λειτουργεί σαν ήρεμη δύναμη. Χωρίς να δίνει τέλειες συμβουλές. προτείνει αντισυμβατικές, ακόμη και σωματικές λύσεις. Η πιό ακραία: να ξεράσει η κόρη της από μέσα της όσα αισθάνθηκε για εκείνον και κατόπιν να μην ξαναπροφέρει το όνομά του, συμβουλή που είχε δεχτεί από τον ψυχολόγο της
Η ποτισμένη από τη new generation ψυχολογία συμβουλή κρύβει μια επώδυνη σοφία: Η Λούσι δεν πρέπει μόνο να εγκαταλείψει έναν άνδρα· αλλά να αποβάλει από μέσα της την εκδοχή του ανθρώπου που πίστευε ότι αγαπούσε. Δυστυχώς τα συναισθήματα δεν υπακούουν στις δικαστικές αποφάσεις. Μπορείς να αναγνωρίσεις ότι κάποιος είναι ένοχος και παράλληλα να εξακολουθείς να αγαπάς την εικόνα που είχες για εκείνον. Αυτή ίσως είναι η πιο ενοχλητική αλήθεια της ταινίας.
Παράλληλα, η Κρόιτσερ παρακολουθεί την Έλσα, την ψύχραιμη αστυνομικό που ηγείται της έρευνας. Στην εργασία της εμφανίζεται απόλυτη, αυστηρή και αποφασισμένη να προστατεύσει τα παιδιά. Στο σπίτι της, όμως, δικαιολογεί τον ηλικιωμένο πατέρα της, ο οποίος πάσχει από άνοια και παρενοχλεί σεξουαλικά τη γυναίκα που τον φροντίζει. Η Έλσα ζητά ουσιαστικά από τη φροντίστρια να παραμείνει μέσα σε ένα κακοποιητικό περιβάλλον, επειδή η ίδια δεν είναι έτοιμη να αντιμετωπίσει την αλήθεια για τον πατέρα της.
Έτσι, οι δύο γυναίκες καθρεφτίζουν η μία την άλλη. Η Λούσι αναλύει καλλιτεχνικά την πατριαρχία, αλλά δυσκολεύεται να αναγνωρίσει τη σκοτεινή της μορφή μέσα στο σπίτι της. Η Έλσα διώκει επαγγελματικά τους κακοποιητές, αλλά σχετικοποιεί την κακοποίηση όταν ο δράστης είναι ο πατέρας της. Η σκηνοθέτρια δεν τις εξισώνει ηθικά με τους άνδρες ούτε τις καθιστά συνυπεύθυνες για τις πράξεις τους. Παρατηρεί, όμως, τους μηχανισμούς με τους οποίους η αγάπη, η συγγένεια και η υποχρέωση μπορούν να γίνουν άλλοθι για την άρνηση.
Ο τίτλος Gentle Monster περιγράφει ακριβώς αυτή την αντίφαση. Το τέρας δεν φέρει πάντοτε μια απειλητική όψη. Μπορεί να είναι τρυφερό, ευάλωτο, εξαντλημένο. Μπορεί να παίζει με το παιδί του, να κατασκευάζει ένα τραμπολίνο στον κήπο, να αγκαλιάζει τη γυναίκα του και να ζητά τη βοήθειά της. Η τερατώδης πράξη δεν ακυρώνει μηχανικά όλες τις ανθρώπινες ιδιότητες του δράστη, και αυτή ακριβώς η συνύπαρξη κάνει την αναγνώρισή της τόσο δύσκολη.
Η ταινία εμπνεύστηκε από ένα πραγματικό δημοσίευμα για ένα τεράστιο δίκτυο παιδοφιλίας στη Γερμανία και απέκτησε ακόμη πιο προσωπική διάσταση για την Κρόιτσερ όταν ο Φλόριαν Τάιχτμαϊστερ, ηθοποιός του “Κορσέ”, κατηγορήθηκε και καταδικάστηκε για κατοχή και παραγωγή υλικού παιδικής πορνογραφίας. Αντί να επικεντρωθεί στον δράστη, η δημιουργός επέλεξε να εξετάσει πώς αντιδρούν όσοι τον αγαπούσαν και πίστευαν ότι τον γνώριζαν.
Το Gentle Monster εν τέλη είναι ένα σε στιγμές αποστειρωμένο και ελαφρώς δήθεν δημιούργημα αλλά στο σύνολο του είναι εκ βαθέων τολμηρό, σκοτεινό και βαθιά άβολο έργο· όπως και οι αντιφάσεις που περιγράφει, έτσι είναι (μπλα μπλα). Αποφεύγει να ζητήσει από τον θεατή να συγχωρήσει και δεν τον οδηγεί παράλληλα να καταδικάσει ακόμα και τον πιό ένοχο χωρίς να του βρει ελαφρυντικά. Η αφήγηση του -και το ενδιαφέρον του- στηρίζονται στην αβεβαιότητα, εκεί όπου η αγάπη δεν εξαφανίζεται αυτομάτως όταν την καταπλακώνει η φρίκη και όπου η ανάγκη προστασίας ενός παιδιού δεν του επιτρέπεται η πολυτέλεια της αναμονής
Κάνε like στη σελίδα μας στο Facebook
Ακολούθησε μας στο Twitter
Κάνε εγγραφή στο κανάλι μας στο Youtube
Γίνε μέλος στο κανάλι μας στο Viber
– Αναφέρεται ως πηγή το ertnews.gr στο σημείο όπου γίνεται η αναφορά.
– Στο τέλος του άρθρου ως Πηγή
– Σε ένα από τα δύο σημεία να υπάρχει ενεργός σύνδεσμος
