Φόρτωση Text-to-Speech…
Το αξίωμα της Μεταπολίτευσης ότι «οι εκλογές κερδίζονται στο Κέντρο» δεν ισχύει πια. Ο καθηγητής Νομικής στα Πανεπιστήμια της Οξφόρδης και της Νέας Υόρκης Παύλος Ελευθεριάδης πιστεύει ότι οι δυνάμεις του Κέντρου στη χώρα μας έχασαν την αξιοπιστία τους επειδή δεν εξήγησαν τις ευθύνες τους για τη χρεοκοπία, το 2010. Κατά την ανάλυσή του, το «κλειδί» βρίσκεται πια στην αποχή, με κίνδυνο να θριαμβεύσουν τα άκρα αν οι πολιτικές δυνάμεις του ορθολογισμού δεν καταθέσουν ριζοσπαστικές ιδέες «προτείνοντας πράγματα για τα οποία συνήθως λέμε “αυτά δεν γίνονται στην Ελλάδα”».
Ο πολιτικός επιστήμων Ηλίας Τσαουσάκης σημειώνει ότι «μία από τις σημαντικότερες μετακινήσεις των τελευταίων ετών για μέρος του κεντρώου ακροατηρίου είναι στην αναποφασιστικότητα και στην αποχή». Πιστεύει, πάντως, ότι «το Κέντρο θα επιστρέψει όταν του ζητηθεί, με πραγματισμό και συγκεκριμένες προτάσεις».
Επιμέλεια: Αγγελική Σπανού
Οι εκλογές θα κριθούν στην αποχή
Του Παύλου Ελευθεριάδη
Οι δυνάμεις του Κέντρου υπονόμευσαν την αξιοπιστία τους όταν δεν εξήγησαν καθαρά στην κοινή γνώμη τις ευθύνες τους για τη χρεοκοπία, παρ’ όλο που στήριξαν τη διάσωση της χώρας από Ε.Ε. και ΔΝΤ και κάποιες βασικές μεταρρυθμίσεις για τον περιορισμό της διαφθοράς και του πελατειασμού. Σε Πορτογαλία και Ιρλανδία, αντίθετα, υπήρξαν διακομματικές επιτροπές που εξήγησαν τι συνέβη και δημιούργησαν κάποια συναίνεση για τις ευθύνες και τον τρόπο εξόδου από την οικονομική κρίση.
Κατά τη γνώμη μου, οι εκλογές δεν θα κριθούν στο Κέντρο, θα κριθούν στην αποχή. Στη χώρα μας επικρατούν κατήφεια και απαισιοδοξία. Ακόμη και η κυβέρνηση ως κύριο επιχείρημά της έχει ότι οι άλλοι είναι χειρότεροι. Σε αυτό το κλίμα παραίτησης και απελπισίας, όποιο κόμμα πείσει τους αναποφάσιστους ότι η κάλπη είναι καλύτερη επιλογή από την εκδρομή, θα πετύχει κάποιο καλύτερο εκλογικό αποτέλεσμα.
Μπορεί το Κέντρο να διατυπώσει ένα αισιόδοξο μήνυμα που θα δώσει ελπίδα; Μόνο αν βγει από τα τετριμμένα και τα συνηθισμένα. Αυτό απαιτεί ριζοσπαστικές ιδέες, προτείνοντας πράγματα για τα οποία συνήθως λέμε «αυτά δεν γίνονται στην Ελλάδα». Θα μπορούσαμε, για παράδειγμα, να δούμε πώς θα μικρύνει η Αθήνα γκρεμίζοντας οικοδομικά τετράγωνα με αναγκαστικές απαλλοτριώσεις και μεταφέροντας υπουργεία και ανώτατα δικαστήρια στην Πάτρα, στο Ναύπλιο ή στον Βόλο. Θα μπορούσαμε να συζητήσουμε τον ορισμό ενός ξένου δικηγόρου ή δικαστή ως διοικητή της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας, που θα λειτουργεί και στα Αγγλικά ως δεύτερη επίσημη γλώσσα – ενώ επίσης δίγλωσση πρέπει να γίνει η Εθνική Σχολή Δικαστών.
Οποιο κόμμα πείσει τους αναποφάσιστους ότι η κάλπη είναι καλύτερη επιλογή από την εκδρομή, θα πετύχει κάποιο καλύτερο εκλογικό αποτέλεσμα.
Θα μπορούσαμε να συζητήσουμε ριζική αποκέντρωση, δίνοντας τον φόρο ακινήτων, τον χωροταξικό σχεδιασμό και την αρμοδιότητα για τα σχολεία στους δήμους. Θα μπορούσαμε να επιτρέψουμε σε πετυχημένους δικηγόρους να εκλεγούν ανώτατοι δικαστές, όπως γίνεται στην Αμερική και στην Αγγλία.
Δυστυχώς, το πολιτικό μας σύστημα είναι παγιδευμένο στη σταυροδοσία, στη μέγγενη των ολιγαρχικών ΜΜΕ και του χάους των κοινωνικών δικτύων, και δεν έχει τη φαντασία, την υπομονή ή τις γνώσεις να διατυπώσει τέτοιες προτάσεις. Οσο δεν το κάνει, τα άκρα και ο θυμός θα θριαμβεύουν.
* Ο κ. Παύλος Ελευθεριάδης είναι καθηγητής Νομικής στα Πανεπιστήμια Νέας Υόρκης και Οξφόρδης και υπήρξε στέλεχος στο Ποτάμι την περίοδο 2014-2016.
Το σιωπηλό ακροατήριο
Του Ηλία Τσαουσάκη
Η φράση «οι εκλογές κερδίζονται στο Κέντρο» γεννήθηκε σε ένα συγκεκριμένο σύστημα της Μεταπολίτευσης που κατέρρευσε μετά τον εκλογικό σεισμό του 2012. Δύο πόλοι, ένας άξονας, υψηλή συμμετοχή. Σε αυτές τις συνθήκες ο κεντρώος ψηφοφόρος έκρινε πράγματι το αποτέλεσμα. Καμία όμως από τις τρεις προϋποθέσεις δεν ισχύει σήμερα.
Με τον σημερινό κατακερματισμό, ένα ποσοστό γύρω στο 30% μπορεί να αρκεί για την πρώτη θέση. Αυτό δεν σημαίνει ότι η διεύρυνση προς το Κέντρο έχασε τη στρατηγική αξία της. Το αντίθετο μάλιστα. Η Ν.Δ. εξακολουθεί ορθά να απευθύνεται στο Κέντρο, το ΠΑΣΟΚ δεν έχει βρει τον δρόμο για την αναγκαία επανακατάκτησή του και ο Αλέξης Τσίπρας δείχνει σημάδια προσπάθειας, με αβέβαιο ακόμη αποτέλεσμα. Η συσπείρωση, όμως, του πυρήνα δεν αρκεί για να κυριαρχήσεις. Πρωτιά και πλειοψηφία έπαψαν να είναι το ίδιο πράγμα. Το 41% του 2023 δεν ήταν μόνο κεντροδεξιό ποσοστό, ήταν μια ευρύτερη συμμαχία που συγκροτήθηκε λίγα χρόνια νωρίτερα, με άξονα την παραμονή της χώρας στην Ευρώπη και την αποφυγή της ρήξης. Το δημοσκοπικό 30% του 2026 μοιάζει περισσότερο με τον πυρήνα εκείνης της συμμαχίας.
Το ζητούμενο όχι μόνο για τη νίκη, αλλά και για την κυριαρχία, είναι ποιο κόμμα θα δώσει στο κεντρώο ακροατήριο λόγο να επιστρέψει.
Το Κέντρο, όμως, υπάρχει. Πού βρίσκεται; Μία από τις σημαντικότερες μετακινήσεις των τελευταίων ετών δεν έγινε από κόμμα σε κόμμα, ούτε από πόλο σε πόλο. Ενα μέρος του κεντρώου ακροατηρίου απλώς αποσύρθηκε στην αναποφασιστικότητα και στην αποχή. Αλλωστε η αποχή του Ιουνίου 2023 ήταν η υψηλότερη της Μεταπολίτευσης, με σχεδόν έναν στους δύο εκλογείς να μένει εκτός κάλπης. Στην τελευταία μέτρηση της Marc, το Κέντρο είναι η μεγαλύτερη ιδεολογική αυτοτοποθέτηση των αναποφάσιστων (30,7%). Γιατί όμως παραμένει αναποφάσιστο; Επειδή ο ανταγωνισμός έχει πάψει να διεξάγεται μόνο στον άξονα Αριστερά – Δεξιά. Διασταυρώνεται με νέες διαιρέσεις. Θεσμικότητα ή αντισυστημικότητα, πραγματισμός ή λαϊκισμός. Και εκεί το Κέντρο δεν σημαίνει ίσες αποστάσεις. Σημαίνει επιλογή. Την επιλογή αυτή όμως το κεντρώο ακροατήριο την έχει ήδη κάνει. Είναι θεσμικό και πραγματιστικό. Μένει να πειστεί για το ποιος την εκφράζει.
Το ζητούμενο, λοιπόν, όχι μόνο για τη νίκη, αλλά και για την κυριαρχία, είναι ποιος θα δώσει σε αυτό το κοινό λόγο να επιστρέψει. Γιατί το Κέντρο θα επιστρέψει όταν του ζητηθεί, με πραγματισμό και συγκεκριμένες προτάσεις.
* Ο κ. Ηλίας Τσαουσάκης είναι πολιτικός επιστήμων, σύμβουλος στρατηγικής και επικοινωνίας.
