Ο καθαρισμός και η επισκευή των φρεατίων ομβρίων υδάτων πρέπει να γίνονται από τους δήμους ή από τις περιφέρειες; Ποιος είναι υπεύθυνος για τον καθορισμό του χώρου όπου μπορεί να τοποθετηθεί υπαίθρια διαφήμιση και ποιος ελέγχει αν τα παιδικά παιχνίδια που κυκλοφορούν στην αγορά τηρούν τις αναγκαίες κατασκευαστικές προδιαγραφές; Η λειτουργία και η συντήρηση των παιδικών χαρών σε ποιου την αρμοδιότητα εμπίπτει;
Ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης περιλαμβάνει σειρά αλλαγών σε σχέση με τη λειτουργία της τοπικής αυτοδιοίκησης με κυρίαρχη την αλλαγή του τρόπου εκλογής των δημοτικών αρχόντων, την κατάργηση της Β΄ Κυριακής και τη θεσμοθέτηση της ηλεκτρονικής ψηφοφορίας.
Κυρίως όμως επιχειρεί να ξετυλίξει το κουβάρι των αρμοδιοτήτων ανάμεσα στους δύο βαθμούς αυτοδιοίκησης, καταγράφοντας με βάση την ισχύουσα νομοθεσία ποιος κάνει τι και πότε. Ενσωματώνει για πρώτη φορά σε ένα ενιαίο κείμενο –περιλαμβάνει 761 άρθρα χωρισμένα σε έξι βιβλία– όλα τα νομοθετήματα που αφορούν την Τ.Α. ακόμα και αν πρόκειται για παλαιές διατάξεις του ’50 και του ’60 εφόσον ισχύουν.
Στο παράρτημα που συνοδεύει τον κώδικα, εκτός από τις επιμέρους αρμοδιότητες για τους δήμους ή τις περιφέρειες αναγράφεται για κάθε τομέα και η σχετική νομοθεσία και οι συγκεκριμένες διατάξεις που ορίζουν τι επιβάλλεται.
Ο νέος κώδικας είναι ένας χάρτης πλοήγησης σε όλο το νομοθετικό πλαίσιο που διέπει τη λειτουργία της Τ.Α., κάτι που δεν έχει γίνει από το 2006 και αποτελεί σημαντικό εργαλείο για τους τοπικούς άρχοντες και τις υπηρεσίες αλλά και για τους πολίτες. Η διαβούλευση για τον νέο κώδικα θα ολοκληρωθεί στις 4 Ιουνίου και αναμένεται να παραπεμφθεί για ψήφιση στη Βουλή μέσα στον Ιούνιο.
Μεγάλη παθογένεια
Η αλληλοεπικάλυψη αρμοδιοτήτων και το μπαλάκι ευθυνών ανάμεσα σε κρατικές, περιφερειακές ή τοπικές υπηρεσίες είναι μία από τις μεγάλες παθογένειες της ελληνικής διοίκησης.
Σε πολλές περιπτώσεις, το ίδιο ζήτημα εμπίπτει στην αρμοδιότητα περισσότερων του ενός φορέων, χωρίς σαφή ιεράρχηση, γεγονός που οδηγούσε σε αναποτελεσματικότητα και σύγχυση.
Ο νέος κώδικας περιγράφει λεπτομερώς τη λειτουργία των δημοτικών και περιφερειακών συμβουλίων. Με την αποσαφήνιση των αρμοδιοτήτων των συλλογικών οργάνων της αυτοδιοίκησης και την καθιέρωση ενιαίων κανόνων λειτουργίας επιδιώκεται η βελτίωση της αποτελεσματικότητας και η αποφυγή συγκρούσεων αρμοδιοτήτων. Eτσι αποφεύγονται οι γκρίζες ζώνες που αφήνουν περιθώριο στην ανευθυνότητα και στα κενά διακυβέρνησης.
Μία από τις σημαντικότερες αλλαγές αποτελεί το νέο εκλογικό σύστημα, χωρίς β΄ γύρο, που θα εφαρμοστεί στις αυτοδιοικητικές εκλογές την τελευταία Κυριακή του Νοεμβρίου του 2028.
Ο κώδικας βάζει επίσης τέλος στη μεταφορά αρμοδιοτήτων από την κεντρική κυβέρνηση προς την τοπική αυτοδιοίκηση κατά βούληση με νυχτερινές τροπολογίες όπως έχει συμβεί πολλές φορές έως τώρα.
Συγκεκριμένα, ορίζεται ότι για να μεταφερθούν αρμοδιότητες στην τοπική αυτοδιοίκηση θα πρέπει η σχετική διάταξη να περάσει από το Συντονιστικό Κέντρο Πολυεπίπεδης Διακυβέρνησης και να καθοριστεί πλήρως τι απαιτείται για τη μεταφορά της αρμοδιότητας, δηλαδή το προσωπικό που θα χρειαστεί να μετακινηθεί, οι πόροι και οι υποδομές που απαιτούνται και από πού θα προέλθουν.
Στον κώδικα, επίσης, προβλέπεται ότι όλες οι αποφάσεις των δήμων και των περιφερειών καθώς και τα πρακτικά των δημοτικών και περιφερειακών συμβουλίων θα πρέπει να αναρτώνται στις ιστοσελίδες δήμων και περιφερειών έτσι ώστε οι πολίτες να είναι ενημερωμένοι για το τι ακριβώς υποστηρίζει κάθε παράταξη και κάθε εκλεγμένος σύμβουλος για κάθε θέμα.
Στο ίδιο πνεύμα είναι και η θεσμοθέτηση ηλεκτρονικών δημοψηφισμάτων που προβλέπεται, τα οποία μπορούν να διοργανώνονται από τις δημοτικές αρχές για θέματα που απασχολούν τις τοπικές κοινωνίες. Τα αποτελέσματα αυτών των δημοψηφισμάτων έχουν συμβουλευτικό χαρακτήρα και δεν είναι δεσμευτικά για τις αποφάσεις του δήμου.
«Είναι όμως ένας εύκολος, διαφανής και χωρίς κόπο τρόπος να εκφράσει η τοπική κοινωνία την άποψή της. Επίσης, μπορούν να διοργανώνονται χωρίς κόστος», επισημαίνει στην «Κ» ο υπουργός Εσωτερικών Θοδωρής Λιβάνιος.
Τι αλλάζει στις αυτοδιοικητικές εκλογές
Με το νέο εκλογικό σύστημα που προβλέπεται να πραγματοποιηθούν οι δημοτικές και περιφερειακές εκλογές την τελευταία Κυριακή του Νοεμβρίου του 2028 καταργείται ο επαναληπτικός γύρος της δεύτερης Κυριακής. Οπως προβλέπεται στον νέο κώδικα, οι δήμαρχοι και οι περιφερειάρχες εκλέγονται με ποσοστό 42% + 1 ψήφο. Σημειώνεται ότι το ισχύον όριο για την εκλογή ήταν το 43%. Στα ψηφοδέλτια κάθε συνδυασμού αναφέρεται το όνομα και το έμβλημά του εφόσον υπάρχει, το όνομα και το επώνυμο του υποψήφιου περιφερειάρχη ή δημάρχου και στη συνέχεια τα ονόματα των υποψηφίων περιφερειακών ή δημοτικών συμβούλων. Στο κάτω μέρος του ψηφοδελτίου, υπό τον τίτλο «Εναλλακτική ψήφος» αναγράφονται τα ονόματα των λοιπών συνδυασμών κατά σειράν ανακήρυξης και σε παρένθεση το ονοματεπώνυμο του υποψήφιου περιφερειάρχη ή δημάρχου.
Η εναλλακτική ψήφος δεν ισχύει αν οι συνδυασμοί που κατεβαίνουν στις εκλογές σε μια περιοχή είναι ένας ή δύο. Οι ψηφοφόροι εφόσον το επιθυμούν μπορούν να σημειώσουν και έναν συνδυασμό που αποτελεί τη δεύτερη επιλογή τους. Εάν κανένας συνδυασμός μετά την καταμέτρηση των ψήφων δεν συμπληρώνει 42%, η διαδικασία περνάει στο δεύτερο στάδιο. Στα ποσοστά που έχουν λάβει οι δύο επικρατέστεροι υποψήφιοι προσμετρούνται και οι ψήφοι που έχουν λάβει ως εναλλακτική επιλογή από τους ψηφοφόρους που αρχικά είχαν επιλέξει συνδυασμούς που έμειναν εκτός της νικήτριας δυάδας. Με το άρθρο 67 του κώδικα θεσμοθετείται η δυνατότητα ηλεκτρονικής ψήφου, η οποία όμως θα πραγματοποιηθεί σε ειδικά εκλογικά τμήματα διά ζώσης.
Επιδότηση ΔΕΥΑ
Στο άρθρο 274 του κώδικα προβλέπεται η επιδότηση των Δημοτικών Επιχειρήσεων Υδρευσης και Αποχέτευσης με 200 εκατ. ευρώ, προκειμένου να εξοφλήσουν μέρος του χρέους τους προς τους παρόχους ηλεκτρικής ενέργειας, το οποίο έχει καταστεί ληξιπρόθεσμο. Το συνολικό ποσό των οφειλόμενων των ΔΕΥΑ προς τους παρόχους είναι 500 εκατ. ευρώ οπότε, όπως προβλέπεται στον νέο κώδικα, για να λάβει ο οργανισμός την επιδότηση θα πρέπει να έχει προχωρήσει σε ρύθμιση του χρέους του. «Προϋπόθεση για την επιδότηση αποτελεί η προηγούμενη εξόφληση ή ρύθμιση του υπολοίπου των οφειλών κάθε ΔΕΥΑ και συνδέσμου ύδρευσης προς τους παρόχους ηλεκτρικής ενέργειας, όπως αυτό υπολογίζεται αφαιρουμένου του επιδοτούμενου ποσού», αναφέρεται συγκεκριμένα.
