Το αγροτοσυνεταιριστικό λόμπι ζητά από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή μια άμεση και συντονισμένη απάντηση, ανάλογη με το μέγεθος της κρίσης, υπογραμμίζοντας ότι οι επιπτώσεις δεν περιορίζονται πλέον στη φετινή συγκομιδή, αλλά απειλούν την παραγωγή, το αγροτικό εισόδημα και την επισιτιστική ασφάλεια της Ευρώπης.
Το ζήτημα τέθηκε σε συνάντηση την 1η Σεπτεμβρίου εκπροσώπων των Copa-Cogeca με τον Ευρωπαίο Επίτροπο Γεωργίας και Τροφίμων Christophe Hansen και τον Ιρλανδό υπουργό Martin Heydon, στο πλαίσιο της προετοιμασίας της επόμενης συνόδου των υπουργών Γεωργίας της ΕΕ στο Δουβλίνο, όπου το θέμα αναμένεται να βρεθεί στην ημερήσια διάταξη.
Ξεφυλλίστε σε υψηλή ανάλυση την εβδομαδιαία Agrenda
Μεγάλες ζημιές στη Νότια και Κεντρική Ευρώπη
Τα στοιχεία που μετέφεραν στον Επίτροπο Hansen οι εκπρόσωποι των Copa και Cogeca καταδεικνύουν μια ευρείας κλίμακας επιδείνωση των συνθηκών παραγωγής στην ευρωπαϊκή γεωργία.
Παρότι οι επιπτώσεις διαφέρουν από χώρα σε χώρα και από περιοχή σε περιοχή, η Νότια, η Κεντρική και η Δυτική Ευρώπη έχουν δεχθεί το ισχυρότερο πλήγμα.
Σλοβενία, Αυστρία, Γαλλία και Ιταλία συγκαταλέγονται στις χώρες που αναφέρουν τις σοβαρότερες συνέπειες, ενώ σημαντικές περιφερειακές ζημιές έχουν καταγραφεί επίσης σε Ισπανία, Ουγγαρία, Γερμανία, Κροατία, Τσεχία, Ιρλανδία και Ρουμανία.
Στο επίκεντρο των ζημιών οι αροτραίες
Οι αροτραίες καλλιέργειες βρίσκονται στο επίκεντρο των προβλημάτων, με σιτηρά, καλαμπόκι και ελαιούχους σπόρους να εμφανίζουν τις μεγαλύτερες απώλειες.
Στο καλαμπόκι, οι απώλειες φτάνουν το 50–70% στη Σλοβενία, περίπου το 40% στη Γαλλία και το 20–25% στην Ιταλία. Σε ορισμένες μη αρδευόμενες περιοχές της Ιταλίας, οι απώλειες αγγίζουν ακόμη και το 70%.
Σημαντικές απώλειες καταγράφονται επίσης σε πατάτες, ζαχαρότευτλα και κηπευτικά, ιδιαίτερα στις περιοχές όπου η άρδευση δεν είναι διαθέσιμη ή δεν επαρκεί για να καλύψει τις αυξημένες ανάγκες των καλλιεργειών.
Πλήγμα σε φρούτα, σταφύλια και ελιές
Ιδιαίτερα σοβαρές είναι οι επιπτώσεις και στις μόνιμες καλλιέργειες. Οι υψηλές θερμοκρασίες έχουν προκαλέσει θερμική καταπόνηση, ηλιακά εγκαύματα και καρπόπτωση, ενώ σε πολλές περιοχές καταγράφεται μείωση τόσο του μεγέθους όσο και της ποιότητας των προϊόντων.
Στην Κροατία, η παραγωγή φρούτων και σταφυλιών εκτιμάται ότι θα είναι περίπου 30% χαμηλότερη, ενώ περισσότερο από 90% των ελαιώνων φέρεται να μην διαθέτει άρδευση.
Κροατία, Ιταλία, Σλοβενία και Ισπανία συγκαταλέγονται στις χώρες όπου οι επιπτώσεις στις μόνιμες καλλιέργειες είναι ιδιαίτερα σοβαρές.
Ζωοτροφές με το σταγονόμετρο
Η κρίση δεν περιορίζεται στη φυτική παραγωγή. Η κτηνοτροφία βρίσκεται επίσης υπό αυξανόμενη πίεση, καθώς η μειωμένη διαθεσιμότητα βοσκοτόπων και χορτονομών έχει περιορίσει σημαντικά την παραγωγή σανού και τη δυνατότητα βόσκησης.
Στην Ουγγαρία οι απώλειες φτάνουν τουλάχιστον το 50%, ενώ στις πληγείσες περιοχές της Γερμανίας κυμαίνονται μεταξύ 30% και 90%.
Σημαντικές ελλείψεις ζωοτροφών αναφέρονται επίσης σε Γαλλία, Σλοβενία, Ισπανία, Ιταλία και Ιρλανδία.
Η παραγωγή γάλακτος έχει ήδη μειωθεί κατά 10–15% σε ορισμένες περιοχές, ενώ οι υψηλές θερμοκρασίες επηρεάζουν παράλληλα την ευζωία και τη γονιμότητα των ζώων, καθώς και το μέγεθος των κοπαδιών.
Η ανάγκη αγοράς συμπληρωματικών ζωοτροφών αυξάνει το κόστος παραγωγής και προκαλεί ανησυχίες για την επάρκεια των ζωοτροφών κατά τους επόμενους χειμερινούς μήνες.
Κρίση με επιπτώσεις και στις τιμές τροφίμων
Για Copa και Cogeca, η σημερινή κατάσταση δεν αποτελεί πλέον απλώς ένα πρόβλημα που αφορά τη φετινή συγκομιδή.
Η κρίση έρχεται να προστεθεί στην ήδη δύσκολη κατάσταση που αντιμετωπίζουν οι παραγωγοί εξαιτίας του αυξημένου κόστους των αγροτικών εισροών, των λιπασμάτων και της ενέργειας.
Ως αποτέλεσμα, δημιουργούνται ευρύτεροι κίνδυνοι για την οικονομία και την παραγωγή, αλλά και για την επισιτιστική ασφάλεια της Ευρώπης. Παράλληλα, οι μειωμένες αποδόσεις και το υψηλότερο κόστος παραγωγής ενδέχεται να μεταφραστούν σε νέες πληθωριστικές πιέσεις τους επόμενους μήνες.
Περιορισμένα μέχρι σήμερα τα μέτρα
Οι μέχρι σήμερα αντιδράσεις στην κρίση παραμένουν σε μεγάλο βαθμό εθνικές ή περιφερειακές. Τα μέτρα που εφαρμόζονται επικεντρώνονται κυρίως στις κρατικές ενισχύσεις, την ασφάλιση, τη διαχείριση των υδάτων και την άρδευση.
Ωστόσο, οι Copa και Cogeca θεωρούν ότι οι συγκεκριμένες παρεμβάσεις δεν επαρκούν, δεδομένης της ευρωπαϊκής κλίμακας και της γεωγραφικής εξάπλωσης των επιπτώσεων.
Οι δύο οργανώσεις ζητούν μια ισχυρή ευρωπαϊκή απάντηση σε βραχυπρόθεσμο, μεσοπρόθεσμο και μακροπρόθεσμο ορίζοντα.
Τι ζητούν οι αγροτικές οργανώσεις από την ΕΕ
Σε άμεσο επίπεδο, ζητούν ενίσχυση της ρευστότητας των αγροτών και μεγαλύτερη ευελιξία στη χρήση των διαθέσιμων εργαλείων της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής.
Παράλληλα, ζητούν ισχυρότερο συντονισμό σε επίπεδο ΕΕ και μεγαλύτερες επενδύσεις στην προσαρμογή της γεωργίας στην κλιματική αλλαγή.
Στις προτεραιότητες περιλαμβάνονται:
· ανθεκτικότερες ποικιλίες και καλλιεργητικές λύσεις,
· αποτελεσματικότερη διαχείριση των υδάτων,
· επενδύσεις σε υποδομές άρδευσης,
· βελτιωμένα εργαλεία διαχείρισης κινδύνου,
· καλύτερη δυνατότητα των παραγωγών να αντιμετωπίζουν ακραία καιρικά φαινόμενα.
Παρεμβάσεις σε Νιτρικά, CBAM και φυτοπροστασία
Μεσοπρόθεσμα, η Copa και η Cogeca ζητούν από την Ευρώπη να αντιμετωπίσει τους διαρθρωτικούς περιορισμούς που περιορίζουν την ικανότητα των αγροτών να προσαρμοστούν στις νέες κλιματικές συνθήκες.
Στο πλαίσιο αυτό θέτουν ζητήματα που αφορούν τις Οδηγίες για τα Νιτρικά, ζητούν την αναστολή του CBAM, καθώς και ένα «Food and Feed Omnibus» που θα προσφέρει εφαρμόσιμες λύσεις στους παραγωγούς.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνεται και η βελτίωση της πρόσβασης σε αποτελεσματικά φυτοπροστατευτικά προϊόντα.
Ακραία καιρικά φαινόμενα σε όλες τις εποχές
Το φετινό καλοκαίρι, σύμφωνα με τις δύο οργανώσεις, ανέδειξε με τον πιο σαφή τρόπο μια νέα πραγματικότητα για την ευρωπαϊκή γεωργία: τα ακραία καιρικά φαινόμενα δεν αποτελούν πλέον εξαίρεση.
Επηρεάζουν πλέον ολόκληρη την Ευρώπη και σε όλες τις εποχές του χρόνου, γεγονός που καθιστά αναγκαία μια σαφή μακροπρόθεσμη πολιτική κατεύθυνση και επαρκείς οικονομικούς πόρους για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας του αγροτικού τομέα.
Η μελλοντική ΚΑΠ, η Κοινή Οργάνωση των Αγορών (ΚΟΑ), σε συνδυασμό με το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανταγωνιστικότητας, θα πρέπει να παρέχουν, σύμφωνα με την Copa και την Cogeca, την απαραίτητη επενδυτική δυνατότητα για προσαρμογή, καινοτομία, διαχείριση των υδάτων και διαχείριση κινδύνων.
Ο ρόλος αγροτών και συνεταιρισμών
Οι Copa και Cogeca υπογραμμίζουν ότι οι αγρότες και οι συνεταιρισμοί τους δεν περιορίζονται στην παραγωγή τροφίμων και στη διασφάλιση της επισιτιστικής ασφάλειας.
Παράλληλα, διαχειρίζονται τη γη, διατηρούν ζωντανές τις αγροτικές περιοχές και συμβάλλουν στην προστασία των τοπικών κοινωνιών. Όπως επισημαίνουν, η φετινή μάχη κατά των δασικών πυρκαγιών ανέδειξε και αυτόν τον ρόλο της ευρωπαϊκής γεωργίας και των ανθρώπων της υπαίθρου.
Το αίτημα προς τις Βρυξέλλες είναι, επομένως, διπλό: άμεση ευρωπαϊκή αντίδραση για την αντιμετώπιση της φετινής κρίσης και σαφής μακροπρόθεσμη στρατηγική για μια πιο ανθεκτική ευρωπαϊκή γεωργία.
Η Copa και η Cogeca δηλώνουν έτοιμες να συνεργαστούν με τον Επίτροπο Hansen, την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, τα κράτη μέλη και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ώστε τα διδάγματα του φετινού καλοκαιριού να μετατραπούν σε συγκεκριμένες πολιτικές και μέτρα.
Το μήνυμα των ευρωπαϊκών αγροτικών οργανώσεων είναι σαφές: η Ευρώπη δεν μπορεί να περιμένει την επόμενη κρίση για να επενδύσει στην ανθεκτικότητα της γεωργίας της.
