Φόρτωση Text-to-Speech…
Τους τελευταίους μήνες στο εσωτερικό των Ενόπλων Δυνάμεων διεξάγεται πολύ εντατική συζήτηση για την ανάγκη εν κινήσει μετεξέλιξης του σχεδιασμού των εξοπλισμών, καθώς πολλά από τα μεγάλα οπλικά συστήματα που διαθέτει (ή θα διαθέτει σε λίγα χρόνια) η Ελλάδα, είναι ευάλωτα στην απειλή που αποτελούν ολοένα και περισσότερο οι μη επανδρωμένες πλατφόρμες διαφόρων ειδών (UxV).
Η συζήτηση για την αντικατάσταση ή την προστασία και υποβοήθηση των πανάκριβων συστημάτων που αναπτύχθηκαν με βάση ανάγκες και τεχνολογίες που κατά κανόνα υπήρχαν πριν από το 2022 και τον πόλεμο της Ουκρανίας (οι Αμερικανοί χρησιμοποιούν τον όρο «legacy systems») δεν είναι ελληνική, αλλά για χώρες με τις περιορισμένες δημοσιονομικές δυνατότητες και την τεχνολογική υστέρηση όπως η Ελλάδα, αποκτά επείγοντα χαρακτήρα.
«Μείξη» δυνατοτήτων – Το γενικό πλαίσιο στο οποίο έχουν καταλήξει οι ειδικοί του στρατεύματος είναι η «μείξη» των υφιστάμενων δυνατοτήτων με νέες που να μπορούν να πλαισιώσουν αλλά και να προστατεύσουν μονάδες υψηλής αξίας.
Το γενικό πλαίσιο στο οποίο έχουν καταλήξει οι ειδικοί του στρατεύματος είναι η «μείξη» των υφιστάμενων δυνατοτήτων με νέες που να μπορούν να πλαισιώσουν αλλά και να προστατεύσουν μονάδες υψηλής αξίας.
Στη θάλασσα
Στο ναυτικό πεδίο η πλέον προφανής προτεραιότητα είναι η προστασία, αλλά και η ενίσχυση δυνατοτήτων των φρεγατών της κλάσης «Κίμων». Στα επόμενα δυόμισι χρόνια θα ενταχθούν στο Πολεμικό Ναυτικό (Π.Ν.) οι τρεις άλλες φρεγάτες («Νέαρχος», «Φορμίων» και «Θεμιστοκλής») και ήδη τόσο στο ΓΕΕΘΑ όσο και στο αρμόδιο Γενικό Επιτελείο Ναυτικού (ΓΕΝ) έχουν γίνει εκτενείς αναλύσεις. Κατ’ αρχάς οι FDI θα πρέπει να αποκτήσουν ουσιαστικές δυνατότητες ηλεκτρονικού πολέμου (EW) ή άλλων παρεμφερών (non-kinetic) ικανοτήτων (το παθητικό σύστημα ESM που διαθέτει δεν ισούται με δυνατότητες ηλεκτρονικού πολέμου, αν και αποτελεί απαραίτητη υποδομή για τη μετέπειτα αναβάθμιση των δυνατοτήτων). Αυτό σημαίνει ότι η διαμόρφωση που υπάρχει αυτή τη στιγμή στο Κέντρο Ελέγχου Μάχης και αντιμετώπισης απειλών εντός των φρεγατών θα πρέπει να υποστηρίζει όχι μόνο χτυπήματα με τα όπλα του πλοίου (kinetic) αλλά και να μπλοκάρει ενεργητικά επιθέσεις από σμήνη μη επανδρωμένων σκαφών επιφανείας (USV) αλλά και υποβρυχίων (UUV).
Η απόκτηση δυνατοτήτων EW από τις φρεγάτες FDI είναι ένα δαπανηρό εγχείρημα, ωστόσο έχει αποφασιστεί ότι δίχως αυτές, ένα σύγχρονο οπλικό σύστημα δεν έχει τύχη απέναντι σε περιβάλλον εντατικού ηλεκτρονικού πολέμου και μη επανδρωμένων απειλών, όπως έχει αναδειχθεί με τρόπο πασίδηλο στη Μαύρη Θάλασσα αλλά και στον Περσικό Κόλπο. Ενας από τους λόγους που ο «Κίμων» εστάλη στην Κύπρο πριν από τρεις μήνες, παρότι δεν είχαν ολοκληρωθεί οι δοκιμές ένταξής του στον Στόλο, ήταν και η παρατήρηση ενός τέτοιου περιβάλλοντος.
Συμφωνία με Καναδούς
Η τουρκική αμυντική βιομηχανία έχει ήδη αναπτύξει μια σειρά από USV όπως τα ULAQ, τα Marlin και τα Albatros. Ειδικά τα τελευταία έχουν αναπτυχθεί για επιθέσεις σε σμήνη. Παράλληλα, έχουν αναπτυχθεί και κάποια UUV, προς το παρόν για ναρκοθετήσεις και αποναρκοθετήσεις και αποστολές συλλογής πληροφοριών. Μόλις πρόσφατα, πάντως, τουρκική εταιρεία (Ναυπηγεία Sefine) υπέγραψε συμφωνία με την καναδική Kraken Robotics, ακριβώς για να αναπτύξουν από κοινού δυνατότητες ναυπήγησης πιο εξελιγμένων UUV. Στα σχέδια του ΓΕΕΘΑ και του ΓΕΝ εξετάζονται λύσεις, όπως η δημιουργία συνοδευτικών σμηνών από USV, τα οποία όμως θα πρέπει να ελέγχονται από τη φρεγάτα. Κάτι που προς το παρόν δεν είναι εφικτό.
Δεδομένου του γεγονότος ότι τα πλέον ανθεκτικά συστήματα στηρίζονται σε μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης και όχι αναγκαστικής καθοδήγησης με GPS ή δικτυοκεντρικά, η Αθήνα έχει αρχίσει και εξετάζει ήδη υφιστάμενα USV τα οποία θα μπορούν να αναπτυχθούν περιμετρικά μιας φρεγάτας, σαν ομάδα συνοδείας, δηλαδή ως αναλώσιμη, πλωτή «ασπίδα» προστασίας του ακριβού συστήματος. Για το πεδίο των USV υπάρχουν αρκετές συζητήσεις με εταιρείες κυρίως από τις ΗΠΑ, οι οποίες λόγω της παρουσίας τους στην Ουκρανία διαθέτουν την τελευταία λέξη της τεχνολογίας. Για τις απειλές κάτω από το νερό, επίσης, αναζητούνται δυνατότητες ενίσχυσης των δυνατοτήτων των υφιστάμενων Sonar των FDI.+
Κάτω από την επιφάνεια του νερού υπάρχει ακόμα αρκετός δρόμος. Η Ελλάδα διαθέτει τέσσερα υποβρύχια τύπου 214 (κλάση «Παπανικολής») και όποιες συζητήσεις για την αγορά νέων δεν πρόκειται να ξεκινήσουν ουσιαστικά πριν από το 2030. Τα επόμενα χρόνια, έως το 2035 θα εκσυγχρονιστούν τα τέσσερα υφιστάμενα και θα αγοραστούν 2-4 νέα, ενώ την ίδια στιγμή γίνονται πολύ εκτεταμένες συζητήσεις, κυρίως με το Ισραήλ για το σύστημα Blue Whale (UUV) που θα μπορούσε να ενισχύσει και τις επιθετικές δυνατότητες του Π.Ν. κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας.
Στον αέρα
Μια σειρά από γεωπολιτικές εξελίξεις, αλλά και η σωστή ανάγνωσή τους από την Αθήνα έχει οδηγήσει στην τρέχουσα –υπέρ της Ελλάδας– ισορροπία αεροπορικών δυνάμεων πάνω από το Αιγαίο. Η Ελλάδα έχει ήδη εντάξει 24 μαχητικά Rafale, ενώ έως το τέλος της δεκαετίας θα τροχοδρομούν στην Ανδραβίδα και τα πρώτα από τα συνολικά 20 F-35 της Πολεμικής Αεροπορίας (Π.Α.). Πρόκειται για δύο αποτελεσματικές, αλλά ιδιαίτερα ακριβές πλατφόρμες πολέμου. Τα F-35 είναι λιγότερο ευάλωτα σε απειλές από τον αέρα, αλλά και αυτά σχεδιάστηκαν αρχικά σε ένα επιχειρησιακό περιβάλλον πολύ διαφορετικό από αυτό των τελευταίων ετών. Σε αυτό το πλαίσιο, η Π.Α., όπως και άλλες δυτικές αεροπορίες, θα μπουν στον αγώνα δρόμου των μη επανδρωμένων επιθετικών αεροχημάτων.
Διπλό όφελος – Η πρόοδος των δυνατοτήτων της ΑΙ καθιστά τα μη επανδρωμένα αεροχήματα παραστάτες ικανά να φέρουν φορτίο όπλων ανάλογο με εκείνο των μαχητικών – Κοστίζουν περίπου το ένα δέκατο, με κέρδος την ασφάλεια του πιλότου.
Μέχρι στιγμής η συζήτηση περιστρεφόταν γύρω από τα μη επανδρωμένα αεροχήματα παραστάτες (Loyal Wingmen) που θα μπορούσαν να λειτουργούν ως συνοδευτικά ενός F-35. Ωστόσο η αλματώδης πρόοδος των δυνατοτήτων της τεχνητής νοημοσύνης (ΑΙ) καθιστά αυτά τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη ικανά να φέρουν φορτίο όπλων ανάλογο με εκείνο των μαχητικών με εκπαιδευμένους χειριστές. Η σχέση του κόστους (όπως και στα μη επανδρωμένα υποβρύχια) είναι περίπου 1 προς 10, με περαιτέρω κέρδος την προστασία της ανθρώπινης ζωής, του χειριστή ενός μαχητικού αεροσκάφους.
Τις τελευταίες ημέρες ανακοινώθηκε ότι οι ελληνικές Ενοπλες Δυνάμεις θα προχωρήσουν σε κάποια ακόμα UAV επιτήρησης που θα συμπληρώσουν τη δωρεά που είχε κάνει το ίδρυμα «Αθανάσιος Κ. Λασκαρίδης» το 2025. Πρόκειται για τον τύπο V-BAT της αμερικανικής εταιρείας Shield AI, με νηολόγιο MQ-35, που αξιοποιείται ήδη από τις αμερικανικές Ενοπλες Δυνάμεις. Πίσω, πάντως, από τις συζητήσεις με τη Shield AI, τα ανώτατα στελέχη της οποίας βρέθηκαν στην Αθήνα τις προηγούμενες ημέρες, υπάρχει και μια συζήτηση για τη συμπαραγωγή τους σε ελληνικό εργοστάσιο.
Το εργοστάσιο αυτό δεν πρόκειται να είναι η ΕΑΒ, ωστόσο ο βασικός λόγος που επιθυμεί κάτι τέτοιο η Ελλάδα είναι πρώτον, διότι θα διαθέτει έναν τεράστιο αριθμό αυτών των συστημάτων (συνολικά 15-20 UAV αυτού του τύπου), ενώ θα διεκδικήσει και τη συμμετοχή στην ανάπτυξη του μη επανδρωμένου επιθετικού αεροχήματος τύπου X-BAT που θα μπορεί να φέρει όπλα ανάλογα με εκείνα του F-35, μετά το 2029, όταν υπολογίζεται ότι ολοκληρώνεται η ανάπτυξή του.
Παράλληλα, η Ελλάδα ενισχύει τις δυνατότητες επιτήρησης του εναέριου χώρου, καθώς την Τετάρτη θα περάσει από την αρμόδια επιτροπή της Βουλής αγορά ισραηλινών συστημάτων τύπου HERON (40 εκατ. ευρώ), τα οποία θα αναπτυχθούν στη Σκύρο από όπου και επιχειρούν.
Στην ξηρά
Η Ελλάδα διαθέτει μεγάλο στόλο κυρίων αρμάτων μάχης, τα οποία αναζητούν νέο ρόλο, καθώς σε ανοιχτούς πολέμους, όπως αυτός της Ουκρανίας, δεν έχουν ιδιαίτερη τύχη. Πάντως, και στην περίπτωση των χερσαίων δυνάμεων, αναπτύσσονται μη επανδρωμένες δυνατότητες (Unmanned Ground Vehicles -UGV) για επιθετικούς, αλλά και αμυντικούς σκοπούς, δηλαδή την παροχή προστασίας σε άρματα μάχης ή άλλα τεθωρακισμένα οχήματα.
Στο συγκεκριμένο πεδίο η Αθήνα ήδη κάνει ορισμένες κινήσεις, μάλιστα με εξουσιοδότηση από το Μέγαρο Μαξίμου, ώστε να κλείσουν κάποιες εκκρεμότητες του παρελθόντος κυρίως με τους Γερμανούς, προκειμένου εν συνεχεία να ληφθούν αποφάσεις για τα Leopard αλλά και τα τεθωρακισμένα οχήματα μεταφοράς προσωπικού, που αποτελούν πολυετή ανοιχτή εκκρεμότητα για τον Στρατό Ξηράς. Δεδομένου ότι η Τουρκία δεν έχει ακόμα να παρουσιάσει κάτι αξιόλογο στον τομέα των UGV, υπάρχει κάποιο περιθώριο για σοβαρό σχεδιασμό, όχι όμως απεριόριστο.
