Φόρτωση Text-to-Speech…
Ενα νέο κεφάλαιο στη συνεργασία των Ηνωμένων Πολιτειών, της Ελλάδας, της Κύπρου και του Ισραήλ στην ανατολική Μεσόγειο άνοιξε χθες στο Χιούστον, όπου η συνεδρίαση του σχήματος 3+1 συνδυάστηκε με τα εγκαίνια του East Med Energy Center, υλοποιώντας μία από τις βασικές προβλέψεις του EastMed Act του 2019.
Το νέο Κέντρο, το οποίο έχει την εδρα του στο Baker Institute for Public Policy του πανεπιστημίου Rice –ενός από τα κορυφαία αμερικανικά κέντρα στρατηγικής ανάλυσης σε θέματα ενέργειας και γεωπολιτικής– φιλοδοξεί να εξελιχθεί στον βασικό μηχανισμό συνεργασίας των τεσσάρων χωρών στην Ανατολική Μεσόγειο.
Στόχος του είναι να ενισχύσει την έρευνα, την καινοτομία και τον στρατηγικό διάλογο, λειτουργώντας παράλληλα ως γέφυρα μεταξύ κυβερνήσεων, ακαδημαϊκών ιδρυμάτων, ερευνητικών κέντρων και του ιδιωτικού τομέα γύρω από τις ενεργειακές και γεωπολιτικές εξελίξεις στην περιοχή.
Ο Αμερικανός υπουργός Ενέργειας, Κρις Ράιτ, που συμμετείχε σε όλες τις συναντήσεις αυτή την εβδομάδα σε Ουάσιγκτον και Τέξας, επαίνεσε την Ελλάδα, την Κύπρο και το Ισραήλ, υποστηρίζοντας ότι μετασχηματίζουν όχι μόνο το ενεργειακό μέλλον τους αλλά και τις προοπτικές ολόκληρης της Ανατολικής Μεσογείου. Παράλληλα, συνέδεσε τη δημιουργία του Κέντρου με τη στρατηγική αντίληψη της κυβέρνησης Τραμπ ότι το εμπόριο, οι επενδύσεις και οι συμφωνίες μπορούν να λειτουργήσουν ως παράγοντες σταθερότητας και να φέρουν τις χώρες πιο κοντά.
Οπως ανέφερε χαρακτηριστικά, σε αντίθεση με τις γεωπολιτικές συγκρούσεις, όπου συνήθως υπάρχουν νικητές και ηττημένοι, η οικονομική συνεργασία δημιουργεί αμοιβαία οφέλη για όλες τις πλευρές και μπορεί να ενώσει μια ολόκληρη περιοχή «μέσα από το εμπόριο και όχι μέσα από τη σύγκρουση». Επανέλαβε τη θέση του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ υπέρ της «ενεργειακής αφθονίας», υποστηρίζοντας ότι η αύξηση της παραγωγής ενέργειας δημιουργεί περισσότερες οικονομικές ευκαιρίες και μπορεί να λειτουργήσει ως παράγοντας περιορισμού των συγκρούσεων.
Απαντώντας σε ερώτηση της «Κ» για την πορεία της συνεργασίας μεταξύ των 4 χωρών τα τελευταία χρόνια, ο κ. Ράιτ σημείωσε ότι το σχήμα 3+1 εντάσσεται σε μια στρατηγική που είχε διαμορφωθεί ήδη από την πρώτη θητεία Τραμπ. «Ηταν μέρος του οράματος του προέδρου Τραμπ. Πάντοτε πίστευε πως μπορούμε να ενισχύσουμε τη συνεργασία με τους συμμάχους μας και να τους βοηθήσουμε να αναπτύξουν τον ενεργειακό τομέα τους, είτε μέσω εξαγωγών από τις Ηνωμένες Πολιτείες είτε μέσω της ανάπτυξης των δικών τους ενεργειακών πόρων. Νομίζω ότι αυτό που βλέπουμε σήμερα είναι η συνέχεια αυτής της προσπάθειας», ανέφερε.
Ερωτηθείς για τον Great Sea Interconnector και τον ρόλο της Τουρκίας στη στασιμότητα του έργου, ο Αμερικανός υπουργός διαβεβαίωσε πως οι Ηνωμένες Πολιτείες το στηρίζουν. «Θέλουμε να δούμε περισσότερες ενεργειακές υποδομές να κατασκευάζονται σε όλο τον κόσμο, και ιδιαίτερα μεταξύ φίλων και συμμάχων μας. Επομένως, φυσικά και υποστηρίζουμε το συγκεκριμένο έργο και έχουμε ενδιαφέρον για την προώθησή του. Ελπίζουμε και αναμένουμε ότι θα βρεθεί μια φιλική και συναινετική λύση που δεν θα σταθεί εμπόδιο στην ανάπτυξη ενεργειακών υποδομών», δήλωσε.
Ο υπουργός Περιβάλλοντος και, Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου, χαρακτήρισε τα εγκαίνια του Ενεργειακού Κέντρου ως «ιστορική στιγμή» για τη συνεργασία των τεσσάρων χωρών, στέλνοντας παράλληλα σαφές πολιτικό μήνυμα ότι «η ενέργεια δεν πρέπει ποτέ να εργαλειοποιείται» και πως μονομερείς ενέργειες ή απειλές που υπονομεύουν τη σταθερότητα δεν έχουν θέση στο κοινό μέλλον της περιοχής. Οπως ανέφερε, τα τελευταία χρόνια οι χώρες του σχήματος 3+1 εργάστηκαν συστηματικά ώστε η Ανατολική Μεσόγειος να ορίζεται από τη συνεργασία, τη διασυνδεσιμότητα και τις ευκαιρίες και όχι από τις διαιρέσεις και τις αντιπαραθέσεις.
Μίλησε και για τον εξελισσόμενο ρόλο του 3+1, υποστηρίζοντας ότι η πρωτοβουλία μετατρέπεται πλέον σε καταλύτη για τη νέα γενιά στρατηγικών ενεργειακών και διασυνδετικών έργων της περιοχής. Ως χαρακτηριστικά παραδείγματα ανέφερε τον Κάθετο Διάδρομο, που ενισχύει την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης, τον Great Sea Interconnector, ο οποίος θα τερματίσει την ενεργειακή απομόνωση της Κύπρου και του Ισραήλ, καθώς και τον Οικονομικό Διάδρομο Ινδίας–Μέσης Ανατολής–Ευρώπης (IMEC). «Στέλνουμε ένα ξεκάθαρο μήνυμα προς την περιοχή και τον κόσμο ότι οι χώρες μας είναι αποφασισμένες να εργαστούν μαζί για την ασφάλεια, τη σταθερότητα και την ευημερία της Ανατολικής Μεσογείου και των λαών της», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Ιδιαίτερη έμφαση στη στρατηγική σημασία του Energy Center έδωσε η πρέσβης των Ηνωμένων Πολιτειών στην Ελλάδα, Κίμπερλι Γκίλφοϊλ, παρουσιάζοντας τη δημιουργία του ως ένα από τα σημαντικότερα βήματα εμβάθυνσης της συνεργασίας μεταξύ των χωρών από την ψήφιση του EastMed Act το 2019, ο οποίος, όπως θύμισε, ήταν πρωτοβουλια του σημερινού ΥΠΕΞ, Μάρκο Ρούμπιο.
Η κ. Γκίλφοϊλ χαρακτήρισε το νέο Κέντρο «ιστορικό ορόσημο», τονίζοντας ότι αποτυπώνει τη διαρκή δέσμευση και το ενδιαφέρον των Ηνωμένων Πολιτειών για την περιοχή. Οπως είπε, θα αξιοποιήσει την τεχνογνωσία ακαδημαϊκών ιδρυμάτων, επιχειρήσεων και ερευνητικών φορέων για την ανάπτυξη και την εφαρμογή καινοτόμων τεχνολογιών, ενώ θα δημιουργήσει νέες ευκαιρίες για επενδύσεις και ανταλλαγή τεχνογνωσίας μεταξύ των τεσσάρων χωρών. «Μέσα από το Eastern Mediterranean Energy Center θα απελευθερώσουμε το τεράστιο δυναμικό της περιοχής και θα ενισχύσουμε την ικανότητά μας να αντιμετωπίσουμε τις προκλήσεις του σήμερα και του μέλλοντος», ήταν το μήνυμα της Αμερικανίδας πρέσβεως.
Ο υπουργός Ενέργειας της Κύπρου, Μιχάλης Δαμιανός, υπογράμμισε ότι η Ανατολική Μεσόγειος μπορεί να διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στην ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας και στη διαφοροποίηση των πηγών εφοδιασμού της Ευρώπης. Αναφέρθηκε στις προοπτικές των κοιτασμάτων φυσικού αερίου της κυπριακής ΑΟΖ, στην παρουσία εταιρειών όπως η Chevron και η ExxonMobil, καθώς και στη σημασία των ενεργειακών διασυνδέσεων για την άρση της ενεργειακής απομόνωσης της Κύπρου. Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στον Great Sea Interconnector και στη στήριξη των Ηνωμένων Πολιτειών σε έργα στρατηγικής συνδεσιμότητας.
Κατά τη διάρκεια της υπουργικής συνάντησης του σχήματος 3+1, που προηγήθηκε των εγκαινίων του East Med Energy Center, οι τέσσερις χώρες συμφώνησαν στην κατάρτιση ενός οδικού χάρτη συνεργασίας, ενώ αποφάσισαν η επόμενη υπουργική συνεδρίαση να πραγματοποιηθεί στο Ισραήλ έως το τέλος του έτους. Ο νέος οδικός χάρτης θα καθορίζει συγκεκριμένους στόχους και δράσεις στους τομείς της ενέργειας, της καινοτομίας, των υποδομών και της περιφερειακής συνεργασίας.
Η εξέλιξη θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική, καθώς αποτυπώνει την προσπάθεια μετατροπής του 3+1 από ένα σχήμα πολιτικού διαλόγου σε έναν θεσμοθετημένο μηχανισμό συνεργασίας, με μόνιμα χαρακτηριστικά, σαφείς προτεραιότητες και συγκεκριμένους μηχανισμούς υλοποίησης.
Στην κοινή ανακοίνωση που εκδόθηκε, οι υπουργοί και οι εκπρόσωποι των τεσσάρων χωρών έδωσαν έμφαση στην εκμετάλλευση των υπεράκτιων κοιτασμάτων φυσικού αερίου, στην ενεργειακή καινοτομία και έρευνα, καθώς και στις περιφερειακές υποδομές και διασυνδέσεις.
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στον Οικονομικό Διάδρομο Ινδίας–Μέσης Ανατολής–Ευρώπης (IMEC) και σε άλλες πρωτοβουλίες συνδεσιμότητας, οι οποίες θεωρούνται κρίσιμες τόσο για την οικονομική ανθεκτικότητα όσο και για την ασφάλεια των εφοδιαστικών αλυσίδων.
Το ανακοινωθέν αποτυπώνει επίσης τη σταδιακή διεύρυνση της ατζέντας του 3+1 πέρα από τα παραδοσιακά ενεργειακά ζητήματα. Οι τέσσερις πλευρές υπογράμμισαν πως η συνεργασία σε θέματα ενεργειακών υποδομών μπορεί να συμβάλει στην ενίσχυση τόσο της κυβερνοασφάλειας όσο και της φυσικής προστασίας κρίσιμων υποδομών, να εμβαθύνει τους στρατηγικούς δεσμούς μεταξύ των χωρών και να ενισχύσει την περιφερειακή διπλωματία μέσω μακροχρόνιων συνεργασιών.
Η συνάντηση στο Χιούστον πραγματοποιήθηκε λίγες μόλις ημέρες μετά την υπουργική σύνοδο του East Med Gas Forum (EMGF) στην Ουάσιγκτον, όπου οι χώρες της περιοχής επανέλαβαν τη δέσμευσή τους στον διάλογο, στη συνεργασία και στον σεβασμό του διεθνούς δικαίου ως βάση για την αξιοποίηση των ενεργειακών πόρων της Ανατολικής Μεσογείου.
Εν τω μεταξύ, σε μια άλλη εξίσου σημαντική εξέλιξη, το νομοσχέδιο Eastern Mediterranean Gateway Act εντάχθηκε στην ημερήσια διάταξη της Επιτροπής Εξωτερικών Σχέσεων της Γερουσίας και αναμένεται να εξεταστεί στις 17 Ιουνίου, κάνοντας ένα βήμα πιο κοντά στην έγκρισή του απο την ολομέλεια.
Για την ελληνική πλευρά, όλες αυτές οι παράλληλες εξελίξεις αντανακλούν τη σταδιακή διαμόρφωση ενός νέου πλαισίου περιφερειακής συνεργασίας στην Ανατολική Μεσόγειο, με ενεργό αμερικανική στήριξη. Σύμφωνα με διπλωματικές εκτιμήσεις, όσο εδραιώνεται η αντίληψη ότι η συνεργασία, η συνδεσιμότητα και η κοινή αξιοποίηση των ενεργειακών και οικονομικών δυνατοτήτων της περιοχής αποτελούν μονόδρομο, τόσο περιορίζονται τα περιθώρια κινήσεων για δυνάμεις που επιδιώκουν να υπονομεύσουν τη σταθερότητα και τη συνεργασία στην περιοχή.
