Φόρτωση Text-to-Speech…
Η σύνοδος κορυφής του ΝΑΤΟ στην Αγκυρα την επόμενη εβδομάδα (7-8 Ιουλίου) θα ήταν έτσι κι αλλιώς σημαντική λόγω της βαριάς ατζέντας (αμυντικές δαπάνες, Ουκρανικό, νέα δομή της Συμμαχίας) και των ευαίσθητων ισορροπιών στις διατλαντικές σχέσεις. Η συμμετοχή του Ντόναλντ Τραμπ ενισχύει το διπλωματικό-γεωπολιτικό ενδιαφέρον της συζήτησης που θα διεξαχθεί και των αποφάσεων που θα ληφθούν εκεί. Ειδικά όταν εκ των προτέρων ο Αμερικανός πρόεδρος θύμισε πόσο φίλοι είναι με τον Ταγίπ Ερντογάν, πόσο σημαντική χώρα είναι η Τουρκία για το ΝΑΤΟ και ότι θα χαρεί η τουρκική ηγεσία με το «δώρο» που τους επιφυλάσσει. Δύο έμπειροι πρέσβεις επί τιμή, ο Δημήτρης Καραϊτίδης και ο Αλέξανδρος Μαλλιάς, στέκονται στο βάθος της σχέσης Τραμπ – Ερντογάν και στη σημασία του για τα ελληνοτουρκικά.
Επιμέλεια: Αγγελική Σπανού
Οι κινήσεις των ΗΠΑ
Του Αλέξανδρου Μαλλιά
Σκηνικό: Επιχρυσωμένο το Οβάλ Γραφείο. Οι προκάτοχοι του 47ου δεν είχαν ανάγκη επιχρύσωσης. Ηξεραν ότι οι επισκέπτες των προέδρων ένιωθαν την ειδική ατμόσφαιρα του χώρου διαβαίνοντας το κατώφλι του Λευκού Οίκου. Την προσοχή μας τραβούσαν κυρίως τα πορτρέτα των προέδρων, εκείνων που είχαν γράψει με αυθεντικά χρυσά γράμματα την ιστορία των Ηνωμένων Πολιτειών, της πανίσχυρης χώρας – προπυργίου της φιλελεύθερης δημοκρατίας, με τη δικαστική εξουσία και το Κογκρέσο στον ρόλο των συνταγματικών αντίβαρων και ελέγχου της προεδρικής εξουσίας.
Επιβραβεύεται από την Ουάσιγκτον πρόεδρος κράτους-μέλους του ΝΑΤΟ, ο Ταγίπ Ερντογάν, διότι δεν πολεμά στο πλευρό του Ιράν εναντίον ΗΠΑ και Ισραήλ.
Χρόνος: Tετάρτη, 25/6/2026. Συνάντηση του 47ου με τον γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ. Προετοιμασία της συνόδου κορυφής του ΝΑΤΟ στην Αγκυρα. Παρακολούθησα τις δηλώσεις του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ. Προσπάθησα κυρίως να καταλάβω τη λογική –υποθέτω ότι υπάρχει– της απόφασής του να «κάνει ένα δώρο» στον αέναο πρόεδρο της γειτονικής Τουρκίας, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Δεν θέλω να γίνω ενοχλητικός, αλλά θύμισε το δώρο –τα υπό ρωσική στρατιωτική κατοχή εδάφη της Ουκρανίας– που ήθελε να κάνει στον πρόεδρο Βλαντιμίρ Πούτιν. Αν σωστά ερμηνεύω τη σκέψη του, η Τουρκία ανταμείβεται σήμερα διότι δεν έλαβε μέρος στον πόλεμο στο πλευρό του Ιράν παρότι νιώθει τόσο κοντά του. Επιβραβεύεται πρόεδρος κράτους-μέλους του ΝΑΤΟ διότι δεν πολεμάει στο πλευρό του Ιράν εναντίον ΗΠΑ και Ισραήλ.
Την ίδια στιγμή, αποδοκιμάζονται από τον πρόεδρο Τραμπ κράτη του ΝΑΤΟ που δεν συντάχθηκαν ανοιχτά μαζί του. Κυρίως, όμως, δεν επιβραβεύονται κατ’ αναλογίαν και αντιστοιχίαν της σημερινής συμβολής τους σύμμαχοι η διμερής αρωγή των οποίων προς τις ΗΠΑ, ιστορικά, υπερβαίνει στην πράξη και την πλέον διασταλτική ερμηνεία των άρθρων 4 και 5 του Χάρτη του ΝΑΤΟ.
Τον Απρίλιο του 2009, ο πρόεδρος Ομπάμα έκανε λάθος το οποίο αναγνώρισε αργότερα. Στην πρώτη του επίσκεψη στην Ευρώπη περιέλαβε και την Τουρκία. Η ερμηνεία του προέδρου Ερντογάν ήταν ότι οι ΗΠΑ χρειάζονται την Τουρκία περισσότερο απ’ ό,τι η Αγκυρα την Ουάσιγκτον. Χρειάστηκαν επτά χρόνια μέχρι που το 2016 ο Ομπάμα χρησιμοποίησε σκληρή γλώσσα αποδοκιμάζοντας τον αυταρχικό χαρακτήρα του τουρκικού καθεστώτος. Η ζημία είχε γίνει.
Ερώτημα: Τα οπλικά «δώρα» του Τραμπ προς τον Ερντογάν προς ποια σημεία του τουρκικού ορίζοντα εκτιμά η Ουάσιγκτον ότι θα αξιοποιηθούν; Ευθυγραμμίζονται με το συμφέρον εθνικής ασφαλείας των ΗΠΑ δοθέντος ότι αποκλείεται να χρησιμοποιηθούν κατά Ρωσίας, Ιράν, Χεζμπολάχ, Χαμάς, ισλαμιστικών νεοπλασμάτων;
* Ο κ. Αλέξανδρος Π. Μαλλιάς διετέλεσε πρέσβης στην Ουάσιγκτον 2005-2009.
Αξιοποιούν το χαρτί του ΝΑΤΟ
Του Δημήτρη Καραϊτίδη
Είναι αναμφίβολα ενδιαφέρουσα η επικείμενη σύνοδος κορυφής του ΝΑΤΟ στην Αγκυρα, δεδομένου ότι στη διάρκειά της θα συζητηθούν βαρύνουσας σημασίας ζητήματα και θα ληφθούν αποφάσεις με ευρύτερης εμβέλειας γεωπολιτικές επιπτώσεις.
Ενδεικτικά, αναφέρονται τα θέματα αύξησης αμυντικών δαπανών των κρατών-μελών, η κατά προτεραιότητα προώθηση της πολεμικής βιομηχανίας τους, η ίδρυση δύο νέων στρατηγείων επί τουρκικού εδάφους και η συνέχιση της παρεχόμενης βοήθειας στην Ουκρανία.
Ενδιαφέρον ιδιαίτερο παρουσιάζει η σύνοδος για έναν πρόσθετο λόγο: την έμφαση που προβλέπεται να δοθεί από πολλές χώρες-μέλη, με προεξάρχουσες τις Ηνωμένες Πολιτείες, στον κρίσιμο ρόλο της Τουρκίας για τη λειτουργία του ΝΑΤΟ.
Ο Ελληνας πρωθυπουργός θα βρεθεί στη σύνοδο σε δύσκολο περιβάλλον και θα χρειαστεί στις παρεμβάσεις του να στηλιτεύσει την τουρκική θέση απέναντι στη χώρα μας.
Ως προς αυτήν την πτυχή της συνόδου, αξίζει να αναφερθούν τα εξής:
• Οι πρόσφατες δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ ότι θα μετάσχει στη διάσκεψη, ενώ αρχικά δεν είχε τέτοια πρόθεση, κυρίως για να συναντήσει «τον φίλο του» Ταγίπ Ερντογάν.
• Οτι θεωρεί σπουδαία χώρα την Τουρκία όχι μόνο για τη γεωστρατηγική θέση της, αλλά και διότι διαθέτει έναν ισχυρό στρατό και μια υψηλού επιπέδου πολεμική βιομηχανία.
• Προανήγγειλε, παράλληλα, ότι κατά τις επαφές του στην Αγκυρα θα ανακοινώσει και «ένα δώρο» που θα ικανοποιήσει την τουρκική ηγεσία, δώρο που εικάζεται ότι θα αφορά είτε τη χορήγηση κινητήρων για τα υπό κατασκευήν τουρκικά μαχητικά αεροσκάφη είτε την ένταση της προσπάθειας για τη συμμετοχή της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F35.
Αυτά τα δεδομένα δείχνουν ότι στη σύνοδο θα επικρατήσει ένα προεχόντως φιλοτουρκικό κλίμα που θα ενισχύσει την εικόνα και το πολιτικό βάρος της Τουρκίας. Είναι, δε, βέβαιο ότι ο Τούρκος πρόεδρος θα θελήσει εν συνεχεία να αξιοποιήσει το κλίμα αυτό για τις ειδικότερες επιδιώξεις του, που περιλαμβάνουν και τις γνωστές απαράδεκτες προκλήσεις προς τη χώρα μας, όπως η σχεδιαζόμενη νομοθετική κατοχύρωση του δόγματος της «Γαλάζιας Πατρίδας».
Υπό τα δεδομένα αυτά, είναι προφανές ότι ο Ελληνας πρωθυπουργός θα βρεθεί σε δύσκολο περιβάλλον και θα χρειαστεί στις παρεμβάσεις και στις επαφές του να στηλιτεύσει την τουρκική θέση απέναντι στη χώρα μας και τον αποσταθεροποιητικό ρόλο της. Επιπροσθέτως, σκόπιμο είναι να απαιτήσει την ανάκληση του νόμου περί θαλασσίων ζωνών. Διότι, αν επιλεγεί η στάση της κατανόησης του «συμφέροντος της Συμμαχίας», η Τουρκία θα εξέλθει ενισχυμένη από τη σύνοδο προς ζημία των δικών μας θέσεων.
* Ο κ. Δημήτρης Καραϊτίδης είναι πρέσβης επί τιμή.
