Μία από τις σημαντικότερες περιοχές απολιθωμάτων στην Αφρική διασπάται ταχύτερα απ’ ό,τι θεωρούσαν μέχρι σήμερα οι επιστήμονες.
Τα ευρήματα μελέτης που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Nature Communications δείχνουν ότι ο φλοιός κάτω από το Ρήγμα Τουρκάνα, ένα τμήμα μήκους περίπου 500 χιλιομέτρων του τεράστιου συστήματος του Ανατολικοαφρικανικού Ρήγματος, έχει λεπτύνει δραματικά και με μεγαλύτερη ταχύτητα από εκείνη που αναμενόταν. Το σύστημα εκτείνεται από την Αιθιοπία έως τη Μοζαμβίκη και αποτελεί το τεκτονικό όριο όπου η Αφρικανική Πλάκα απομακρύνεται αργά από τη Σομαλική Πλάκα, σε μια διαδικασία που βρίσκεται σε εξέλιξη εδώ και δεκάδες εκατομμύρια χρόνια.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι οι δύο πλάκες απομακρύνονται η μία από την άλλη με ρυθμό περίπου 4,7 χιλιοστών τον χρόνο. Καθώς ο φλοιός τεντώνεται, δημιουργούνται ρωγμές και τμήματά του βυθίζονται, ανοίγοντας διόδους μέσα από τις οποίες το μάγμα ανεβαίνει από τα έγκατα της Γης και τροφοδοτεί την ηφαιστειακή δραστηριότητα στην περιοχή, αναφέρει το BBC Wildlife.
Από τα 35 χλμ. πάχος, στα μόλις 13 χλμ.
Μελετώντας ένα σύνολο σεισμικών δεδομένων υψηλής ανάλυσης, οι επιστήμονες κατάφεραν να δημιουργήσουν μία από τις λεπτομερέστερες μέχρι σήμερα απεικονίσεις του φλοιού κάτω από το ρήγμα. Η μελέτη έδειξε ότι στο κεντρικό τμήμα του ο φλοιός έχει περιοριστεί σε πάχος μόλις 13 χιλιομέτρων σε ορισμένα σημεία, ενώ έξω από τη ζώνη του ρήγματος ξεπερνά τα 35 χιλιόμετρα.
«Διαπιστώσαμε ότι η διάνοιξη του ρήγματος σε αυτή τη ζώνη βρίσκεται σε πιο προχωρημένο στάδιο και ότι ο φλοιός είναι λεπτότερος απ’ όσο είχε αναγνωρίσει οποιοσδήποτε μέχρι σήμερα», δήλωσε ο επικεφαλής της μελέτης Κρίστιαν Ρόουαν.
Η ομάδα αποδίδει το φαινόμενο σε μια διαδικασία κατά την οποία ο φλοιός τεντώνεται και λεπταίνει όπως ένα μαλακό υλικό που τραβιέται από τις δύο άκρες. Όσο λεπταίνει, τόσο αποδυναμώνεται, διευκολύνοντας την περαιτέρω διάταση και αυξάνοντας την πιθανότητα η ήπειρος να διαχωριστεί τελικά.
Ένας νέος ωκεάνιος φλοιός
Η διαδικασία, πάντως, παραμένει εξαιρετικά αργή. Το Ρήγμα Τουρκάνα άρχισε να σχηματίζεται πριν από περίπου 45 εκατομμύρια χρόνια και, σύμφωνα με τους ερευνητές, θα χρειαστούν ακόμη αρκετά εκατομμύρια χρόνια μέχρι να περάσει στο επόμενο στάδιο, όταν θα αρχίσει να δημιουργείται νέος ωκεάνιος φλοιός και το θαλασσινό νερό ενδέχεται τελικά να κατακλύσει το ρήγμα.
Τα ευρήματα μπορεί επίσης να εξηγούν γιατί η λεκάνη Τουρκάνα φιλοξενεί μία από τις πλουσιότερες συλλογές απολιθωμάτων πρώιμων ανθρώπων στον κόσμο. Στην περιοχή έχουν βρεθεί περισσότερα από 1.200 απολιθώματα ανθρωπινών ηλικίας έως και τεσσάρων εκατομμυρίων ετών, αριθμός που αντιστοιχεί περίπου στο ένα τρίτο όλων των ανάλογων ευρημάτων στην Αφρική.
Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι η εκτεταμένη ηφαιστειακή δραστηριότητα και η επακόλουθη λέπτυνση του φλοιού προκάλεσαν καθίζηση του εδάφους πριν από περίπου τέσσερα εκατομμύρια χρόνια. Έτσι δημιουργήθηκαν λεκάνες όπου συσσωρεύτηκαν γρήγορα λεπτόκοκκα ιζήματα, προσφέροντας ιδανικές συνθήκες για τη διατήρηση οστών και άλλων οργανικών καταλοίπων.
