Η νέα τουρκική πρόκληση με τη ανακήρυξη δύο θαλάσσιων πάρκων επανέφερε την εξωτερική πολιτική στο επίκεντρο και της εσωτερικής πολιτικής αντιπαράθεσης, με την κυβέρνηση να υπερασπίζεται τη στρατηγική των «ήρεμων νερών» και τα περισσότερα κόμματα της αντιπολίτευσης να ζητούν ισχυρότερη αντίδραση. Την ίδια ώρα, πίσω από την κοινή κριτική προς το Μέγαρο Μαξίμου, ΠΑΣΟΚ και ΕΛ.Α.Σ. επιχειρούν να χαράξουν διακριτές γραμμές στα ελληνοτουρκικά, σε έναν παράλληλο ανταγωνισμό.
Το Μέγαρο Μαξίμου αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στην αντιμετώπιση της κριτικής που ασκείται από την αντιπολίτευση (συμπεριλαμβανομένης εκείνης του Αντώνη Σαμαρά), και προετοιμάζεται για να δώσει τις απαντήσεις του εντός κι εκτός Βουλής το επόμενο διάστημα. Η παράμετρος αυτή αποκτά αυξημένη βαρύτητα για το κυβερνητικό επιτελείο ενόψει της προσεχούς εκλογικής αναμέτρησης, στην οποία τα ελληνοτουρκικά ζητήματα ενδέχεται να παίξουν ρόλο, ειδικά αν υπάρξουν νέες αρνητικές εξελίξεις.
Το ΠΑΣΟΚ, με την αρχική ανακοίνωση των αρμόδιων τομεαρχών του, Δημήτρη Μάντζου και Μανώλη Χριστοδουλάκη, επέλεξε να μην υψώσει πολύ τους τόνους, αναφέροντας ότι «τα “ήρεμα νερά” θα έπρεπε να σημαίνουν αμοιβαία ειλικρίνεια και σεβασμό του διεθνούς δικαίου», καλώντας την κυβέρνηση να προχωρήσει «στην άσκηση όλων των δικαιωμάτων της που απορρέουν από το διεθνές δίκαιο» και «στην ανάδειξη της επίμονης τουρκικής προκλητικότητας στην ΕΕ και τη διεθνή κοινότητα».
Η δήλωση όμως του εκπροσώπου τύπου του ΠΑΣΟΚ, Κώστα Τσουκαλά, που ακολούθησε, ήταν πολύ πιο σκληρή. Ο κ. Τσουκαλάς μίλησε για ενέργεια που προσβάλλει βάναυσα το διεθνές δίκαιο, καθώς αμφισβητεί την επήρεια των ελληνικών νησιών και παραβιάζει τα ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα. «Το αφήγημα των “ήρεμων νερών” καταρρέει με πάταγο, αποκαλύπτοντας τα αδιέξοδα της εξωτερικής πολιτικής Μητσοτάκη» είπε, αλλά αναφέρθηκε και στις «ανιστόρητες θεωρίες στελεχών άλλων κομμάτων της αντιπολίτευσης που χαρακτηρίζουν την άσκηση κυριαρχικών δικαιωμάτων της χώρας ως “μονομερείς ενέργειες”». Ο κ. Τσουκαλάς μάλιστα επισήμανε ότι «το να κάνεις πως δε βλέπεις το πρόβλημα και το να μην κατανοείς τη διεθνή κατάσταση είναι το ίδιο επικίνδυνες στάσεις».
Η σαφής αιχμή του εκπροσώπου του ΠΑΣΟΚ στρεφόταν προς το κόμμα του Αλέξη Τσίπρα, με αφορμή τις δημόσιες τοποθετήσεις στελεχών της ΕΛ.Α.Σ. πριν από λίγο καιρό , αναφορικά με το έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας – Κύπρου. Ειδικότερα, ο Νίκος Μπίστης είχε αναφερθεί αρνητικά στη θέση του ΠΑΣΟΚ και είχε χαρακτηρίσει «ανέξοδο παλληκαρισμό» το αίτημα του Νίκου Ανδρουλάκη να ολοκληρωθεί η πόντιση του καλωδίου, ενώ χαρακτήρισε «μονομερή ενέργεια» την υλοποίηση του έργου. Στο ίδιο μήκος κύματος, ο Γιώργος Σιακαντάρης – συντάκτης του πολιτικού μανιφέστου του Αλέξη Τσίπρα – είχε υπερασπιστεί δημοσίως τη συγκεκριμένη τοποθέτηση. Υπό το βάρος, ωστόσο, των αντιδράσεων που ακολούθησαν, η επίσημη κομματική γραμμή κινήθηκε σε διαφορετική κατεύθυνση και, επί της ουσίας, άδειασε τα δύο στελέχη.
Ποια είναι όμως η πρόταση του ΠΑΣΟΚ πέρα από την κριτική που ασκεί και πού διαφοροποιείται; Ο Νίκος Ανδρουλάκης θεωρεί ότι η κυβέρνηση οφείλει να αντιδράσει εντονότερα και να ζητήσει άμεσα από την Ευρωπαϊκή Ενωση την επιβολή κυρώσεων στην Τουρκία. «Όσο η κυβέρνηση δεν το κάνει, η Τουρκία θα αποθρασύνεται» λένε στη Χαριλάου Τρικούπη και ζητούν να μην επαναληφθεί η αδράνεια που, όπως υποστηρίζουν, επέδειξε η κυβέρνηση στο τουρκολιβυκό μνημόνιο και στην πόντιση του καλωδίου.
«Η κυβέρνηση επιμένει να μην ζητά κυρώσεις κατά της Τουρκίας από την ΕΕ που είναι η μόνη μας ασπίδα», λέει στην «Κ» ο βουλευτής του ΠΑΣΟΚ και τομεάρχης Εθνικής Άμυνας, Μιχάλης Κατρίνης. Αναφέρει ότι η κυβέρνηση περιορίζεται σε «χαλαρές ανακοινώσεις αποδοκιμασίας της Τουρκίας, οι οποίες δεν έχουν κανένα αποτέλεσμα» και ότι η Διακήρυξη των Αθηνών χρησιμοποιήθηκε από την Τουρκία «για να ξεπλυθεί και να διεκδικήσει ρόλο στον ευρωπαϊκό αμυντικό μηχανισμό». Σημειώνει πως όταν ρώτησε τον Επίτροπο Άμυνας και Διαστήματος, Άντριους Κουμπίλιους, για το θέμα της πόντισης του καλωδίου στο έργο της ηλεκτρικής διασύνδεσης με την Κύπρο, του απάντησε ότι η ΕΕ θα είναι εκεί για να υπερασπιστεί την κυριαρχία και τα δικαιώματα της ευρωπαϊκής χώρας αν της ζητηθεί.
Το κόμμα του Αλέξη Τσίπρα ανέφερε ότι «Η παράνομη κήρυξη των τουρκικών θαλάσσιων πάρκων εντός της ελληνικής υφαλοκρηπίδας αποτελεί την πλέον έμπρακτη απόδειξη αποτυχίας της εξωτερικής πολιτικής Μητσοτάκη». Στην πρόταση που διατυπώνει, μιλά για «αξιοποίηση των συμμαχιών μας, των ευρωτουρκικών σχέσεων και της δυνατότητας επιβολής ευρωπαϊκών κυρώσεων». Δεν θέτει το θέμα των κυρώσεων προς την Τουρκία με την ένταση που το κάνει το ΠΑΣΟΚ, αλλά το αναφέρει σαφώς.
Ο αναπληρωτής τομεάρχης Εξωτερικής Πολιτικής της ΕΛ.Α.Σ., Παυσανίας Παπαγεωργίου, μιλώντας στην «Κ» υποστηρίζει ότι η κυβέρνηση βασίστηκε στη Διακήρυξη των Αθηνών και εφησύχασε, αφήνοντας χρόνο στην Τουρκία για να οργανώσει τα σχέδιά της. Όπως διευκρινίζει ωστόσο, δεν είναι η Διακήρυξη των Αθηνών με την οποία διαφωνούν, αλλά η «εξωτερική πολιτική της παθητικής αντιμετώπισης». Η Διακήρυξη των Αθηνών, όπως λέει, «έβαζε την Ελλάδα να δηλώσει φιλική στάση απέναντι στην Τουρκία παραδίδοντας το δικαίωμα καταγγελιών οποιασδήποτε παράνομης ενέργειας, αφού θα φαινόταν ότι η Ελλάδα είναι αυτή που χαλάει το κλίμα της διακήρυξης». Η Τουρκία, κατά τον ίδιο, έκανε απλώς μία ανάπαυλα, ενώ η Ελλάδα σταμάτησε να την καταγγέλλει, «με αποτέλεσμα σήμερα να βρισκόμαστε μπροστά σε γεγονότα πολύ πιο επιθετικά».
Ο κ. Παπαγεωργίου αναφέρει ότι η απάντηση της κυβέρνησης, «εμείς εξοπλίζαμε τη χώρα», «φανερώνει ότι αναγνωρίζει τον κίνδυνο και προσπαθεί να ισοσκελίσει με εξοπλιστικά προγράμματα, αλλά αυτό δεν είναι συζήτηση για την εξωτερική πολιτική».
Για την τοποθέτηση του Νίκου Μπίστη για το καλώδιο και τη δημόσια στήριξή της από τον Γιώργο Σιακαντάρη, ο κ. Παπαγεωργίου επισημαίνει ότι αν ήταν θέση του κόμματος θα είχε διατυπωθεί στα κείμενα της ΕΛ.Α.Σ. ή από τον πρόεδρό της. «Από εκεί και πέρα, αν αυτές είναι θέσεις του κ. Μπίστη και του κ. Σιακαντάρη, μπορούν να τις καταθέσουν ως προσωπικές τους απόψεις οπουδήποτε. Δεν σημαίνει ότι το κόμμα θα ενστερνιστεί τις απόψεις των δύο, ωστόσο αυτές δεν έχουν κατατεθεί πουθενά» διευκρινίζει.
Ο αναπληρωτής τομεάρχης Εξωτερικής Πολιτικής της ΕΛ.Α.Σ. λέει επίσης πως το κόμμα του μπορεί να συμπίπτει μερικές φορές με το ΠΑΣΟΚ στην κριτική απέναντι σε γεγονότα, αλλά «στην πολιτική εφαρμογή υπάρχουν μεγάλες διαφοροποιήσεις».
Η πρόεδρος της Κοινοβουλευτικής Ομάδας του ΣΥΡΙΖΑ, Ρένα Δούρου, στην ανακοίνωσή της για τα θαλάσσια πάρκα αναφέρθηκε σε κλιμακούμενη τουρκική προκλητικότητα και χαρακτήρισε την απάντηση του ελληνικού Υπουργείου Εξωτερικών ως ενδεικτική της επικινδυνότητας που, κατά την άποψή της, χαρακτηρίζει τη σημερινή εξωτερική πολιτική της χώρας. Συγκεκριμένες προτάσεις δεν κατέθεσε, αλλά κατέστησε σαφές ότι η νέα ηγεσία του ΣΥΡΙΖΑ προσανατολίζεται στην υιοθέτηση της σκληρής στάσης στα ελληνοτουρκικά.
Σε αντίθετη κατεύθυνση από το ΠΑΣΟΚ, τον ΣΥΡΙΖΑ και την ΕΛ.Α.Σ., η Νέα Αριστερά ανέφερε πως το δόγμα της «Γαλάζιας Πατρίδας» «επιβεβαιώνει ότι η λογική των ανταγωνιστικών αξόνων στην Ανατολική Μεσόγειο, στην οποία έχουν δυστυχώς προσχωρήσει η Ελλάδα και η Κύπρος, αυξάνει τον ανταγωνισμό, ενισχύει τους εκατέρωθεν εθνικισμούς και αφήνει όλα τα ενδεχόμενα ανοιχτά». Στην ανακοίνωσή της μάλιστα, άφησε αιχμές κατά της αντιπολίτευσης, λέγοντας ότι τα προοδευτικά κόμματα οφείλουν να παρουσιάσουν προτάσεις που θα εξασφαλίζουν τα εθνικά συμφέροντα και την ειρήνη «και όχι να διαγκωνίζονται με την κυβέρνηση στο πεδίο του εθνικισμού και του υπερπατριωτισμού».
