Ένα φιλόδοξο επενδυτικό σχέδιο μεγάλης κλίμακας στην Αλβανία, στο οποίο συνδέονται ο Τζάρεντ Κούσνερ και η Ιβάνκα Τραμπ, έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις τόσο σε τοπικό όσο και σε περιβαλλοντικό επίπεδο, με τις εξελίξεις να συνοδεύονται από διαμαρτυρίες, νομικές αβεβαιότητες και ανησυχίες για το περιβάλλον.
Σύμφωνα με τις πληροφορίες που έχουν δει το φως της δημοσιότητας, το ζεύγος επενδύει περίπου 1,4 δισεκατομμύρια δολάρια για την ανάπτυξη πολυτελών τουριστικών θερέτρων σε περιοχές υψηλής φυσικής αξίας της χώρας. Το βασικό έργο αφορά το νησί Σαζάν, ένα μικρό νησί της Μεσογείου που βρίσκεται κοντά στην Αυλώνα Αλβανίας, μεταξύ Αδριατικής και Ιονίου Θάλασσας, σε στρατηγική θέση στην είσοδο του κόλπου της περιοχής.
Παράλληλα, σχεδιάζεται και δεύτερη μεγάλη ανάπτυξη κοντά στη λιμνοθάλασσα της Νάρτας, στο νότιο τμήμα της χώρας, μια περιοχή που προστατεύεται οικολογικά και φιλοξενεί σημαντικά οικοσυστήματα και είδη άγριας ζωής.
Η Ιβάνκα Τραμπ έχει δηλώσει σχετικά με το έργο ότι συνεργάζεται με τον σύζυγό της σε ένα νησί περίπου 1.400 στρεμμάτων στη Μεσόγειο, υπογραμμίζοντας ότι στόχος είναι η δημιουργία ενός “εξαιρετικού” τουριστικού προορισμού με τη συμμετοχή κορυφαίων αρχιτεκτόνων και διεθνών brands.
Το επενδυτικό σχέδιο
Η Ιβάνκα Τραμπ και ο Τζάρεντ Κούσνερ, το 2021 βρέθηκαν για διακοπές με τη θαλαμηγό τους στα παράλια της Αλβανίας. Εκεί, φαίνεται πως τους προσέλκυσε το ενδιαφέρον το νησί Σάζαν. Πρόκειται για μια έκταση στρατηγικής σημασίας στην είσοδο του κόλπου της Αυλώνας που επί δεκαετίες λειτουργούσε ως στρατιωτική βάση.
Το ζευγάρι συναντήθηκε με τον Έντι Ράμα, ο οποίος τους παρουσίασε τρόπους αξιοποίησης του.
Σύμφωνα με έρευνα του BIRN, πίσω από το έργο, το οποίο έχει παρουσιαστεί δημόσια ως επενδυτική πρωτοβουλία του Τζάρεντ Κούσνερ, βρίσκεται ένα σύνθετο δίκτυο τοπικών προσώπων και εταιρειών.
Αντιδράσεις και διαμαρτυρίες
Η ανακοίνωση και η προώθηση των έργων έχουν προκαλέσει αντιδράσεις στην Αλβανία. Σε περιοχές κοντά στα υπό ανάπτυξη έργα, κάτοικοι έχουν συγκεντρωθεί ζητώντας από την κυβέρνηση να σταματήσει τις επενδύσεις, εκφράζοντας την αντίθεσή τους με συνθήματα και πανό.
Σε ορισμένες περιπτώσεις έχουν καταγραφεί επεισόδια έντασης, όπως βίντεο που δείχνει αστυνομικές δυνάμεις να απομακρύνουν διαδηλωτές που αντιτίθενται στην κατασκευή τουριστικών εγκαταστάσεων.
Οι κάτοικοι, ιδιαίτερα στην περιοχή της Σβέρνιτσας κοντά στη Νάρτα, εκφράζουν ανησυχία ότι τα έργα θα αλλάξουν ριζικά τον χαρακτήρα της περιοχής και θα περιορίσουν την πρόσβασή τους σε φυσικούς χώρους. Παράλληλα, κάνουν λόγο για έλλειψη διαφάνειας και για αποφάσεις που λαμβάνονται χωρίς επαρκή ενημέρωση της τοπικής κοινωνίας.
Ιδιαίτερη διάσταση στην υπόθεση δίνει η παρουσία της ελληνικής εθνικής μειονότητας στην περιοχή του Ζβερνέτς. Κάτοικοι και εκπρόσωποι της ομογένειας εκφράζουν φόβους ότι η επένδυση θα προχωρήσει χωρίς επαρκή διαβούλευση με την τοπική κοινωνία, ενώ θέτουν ζητήματα προστασίας περιουσιακών δικαιωμάτων και διατήρησης της ιστορικής παρουσίας της μειονότητας στην περιοχή. Μετά τα πρόσφατα επεισόδια, το ελληνικό Υπουργείο Εξωτερικών υπογράμμισε την ανάγκη προστασίας των δικαιωμάτων και των περιουσιών των μελών της Ελληνικής Εθνικής Μειονότητας στην Αλβανία.
Περιβαλλοντικές ανησυχίες
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλούν οι παρεμβάσεις στην προστατευόμενη περιοχή της λιμνοθάλασσας της Νάρτας και στο οικοσύστημα Πίσε Πόρο – Νάρτα, το οποίο φιλοξενεί σημαντική βιοποικιλότητα και αποτελεί καταφύγιο για πολλά είδη πτηνών.
Οικολογικές οργανώσεις έχουν καταγγείλει έργα εκσκαφών και περιφράξεων σε περιοχές όπου, σύμφωνα με τις ίδιες, δεν υπήρχε σαφής πληροφόρηση ή ανηρτημένη αδειοδότηση. Κάνουν λόγο για καταστροφή ενός ευαίσθητου οικοσυστήματος και ζητούν την άμεση διακοπή των εργασιών.
Σύμφωνα με έρευνα του BIRN, η έναρξη των εργασιών στην προστατευόμενη περιοχή Πίσε Πόρο–Νάρτα συνοδεύτηκε από την τοποθέτηση χιλιομετρικής περίφραξης με σιδερένια πλέγματα και συρματοπλέγματα, ενώ βαριά μηχανήματα προχώρησαν στη διάνοιξη δρόμων και στη δημιουργία εργοταξιακών εγκαταστάσεων. Περιβαλλοντικές οργανώσεις κατήγγειλαν ότι έχουν ήδη πραγματοποιηθεί παρεμβάσεις σε κρίσιμα σημεία του οικοσυστήματος, συμπεριλαμβανομένων καναλιών που συνδέουν τη λιμνοθάλασσα με τη θάλασσα και θεωρούνται ζωτικής σημασίας για την οικολογική ισορροπία της περιοχής.
Όπως αναφέρει το BIRN, οι εργασίες προχωρούν παρότι δεν έχει δημοσιοποιηθεί πλήρης οικοδομική άδεια, ενώ δεν έχει ακόμη ολοκληρωθεί η Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΜΠΕ). Η Αλβανική Υπηρεσία Ανάπτυξης Εδάφους (AZHT) επιβεβαίωσε ότι η περιβαλλοντική μελέτη βρίσκεται ακόμη σε εξέλιξη από διεθνή συμβουλευτική εταιρεία. Παρά ταύτα, η κυβέρνηση του Έντι Ράμα υποστηρίζει ότι πρόκειται αποκλειστικά για προπαρασκευαστικές εργασίες σε ιδιωτική έκταση και όχι για κανονική οικοδομική δραστηριότητα.
Περιβαλλοντικές οργανώσεις και ειδικοί αμφισβητούν αυτή την ερμηνεία. Ο επικεφαλής της Αλβανικής Ορνιθολογικής Εταιρείας (AOS), Ταουλάντ Μπίνο, δήλωσε στο BIRN ότι η εκτέλεση έργων χωρίς προηγούμενη περιβαλλοντική αξιολόγηση παραβιάζει την αλβανική νομοθεσία. Σύμφωνα με τον ίδιο, η τμηματική αδειοδότηση των έργων επιτρέπει την είσοδο μηχανημάτων και την κατασκευή υποδομών πριν από την ολοκλήρωση της ΜΠΕ, γεγονός που χαρακτηρίζει «βαθιά παράνομο» και επικίνδυνο για το περιβάλλον.
Παράλληλα, οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι η περίφραξη και οι παρεμβάσεις έχουν ήδη επιπτώσεις στην τοπική βιοποικιλότητα. Ο βιολόγος Μιλίτγιαν Νεζάι, από την οργάνωση PPNEA, υποστήριξε ότι η περίφραξη εμποδίζει τη μετακίνηση ειδών της πανίδας προς περιοχές αναπαραγωγής και τροφοληψίας. Οι περιβαλλοντικές οργανώσεις εκφράζουν φόβους ότι η ανάπτυξη του σχεδίου «Zvërnec Peninsula», το οποίο περιλαμβάνει τουριστικές εγκαταστάσεις, ξενοδοχεία, κατοικίες και μαρίνα, ενδέχεται να επιφέρει μη αναστρέψιμες αλλαγές σε ένα από τα σημαντικότερα οικοσυστήματα της Αλβανίας.
Νομικό και διοικητικό πλαίσιο
Οι αδειοδοτήσεις των έργων φαίνεται να βρίσκονται σε διαδικασία έγκρισης ή να μην έχουν ολοκληρωθεί πλήρως, με τις αρμόδιες αρχές να δίνουν αντικρουόμενες πληροφορίες σχετικά με την πρόοδο των διαδικασιών.
Η αλβανική κυβέρνηση έχει αποδώσει σε εταιρεία που συνδέεται με τον Τζάρεντ Κούσνερ καθεστώς στρατηγικού επενδυτή για το έργο στο νησί Σαζάν, ενώ έχουν εγκριθεί επενδυτικά σχέδια και για την περιοχή της Νάρτας και του Ζβερνέτς.
Ωστόσο, υπάρχουν αναφορές ότι ορισμένες άδειες δεν έχουν ακόμη δημοσιευθεί επίσημα, ενώ περιβαλλοντικές οργανώσεις και τοπικοί φορείς αμφισβητούν τη νομιμότητα ή τη διαφάνεια των διαδικασιών.
Οι υποστηρικτές των έργων υποστηρίζουν ότι οι επενδύσεις θα μπορούσαν να ενισχύσουν σημαντικά την τοπική οικονομία, προσελκύοντας διεθνή τουρισμό και δημιουργώντας νέες θέσεις εργασίας.
Αντίθετα, οι επικριτές προειδοποιούν για περιβαλλοντική υποβάθμιση, απώλεια προστατευόμενων περιοχών και πιθανή αλλοίωση περιοχών πολιτιστικής και φυσικής σημασίας.
Το ζήτημα παραμένει ανοιχτό, με τις εξελίξεις να εξαρτώνται από τις τελικές αποφάσεις των αρχών και την έκβαση των αντιδράσεων που συνεχίζονται σε τοπικό και διεθνές επίπεδο.
