Το Ιράν ανέφερε από τις πρώτες ημέρες των διαπραγματεύσεων, εν μέσω ακόμα πολέμου, πως οι πολεμικές αποζημιώσεις για τον πόλεμο των ΗΠΑ και του Ισραήλ εναντίον του, ήταν από τις μεγαλύτερες επιθυμίες της Τεχεράνης.
Οι Financial Times μάλιστα ανέφεραν πως το επενδυτικό αυτό ταμείο θα λειτουργήσουν με την μορφή κινήτρων και στόχων, σε σχέση με το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ και τις διαπραγματεύσεις για τα πυρηνικά. Κάτι το οποίο δεν μοιάζει με την μορφή που θα ήθελε το Ιράν.
Η κυβέρνηση Τραμπ φέρεται να είναι διατεθειμένη να δημιουργήσει ένα ιδιωτικό επενδυτικό ταμείο 300 δισ. δολαρίων για το Ιράν, εφόσον η Τεχεράνη συμφωνήσει στον τερματισμό του πολέμου, ο οποίος θα περιλαμβάνει συμφωνία για τα πυρηνικά.
Ένας ανώτερος αξιωματούχος των ΗΠΑ που μίλησε στους Financial Times, δήλωσε ότι η Ουάσιγκτον είχε συζητήσει την πιθανότητα άρσης των κυρώσεων με την ταυτόχρονη δημιουργία «ενός μεγάλου ταμείου ύψους 300 δισ. δολαρίων για την ανοικοδόμηση της χώρας τους».
Ένα πρόσωπο που ενημερώθηκε για τις συνομιλίες δήλωσε ότι η δημιουργία του ταμείου θα συνδέεται από μια τελική συμφωνία που αποτελεί μέρος του μνημονίου κατανόησης και θα ακολουθήσει την παράταση της εκεχειρίας κατά 60 ημέρες, την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ και περαιτέρω διαπραγματεύσεις για μια πυρηνική συμφωνία.
Καθαρά ιδιωτικό ταμείο – Το επενδυτικό ταμείο ως είσοδος στο Ιράν
Πρόσθεσαν ότι το ταμείο δεν θα χρηματοδοτηθεί από κυβερνήσεις, αλλά θα δημιουργηθεί για εταιρείες που επιθυμούν να επενδύσουν στη χώρα των 90 εκατομμυρίων κατοίκων με τους πλούσιους ενεργειακούς πόρους. Δεν υπάρχουν λεπτομέρειες σε σχέση με την δομή και την διαχείριση του ταμείου.
«Υπάρχει ενδιαφέρον από πολλές επιχειρήσεις στην Ευρώπη, πολλές στην Ασία, τη Νότια Κορέα, την Ιαπωνία κ.λπ., καθώς και από αμερικανικές εταιρείες και επιχειρήσεις», είπε η πηγή. «Εάν αρθεί η επιβολή των κυρώσεων, αυτό το ταμείο θα έχει σημαντικό ύψος και θα είναι τεράστιο».
Το ταμείο ανασυγκρότησης ύψους 300 δισ. δολαρίων θα ήταν «το είδος του πράγματος στο οποίο (σ.σ. το Ιράν) θα μπορούσε να έχει πρόσβαση… αρκεί να τηρήσει τη δική του πλευρά της υποχρέωσης», δήλωσε ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς στο CBS News.
Το μέγεθος των οικονομικών κινήτρων που έχουν προτείνει οι ΗΠΑ για το Ιράν αποτελεί αμφιλεγόμενο θέμα στις διαπραγματεύσεις, καθώς ο Ντόναλντ Τραμπ φοβάται πως θα φανεί πως υποχώρησε έναντι του Ιράν, ειδικά μετά την κριτική του στον Ομπάμα σε σχέση με τη συμφωνία του 2015 για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, τον οποίο έχει κατηγορήσει επανειλημμένα για την χρηματοδότηση της Τεχεράνης.
Τα ιρανικά περιουσιακά στοιχεία θα αποδεσμευτούν σταδιακά
Οι επικριτές του μνημονίου συνεργασίας έχουν δηλώσει ότι τα οικονομικά κίνητρα που συζητούνται θα είναι πολύ μεγαλύτερα από αυτά που είχαν συμφωνηθεί υπό την προεδρία Ομπάμα. Αμερικανοί αξιωματούχοι αναφέρουν πως «μηδέν» δολάρια έχουν εισρεύσει στο Ιράν μέχρι στιγμής.
Σύμφωνα με τους όρους του Μνημονίου Συνεργασίας, οποιαδήποτε ελάφρυνση των κυρώσεων, συμπεριλαμβανομένης της αποδέσμευσης των ιρανικών περιουσιακών στοιχείων που βρίσκονται παγωμένα στο εξωτερικό, θα πραγματοποιείται σταδιακά και θα εξαρτάται από την πρόοδο των πυρηνικών συνομιλιών και την τελική επίλυση, ανέφερε το πρόσωπο που ενημερώθηκε για τις συζητήσεις.
Ωστόσο, ανώτεροι αξιωματούχοι της κυβέρνησης Τραμπ δήλωσαν ότι οι ΗΠΑ θα προσφέρουν «μικρές χειρονομίες» οικονομικής ελάφρυνσης «στην αρχή» ως μέτρο οικοδόμησης εμπιστοσύνης.
Υπενθυμίζεται πως στα 14 σημεία της συμφωνίας, περιλαμβάνεται εν είδει πολεμικών αποζημιώσεων όπως το μεταφράζει η Τεχεράνη η απαίτηση προς τις Ηνωμένες Πολιτείες και τους συμμάχους τους να υποβάλουν σχέδια ανασυγκρότησης για το Ιράν, συνολικής αξίας τουλάχιστον 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων.
«Η άρση των κυρώσεων δεν συνδέεται συγκεκριμένα με κάποια συγκεκριμένη συμπεριφορά», δήλωσε ένας ανώτερος αξιωματούχος στους δημοσιογράφους τη Δευτέρα. «Συνδέεται γενικά με το να συμπεριφέρονται κατάλληλα. Και προφανώς αυτό που μας απασχολεί περισσότερο είναι το πυρηνικό πρόγραμμα».
Το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν είναι το μεγαλύτερο ζητούμενο για τις ΗΠΑ
Στο πλαίσιο του μνημονίου συνεννόησης, η Τεχεράνη και η Ουάσιγκτον συμφώνησαν να επιλύσουν το ζήτημα της διάθεσης των αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου βάσει ενός συμφωνημένου μηχανισμού. Η ελάχιστη δέσμευση είναι να αραιωθεί όλο το ουράνιο επί τόπου, υπό την εποπτεία του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας.
Το πρόγραμμα αυτό «έχει ήδη καταστραφεί συστηματικά», δήλωσε ο ίδιος αξιωματούχος στους Financial Times, αναφερόμενος στους βομβαρδισμούς των ΗΠΑ στις τρεις κύριες πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν κατά τη διάρκεια του 12ήμερου πολέμου του Ισραήλ εναντίον του Ιράν τον Ιούνιο του 2025. Ωστόσο, η κυβέρνηση Τραμπ θα ήθελε να δει μέτρα που θα διασφαλίζουν ότι «δεν θα το ξαναχτίσουν».
Το Ιράν διαθέτει αποθέματα άνω των 9.000 κιλών εμπλουτισμένου ουρανίου. Το μεγαλύτερο μέρος του είναι χαμηλής περιεκτικότητας, αλλά 440 κιλά έχουν εμπλουτιστεί σε επίπεδα κοντά σε αυτά που απαιτούνται για την κατασκευή όπλων.
Το Ιράν, τα πυρηνικά και ο Ράφαελ Γκρόσι
Να σημειωθεί πως υπάρχει ενεργή φετφά δεκαετιών από τον Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ που απαγορεύει τα πυρηνικά όπλα στο Ιράν. την στιγμή που πριν την έναρξη του πολέμου το Ιράν είχε προσφέρει διασφαλίσεις στους Γουίτκοφ και Κούσνερ για την μη χρήση των πυρηνικών σε όπλα, που όμως εξαιτίας των ελλιπών του γνώσεων στο αντικείμενο, δεν ήταν σε θέση να κατανοήσουν.
Ο Ραφαέλ Γκρόσι, επικεφαλής του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας, συμμετείχε στον τελευταίο γύρο έμμεσων συνομιλιών μεταξύ του Ιράν και των Ηνωμένων Πολιτειών στη Γενεύη ως τεχνικός παρατηρητής, σύμφωνα με τα κρατικά μέσα ενημέρωσης του Ιράν λίγες μέρες πριν ξεκινήσει ο πόλεμος.
Ο Γκρόσι δήλωσε ότι ο οργανισμός «δεν θα είναι σε θέση να εγγυηθεί ότι το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν έχει αποκλειστικά ειρηνικό χαρακτήρα» έως ότου το Ιράν βελτιώσει τη συνεργασία του. Την επόμενη μέρα ξεκίνησαν οι επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ στο Ιράν.
Ταυτόχρονα το γεγονός πως δεν καταδίκασε κατ’ ελάχιστο ή αρκετά αυστηρά τις επιθέσεις τόσο του 2025 σε Φορντόου, Ισφαχάν και Νατάνζ ή τις επιθέσεις στα πυρηνικά εργοστάσια παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας του Ιράν το 2026, κάνει την Τεχεράνη ιδιαίτερα επιφυλακτική έως και εχθρική απέναντι στον πιθανώς διάδοχο του Αντόνιο Γκουτέρες στον ΟΗΕ.
