Προ λίγων ημερών, 5 άνθρωποι βρήκαν τον θάνατο και άλλοι 21 τραυματίστηκαν από έκρηξη βόμβας στο εστιατόριο Balzi Rossi στο κέντρο της Μόσχας. Ορισμένοι θα περιέγραφαν την επίθεση ως θεμιτή στρατιωτική επιχείρηση, καθώς είχε στόχο τον Ρώσο στρατηγό Αλεξάντερ Τσάικο. Είναι έτσι όμως, από τη στιγμή που σκοτώνονται αθώοι και μάλιστα σε μη στρατιωτικό περιβάλλον;
Σύμφωνα με την αρχική εκδοχή των γεγονότων, η εκρηκτική συσκευή ήταν κρυμμένη σε ένα κουτί που είχε τυλιγμένο ως δώρο για τα 55α γενέθλια του Τσάικο, Στρατηγού των Αεροδιαστημικών Δυνάμεων της Ρωσίας και πυροδοτήθηκε εξ αποστάσεως.
Ο Τσάικο, ήταν ο ανώτατος Ρώσος στρατιωτικός αξιωματικός που βρισκόταν επί τόπου στην Ουκρανία κατά την έναρξη της πλήρους εισβολής και ηγήθηκε των ρωσικών δυνάμεων κατά την είσοδό τους στη Μπούτσα, όπου η Ουκρανία καταγγέλλει την διάπραξη εγκλημάτων πολέμου.
Τα ρωσικά ΜΜΕ κατηγόρησαν την Ουκρανία ότι οργάνωσε την τελευταία βομβιστική επίθεση στη Μόσχα, κάτι που είναι πολύ πιθανό, καθώς το Κίεβο διεξάγει δολοφονίες μέσα στη Ρωσία, ακόμα και εναντίον αμάχων όπως η Ντάρια Ντούγκινα, κόρη του Ρώσου φιλόσοφου Αλεξάντρ Ντούγκιν, τον Αύγουστο του 2022.
Ωστόσο, σύμφωνα με τον Βρετανό δημοσιογράφο και επί σειρά ετών επικεφαλής του Newsweak στη Μόσχα, Όουεν Μάθιους, η αποδοχή της εξωδικαστικής εκτέλεσης ανοίγει ένα περίπλοκο πλέγμα ηθικών ζητημάτων.
«Μπορούμε να λέμε ότι είναι θεμιτό όταν ο Μπαράκ Ομπάμα εξοντώνει τους εχθρούς του αλλά κακό όταν το κάνει ο Βλαντίμιρ Πούτιν, επειδή εγκρίνουμε τον έναν αλλά όχι τον άλλον. Όμως αυτό το επιχείρημα διολισθαίνει γρήγορα σε μια επικίνδυνη ηθική αμφιθυμία, σε ένα είδος whataboutism [μοτίβο στρεψοδικίας μέσω αντιπερισπασμού] που το Κρεμλίνο λατρεύει να εκμεταλλεύεται» λέει ο Μάθιους.
Στη συνέχεια αναρωτιέται, αν υπάρχει διαφορά ανάμεσα στο να σκοτώσεις έναν Ρώσο διοικητή στο πεδίο της μάχης και στο να τον ανατινάξεις στο ίδιο του το πάρτι γενεθλίων.
«Μπορεί κανείς να υποστηρίξει ότι στον έρωτα και στον πόλεμο όλα επιτρέπονται, ότι η φρίκη που έχει επιφέρει η Ρωσία στην Ουκρανία δικαιολογεί τη δολοφονία εχθρικών αξιωματικών ακόμη και όταν είναι άοπλοι και εκτός υπηρεσίας. Όμως αυτή η ηθική επιλογή συνοδεύεται από μια δυσάρεστη αλυσίδα λογικών προεκτάσεων» σημειώνει.
Για παράδειγμα οι εκτελεστές των αποστατών της KGB και της GRU Αλεξάντερ Λιτβινένκο και Σεργκέι Σκριπάλ πίστευαν ότι τα θύματά τους ήταν προδότες και έτσι ο θάνατός τους δικαιολογούνταν.
Για τον Μάθιους, οι περιστάσεις και τα κίνητρα έχουν σημασία. Ο πυρήνας του προβλήματος, όμως, βρίσκεται αλλού: «Μπορούμε εύκολα να συμφωνήσουμε ότι οι δικοί μας σκοποί μερικές φορές δικαιολογούν εξωδικαστικά μέσα, αλλά όχι οι σκοποί εκείνων με τους οποίους διαφωνούμε. Τελικά, κρίνουμε τις πράξεις των ηρώων και των κακών μας με βάση το ποιοι είναι, όχι με βάση όσα κάνουν».
Η επίθεση δεν ήταν στοχευμένη
Έτσι, από επιχειρησιακή άποψη, λέει ότι η εντολή για την επίθεση στο εστιατόριο στη Μόσχα αποτελεί εξαίρεση με βάση τα πρότυπα οποιουδήποτε δυτικού στρατού ή υπηρεσίας ασφαλείας, συμπεριλαμβανομένων των Ισραηλινών.
«Η ακριβής στόχευση, καθώς και η ελαχιστοποίηση των απωλειών αμάχων, αποτελούν σημαντικό μέρος της ηθικής εξίσωσης για κάθε δημοκρατία. Ακόμη κι αν μη επανδρωμένα αεροσκάφη ανατινάξουν κατά λάθος ολόκληρα γαμήλια γλέντια στο Αφγανιστάν, η πολιτική ηγεσία που τελικά εγκρίνει τέτοιες επιχειρήσεις μπορεί να ενημερωθεί ότι επρόκειτο πράγματι για ατύχημα» σημειώνει.
Έτσι, ο Μάθιους δεν θεωρεί σε καμία περίπτωση στοχευμένο μέσο δολοφονίας την επίθεση στο Balzi Rossi με βόμβα ενός κιλού γεμάτη μεταλλικά σφαιρίδια.
«Εάν αποδεικνυόταν υπεύθυνη για μια αδιάκριτη επίθεση αυτού του είδους, η Ουκρανία θα έχανε μέρος της ηθικής υπεροχής που αναμφίβολα διαθέτει ως η αδικημένη πλευρά σε αυτή τη σύγκρουση» λέει.
Πάντως ο ίδιος ο πρώην επικεφαλής της ουκρανικής υπηρεσίας ασφαλείας SBU, Βασίλ Μάλιουκ, έχει παραδεχτεί δημόσια ότι οι ουκρανικές υπηρεσίες σκόπιμα «χρησιμοποιούν ανθρώπους στα τυφλά». Δεν είναι γνωστό αν η γυναίκα που μετέφερε τη βόμβα στο Balzi Rossi προσφέρθηκε εθελοντικά για αποστολή αυτοκτονίας ή αν ήταν απλώς άλλη μία αναλώσιμη γυναίκα που μετέφερε τη βόμβα εν εγνοία της.
Τέλος, ο Μάθιους προειδοποιεί πως αν βρίσκονται οι Ουκρανοί πίσω από την επίθεση στο εστιατόριο, τότε, αυτό «ανοίγει την πόρτα σε ένα νέο μέτωπο αμοιβαίων αντιποίνων σε έναν ήδη εξαιρετικά βίαιο πόλεμο, που δεν θα διεξάγεται με όπλα και πυραύλους αλλά με αυτοσχέδιους εκρηκτικούς μηχανισμούς μέσα σε εστιατόρια. Υπάρχει διαφορά ανάμεσα σε αυτές τις δύο μεθόδους πρόκλησης θανάτου σε αθώους αμάχους; Για πολλούς ανθρώπους, η απάντηση εξαρτάται από το ποιος σκοτώνει και ποιος πεθαίνει».
Στη κεντρική φωτογραφία: Ο στρατηγός Αλεξάντερ Τσάικο και δίπλα η κόρη του στρατηγού η οποία τραυματίστηκε σοβαρά κατά την επίθεση.
