Η εκμάθηση ενός μουσικού οργάνου σε προχωρημένη ηλικία μπορεί να βοηθά τον εγκέφαλο να παραμένει νεότερος για περισσότερο χρόνο, σύμφωνα με νέα τετραετή μελέτη.
Όπως διαπίστωσαν ερευνητές του Πανεπιστημίου του Κιότο στην Ιαπωνία, οι ηλικιωμένοι που συνέχισαν να εξασκούνται διατήρησαν καλύτερα την απόδοσή τους στη μνήμη και εμφάνισαν μικρότερη συρρίκνωση σε περιοχές του εγκεφάλου που συνδέονται με τη μάθηση και τη μνήμη, σε σύγκριση με όσους εγκατέλειψαν την εξάσκηση.
Η γήρανση συνοδεύεται συχνά από αλλαγές στις γνωστικές λειτουργίες, με τη μνήμη εργασίας να θεωρείται μία από τις πιο ευάλωτες. Οι επιστήμονες εκτιμούν εδώ και χρόνια ότι η σωματική άσκηση, αλλά και οι δραστηριότητες που διεγείρουν νοητικά τον άνθρωπο, μπορούν να συμβάλουν στη διατήρηση της υγείας του εγκεφάλου, αναφέρει το Science Daily.
Πώς επιδρά στον εγκέφαλο η εκμάθηση μουσικής
Δύο περιοχές που συνήθως συρρικνώνονται και γίνονται λιγότερο ενεργές με την ηλικία είναι το κέλυφος του φακοειδούς πυρήνα και η παρεγκεφαλίδα. Οι ίδιες περιοχές έχουν φανεί σε νευροεπιστημονικές μελέτες ότι ανταποκρίνονται ιδιαίτερα στην εκπαίδευση πάνω σε μουσικά όργανα. Ωστόσο, μεγάλο μέρος της έως τώρα έρευνας είχε επικεντρωθεί σε νέους ή σε ανθρώπους που άρχισαν μουσική από την παιδική ηλικία.
Για να εξετάσουν αν παρόμοια οφέλη μπορούν να υπάρξουν και αργότερα στη ζωή, οι ερευνητές παρακολούθησαν ηλικιωμένους που είχαν αρχίσει να μαθαίνουν μουσικό όργανο σε προηγούμενη μελέτη του 2020. Τότε, η ομάδα είχε δείξει ότι τέσσερις μήνες εξάσκησης μπορούσαν να βελτιώσουν την απόδοση στη μνήμη και τη λειτουργία του κελύφους του φακοειδούς πυρήνα. Στη νέα μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Imaging Neuroscience, οι ίδιοι συμμετέχοντες παρακολουθήθηκαν σε βάθος τετραετίας.
Στην αρχή της πρώτης έρευνας, η μέση ηλικία τους ήταν 73 ετών. Μετά την τετράμηνη εκπαίδευση, περίπου οι μισοί συνέχισαν να παίζουν το μουσικό τους όργανο για περισσότερα από τρία χρόνια, ενώ οι υπόλοιποι σταμάτησαν και ασχολήθηκαν με άλλα χόμπι.
Τέσσερα χρόνια αργότερα, οι ερευνητές κάλεσαν ξανά τους συμμετέχοντες για μαγνητικές τομογραφίες, εστιάζοντας κυρίως στο κέλυφος του φακοειδούς πυρήνα και στην παρεγκεφαλίδα. Παράλληλα, οι συμμετέχοντες υποβλήθηκαν σε γνωστικά τεστ, μεταξύ των οποίων και αξιολόγηση της λεκτικής μνήμης εργασίας.
Τι άλλαξε μετά από τέσσερα χρόνια
Στην αρχή της μελέτης δεν υπήρχαν σημαντικές διαφορές ανάμεσα στις δύο ομάδες, ούτε στη δομή του εγκεφάλου ούτε στις γνωστικές επιδόσεις. Μετά από τέσσερα χρόνια, όμως, οι διαφορές ήταν εμφανείς.
Όσοι σταμάτησαν τη μουσική εξάσκηση παρουσίασαν πτώση στη λεκτική μνήμη εργασίας και μείωση του όγκου της φαιάς ουσίας στο δεξί κέλυφος του φακοειδούς πυρήνα. Αντίθετα, όσοι συνέχισαν να παίζουν δεν εμφάνισαν την ίδια υποχώρηση στη μνήμη ούτε αντίστοιχη συρρίκνωση της συγκεκριμένης περιοχής.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν επίσης μεγαλύτερη δραστηριότητα σε ευρύτερες περιοχές και των δύο ημισφαιρίων της παρεγκεφαλίδας στους συμμετέχοντες που συνέχισαν την εξάσκηση. Σύμφωνα με την Καόρου Σεκιγιάμα, εκ των συγγραφέων της μελέτης, το εύρημα δείχνει ότι η έναρξη και η συνέχιση της μουσικής εξάσκησης σε μεγάλη ηλικία μπορεί να αποτελεί αποτελεσματικό τρόπο περιορισμού της ηλικιακής γνωστικής έκπτωσης.
Τα αποτελέσματα υποδηλώνουν ότι ποτέ δεν είναι αργά για να ξεκινήσει κανείς ένα μουσικό όργανο. Η Σεκιγιάμα σημειώνει μάλιστα ότι η μουσική μπορεί να είναι ιδιαίτερα χρήσιμη για ανθρώπους που δυσκολεύονται να ασκηθούν σωματικά λόγω πόνου ή άλλων προβλημάτων, προσφέροντας μια εναλλακτική δραστηριότητα με θετική επίδραση στον εγκέφαλο και στις γνωστικές λειτουργίες.
