Στη συνάντηση, που διοργανώθηκε από την κυβέρνηση της Ισπανίας, συμμετείχαν επίσης ο Ισπανός Πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ, η Εκτελεστική Διευθύντρια του Παγκόσμιου Επισιτιστικού Προγράμματος, Σίντι ΜακΚέιν, καθώς και ο Πρόεδρος του Διεθνούς Ταμείου Αγροτικής Ανάπτυξης, Άλβαρο Λάριο.
Στην ομιλία του, ο Γενικός Διευθυντής του FAO δήλωσε ότι η συνάντηση στη Ρώμη πραγματοποιούνταν σε μια περίοδο «βαθιάς γεωπολιτικής και οικονομικής ευθραυστότητας».
«Αυτό που παρακολουθούμε σήμερα δεν είναι μόνο μια γεωπολιτική κρίση· είναι ένα συστημικό σοκ για το παγκόσμιο αγροδιατροφικό σύστημα», είπε ο Κου.
Ωστόσο, οι μεγαλύτερες επιπτώσεις αυτής της κρίσης ενδέχεται να μην είναι άμεσες. Μπορεί να γίνουν εμφανείς μήνες αργότερα, όταν οι αγρότες αρχίσουν να παράγουν λιγότερο επειδή έσπειραν λιγότερο, χρησιμοποίησαν λιγότερα λιπάσματα ή δεν μπορούσαν πλέον να αντέξουν οικονομικά το κόστος παραγωγής. «Οι αποφάσεις που θα πάρουμε τώρα θα καθορίσουν αν αυτό θα παραμείνει ένα διαχειρίσιμο σοκ ή αν θα εξελιχθεί σε μια βαθύτερη παγκόσμια κρίση επισιτιστικής ασφάλειας το 2026, το 2027 και μετά», δήλωσε ο Κου στη συνάντηση.
Ο FAO σημειώνει ότι οι σοβαρές διαταραχές στα Στενά του Ορμούζ έχουν ήδη επηρεάσει τη μεταφορά πετρελαίου, υγροποιημένου φυσικού αερίου, θείου και λιπασμάτων — αυξάνοντας το κόστος των αγροτικών εισροών και ασκώντας ανοδικές πιέσεις στις τιμές των σπόρων λόγω της εξάρτησής τους από τα λιπάσματα. Καθώς οι τιμές της ενέργειας αυξάνονται, τα αγροδιατροφικά συστήματα γίνονται ακριβότερα σε όλες τις περιοχές του κόσμου.
Οι χώρες που εξαρτώνται ιδιαίτερα από εισαγόμενες αγροτικές εισροές αντιμετωπίζουν αυξανόμενα κόστη, ενώ τα ευάλωτα νοικοκυριά χάνουν αγοραστική δύναμη καθώς ο πληθωρισμός διαβρώνει τα εισοδήματα.
Για πολλές χώρες, ιδιαίτερα στην Αφρική και σε περιοχές της Ασίας, αυτές οι επιπτώσεις δεν εμφανίζονται μεμονωμένα· προστίθενται στις ήδη υπάρχουσες πιέσεις από το χρέος, τις κλιματικές καταστροφές, τις συγκρούσεις και τα περιορισμένα δημόσια οικονομικά.
«Πρέπει να δράσουμε έγκαιρα, πριν αυξηθεί το ανθρωπιστικό και οικονομικό κόστος», δήλωσε ο Γενικός Διευθυντής.
Ο FAO έχει ήδη ανταποκριθεί κινητοποιώντας τεχνική υποστήριξη, ενισχύοντας τα συστήματα παρακολούθησης και διευρύνοντας τον συντονισμό μέσω μηχανισμών όπως το Σύστημα Πληροφοριών για τις Αγροτικές Αγορές (AMIS).
Προτάσεις πολιτικής
Ο FAO έχει ήδη εκδώσει μια σειρά τεκμηριωμένων προτάσεων πολιτικής προς τις κυβερνήσεις και τους εταίρους τους. Αυτές περιλαμβάνουν:
- Διατήρηση της ροής του εμπορίου: Πρέπει να αποφεύγονται οι περιορισμοί στις εξαγωγές, ιδιαίτερα σε λιπάσματα και αγροτικές εισροές. Τέτοια μέτρα εντείνουν τις ελλείψεις, αυξάνουν την αστάθεια και πλήττουν κυρίως τις φτωχότερες χώρες που εξαρτώνται από εισαγωγές.
- Εξυπνότερες αγροτικές παρεμβάσεις: Τα παραδοσιακά πακέτα έκτακτης ανάγκης που βασίζονται αποκλειστικά σε συστήματα εντατικής χρήσης λιπασμάτων ενδέχεται να μην είναι πλέον βιώσιμα υπό τις παρούσες συνθήκες. Οι χώρες θα πρέπει να στηρίξουν προσαρμοστικές στρατηγικές, όπως οι μικτές καλλιέργειες, η βελτίωση της αποδοτικότητας του αζώτου και η προώθηση καλλιεργειών που εξαρτώνται λιγότερο από τα συνθετικά λιπάσματα.
- Στοχευμένη στήριξη: Οι πόροι θα πρέπει να κατευθυνθούν στους πιο ευάλωτους πληθυσμούς μέσω στοχευμένων συστημάτων κοινωνικής προστασίας και μηχανισμών στήριξης της υπαίθρου.
- Στήριξη από διεθνή χρηματοπιστωτικά ιδρύματα: Οι αγρότες και οι υπόλοιποι φορείς των αγροδιατροφικών συστημάτων, καθώς και οι χώρες που εξαρτώνται από εισαγωγές, χρειάζονται άμεσα ρευστότητα — πριν από τον επόμενο αγροτικό κύκλο. Η καθυστέρηση στη χρηματοδότηση θα οδηγήσει σε απώλεια παραγωγής.
Η κρίση ανέδειξε επίσης την εξάρτηση των αγροδιατροφικών συστημάτων από έναν περιορισμένο αριθμό εμπορικών «στενωπών» και προμηθευτών λιπασμάτων. Η αντιμετώπιση αυτού του προβλήματος απαιτεί πιο διαφοροποιημένους διαδρόμους εφοδιαστικής, ισχυρότερη περιφερειακή εμπορική ολοκλήρωση, στρατηγικά αποθέματα, ανθεκτικές αγροτικές υποδομές και μεγαλύτερη διαφοροποίηση των ενεργειακών πηγών στα αγροδιατροφικά συστήματα.
Αυτό είναι ιδιαίτερα κρίσιμο σε μια περίοδο αυξημένου κλιματικού κινδύνου λόγω ενός ενδεχομένως ισχυρού φαινομένου Ελ Νίνιο, το οποίο θα μπορούσε να εντείνει περαιτέρω τις υπάρχουσες πιέσεις και τις διαταραχές στις εφοδιαστικές αλυσίδες.
«Έχουμε ακόμη ένα περιθώριο για να δράσουμε, αλλά αυτό το περιθώριο στενεύει», σημείωσε ο Κου.
Η εκδήλωση της Τρίτης πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο της Εβδομάδας Διατροφής της Ρώμης 2026, ενός παγκόσμιου φόρουμ που φιλοξενείται στα κεντρικά γραφεία του FAO στην ιταλική πρωτεύουσα και είναι αφιερωμένο στην προώθηση συντονισμένων δράσεων διατροφής σε ολόκληρο το σύστημα του ΟΗΕ και πέρα από αυτό.
Η φετινή διοργάνωση πραγματοποιήθηκε υπό το γενικό θέμα: «Διαμορφώνοντας το μέλλον της κοινής δράσης για τη διατροφή σε έναν μεταβαλλόμενο κόσμο».
«Αυτή την εβδομάδα, καθώς τιμούμε την Εβδομάδα Διατροφής της Ρώμης 2026, πρέπει να θυμόμαστε ότι η επισιτιστική ασφάλεια μπορεί να διασφαλιστεί μόνο όταν τα θρεπτικά τρόφιμα είναι διαθέσιμα, προσβάσιμα και οικονομικά προσιτά», δήλωσε ο Κου, σημειώνοντας ότι το πλήγμα στη διαθεσιμότητα λιπασμάτων θα μειώσει την περιεκτικότητα βασικών τροφίμων σε πρωτεΐνες και μικροθρεπτικά συστατικά. Όταν τα εδάφη υποβαθμίζονται λόγω έλλειψης εισροών, τα φρούτα και τα λαχανικά που αποτελούν τη βάση μιας υγιεινής διατροφής γίνονται πιο σπάνια και ακριβότερα. «Είναι κρίσιμο, ακόμη και εν μέσω διαταραχών στην προσφορά, να προστατεύσουμε τη διατροφική ακεραιότητα των αγροδιατροφικών μας συστημάτων», δήλωσε ο Κου.
Ο Γενικός Διευθυντής ευχαρίστησε την Ισπανία για τη στρατηγική της συμμαχία και τη σταθερή της στήριξη προς τον FAO στον αγώνα κατά της πείνας και του υποσιτισμού, καθώς και τον Πρωθυπουργό Σάντσεθ για τη «συνεχή δέσμευσή του στην πολυμέρεια, τον μετασχηματισμό των αγροδιατροφικών συστημάτων και την αγροτική ανάπτυξη».
