Η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με μια πρωτοφανή στεγαστική κρίση, καθώς η προσφορά κατοικιών αδυνατεί να καλύψει τη ζήτηση σε πολλές χώρες.
Την ίδια στιγμή, η ανάγκη για μείωση των εκπομπών άνθρακα και η δημογραφική συρρίκνωση σε ορισμένες περιοχές έχουν ανοίξει μια έντονη συζήτηση σχετικά με το μέλλον του κατασκευαστικού κλάδου.
Μπορεί η ανακαίνιση του υπάρχοντος κτιριακού αποθέματος να υποκαταστήσει πλήρως τις νέες κατασκευές; Ή μήπως η διακοπή της οικοδομικής δραστηριότητας θα επιδείνωνε το πρόβλημα;
Σύμφωνα με κορυφαίους εκπροσώπους της ευρωπαϊκής αγοράς ακινήτων και των κατασκευών, η απάντηση είναι ξεκάθαρη: η Ευρώπη δεν μπορεί να αντιμετωπίσει τη στεγαστική κρίση χωρίς νέες κατοικίες.
Το δίλημμα μεταξύ νέων κατασκευών και ανακαινίσεων
Τα τελευταία χρόνια κερδίζει έδαφος η άποψη ότι η Ευρώπη θα πρέπει να περιορίσει δραστικά τις νέες οικοδομές και να επικεντρωθεί στην ανακαίνιση των υφιστάμενων κτιρίων, σύμφωνα με το euractiv.
Οι υποστηρικτές αυτής της προσέγγισης επισημαίνουν ότι η παραγωγή νέων δομικών υλικών έχει σημαντικό περιβαλλοντικό αποτύπωμα, ενώ η γήρανση και η μείωση του πληθυσμού σε αρκετές χώρες περιορίζουν θεωρητικά την ανάγκη για επιπλέον κατοικίες.
Ωστόσο, ο Frank Hovorka, διευθυντής τεχνικών θεμάτων και καινοτομίας στη Γαλλική Ομοσπονδία Ακινήτων (FPI), υποστήριξε ότι η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη.
Μιλώντας σε εργαστήριο της Construction Products Europe στις Βρυξέλλες, παρουσίασε σενάρια που βασίζονται στους κλιματικούς στόχους της Γαλλίας για το 2050.
Τα μοντέλα αυτά δείχνουν ότι υπάρχουν δύο θεωρητικά βιώσιμες διαδρομές για την επίτευξη των περιβαλλοντικών στόχων: είτε η πλήρης παύση των νέων κατασκευών είτε η συνέχιση της οικοδομικής δραστηριότητας με ρυθμό περίπου 400.000 νέων κατοικιών ετησίως.
Με άλλα λόγια, η επίτευξη των κλιματικών στόχων δεν προϋποθέτει απαραίτητα τη διακοπή των νέων έργων, εφόσον αυτά σχεδιάζονται και υλοποιούνται με βιώσιμο τρόπο.
WorldSkills Europe is proud to announce the renewal of its partnership with @PPG, a global leader in paints, coatings, and specialty materials. Read more:https://t.co/TGRE1aAcue#WorldSkillsEurope #PPG #EuroSkills2027 pic.twitter.com/lVIxKAmTN5
— WorldSkills Europe (@WorldSkillsEuro) June 17, 2026
Η σημασία της συνολικής περιβαλλοντικής επίπτωσης
Ο Hovorka υποστήριξε επίσης ότι η δημόσια συζήτηση συχνά επικεντρώνεται υπερβολικά στο ίδιο το κτίριο, παραβλέποντας άλλους παράγοντες που επηρεάζουν το συνολικό περιβαλλοντικό αποτύπωμα.
«Με απλοϊκό τρόπο, είναι προτιμότερο να υπάρχει ένα ενεργειακά αναποτελεσματικό κτίριο με ανθρώπους που μετακινούνται με το μετρό, παρά ένα κτίριο χαμηλών εκπομπών με ανθρώπους που μετακινούνται με αυτοκίνητο χρησιμοποιώντας ορυκτά καύσιμα», ανέφερε.
Η τοποθέτηση αυτή αναδεικνύει τη σημασία της πολεοδομικής οργάνωσης, της χωροθέτησης και των μεταφορών στη διαμόρφωση μιας πραγματικά βιώσιμης στεγαστικής πολιτικής.
Η νέα ευρωπαϊκή προσέγγιση για τις εκπομπές άνθρακα
Ένα από τα βασικά θέματα που συζητήθηκαν ήταν η μετατόπιση της ευρωπαϊκής πολιτικής από τη στενή αξιολόγηση της ενεργειακής απόδοσης προς την εξέταση του συνολικού αποτυπώματος άνθρακα ενός κτιρίου καθ’ όλη τη διάρκεια του κύκλου ζωής του.
Ο διευθύνων σύμβουλος της Ολλανδικής Ένωσης Προμηθειών Κατασκευών (NVTB), Niels Ruijter, χαιρέτισε αυτή την αλλαγή που προβλέπεται στην αναθεωρημένη Οδηγία για την Ενεργειακή Απόδοση των Κτιρίων (EPBD).
Ωστόσο, προειδοποίησε ότι η δυνατότητα των κρατών-μελών να εφαρμόζουν διαφορετικούς συντελεστές αξιολόγησης ενδέχεται να δημιουργήσει εμπόδια στο διασυνοριακό εμπόριο και να περιορίσει την καινοτομία.
Κατά τον ίδιο, η προτεραιότητα θα πρέπει να είναι η ομοιόμορφη εφαρμογή των υφιστάμενων κανόνων πριν προστεθούν νέα επίπεδα πολυπλοκότητας στο κανονιστικό πλαίσιο.
Η νομοθεσία και οι καθυστερήσεις στις νέες κατοικίες
Παρότι η στεγαστική κρίση βρίσκεται πλέον στην κορυφή της ευρωπαϊκής πολιτικής ατζέντας, πολλοί εκπρόσωποι του κλάδου εκφράζουν ανησυχίες για το αυξανόμενο ρυθμιστικό βάρος.
Η γενική γραμματέας της Housing Europe, Sorcha Edwards, επισήμανε ότι αρκετά κράτη-μέλη θεωρούν πως η συσσώρευση νέων κανονισμών και υποχρεώσεων καθυστερεί τόσο την έκδοση αδειών όσο και την υλοποίηση νέων έργων κατοικίας.
Το αποτέλεσμα είναι ένα παράδοξο: ενώ η Ευρώπη αναγνωρίζει την ανάγκη για περισσότερες κατοικίες, οι διαδικασίες που θεσπίζονται συχνά επιβραδύνουν την παραγωγή τους.
Ένα ακόμη σημαντικό συμπέρασμα της συζήτησης ήταν η ανάγκη καλύτερης διαχείρισης και ανταλλαγής δεδομένων στον κατασκευαστικό τομέα.
Ο Hovorka υποστήριξε ότι σήμερα οι επενδυτές και οι εταιρείες συχνά πληρώνουν μεγάλα ποσά για τη συλλογή και επεξεργασία πληροφοριών που υπάρχουν ήδη στις βάσεις δεδομένων των κατασκευαστών. Σύμφωνα με τον ίδιο, η έλλειψη κοινών προτύπων οδηγεί σε σπατάλη πόρων και χρόνου.
Παράλληλα, παρουσιάστηκαν παραδείγματα επιτυχημένης ψηφιοποίησης.
Στην Εσθονία, όλες οι διαδικασίες αδειοδότησης πραγματοποιούνται μέσω μιας ενιαίας ψηφιακής πλατφόρμας, ενώ στην Ολλανδία έχει αναπτυχθεί ανοικτό σύστημα ανταλλαγής δεδομένων προϊόντων που διευκολύνει τη συνεργασία μεταξύ επιχειρήσεων.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επενδύει σημαντικά σε αυτή την κατεύθυνση, με το Ψηφιακό Διαβατήριο Προϊόντων (Digital Product Passport) να αναμένεται να καταστεί υποχρεωτικό από το 2028 στο πλαίσιο του νέου Κανονισμού για τα Οικοδομικά Προϊόντα.
Η κινεζική πρόκληση για την ευρωπαϊκή βιομηχανία
Πέρα από τις εσωτερικές προκλήσεις, ο ευρωπαϊκός κατασκευαστικός κλάδος καλείται να αντιμετωπίσει και τον αυξανόμενο ανταγωνισμό από την Κίνα.
Ο πρόεδρος της Construction Products Europe, Pascal Eveillard, προειδοποίησε ότι οι ευρωπαϊκές αγορές κατακλύζονται πλέον από κινεζικά προϊόντα σε επίπεδα που δεν είχαν παρατηρηθεί στο παρελθόν.
Η εξέλιξη αυτή προκαλεί ανησυχία σε έναν κλάδο που αντιπροσωπεύει περίπου το 10% του ΑΕΠ της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Ανάλογες ανησυχίες εκφράστηκαν και από τη βιομηχανία χάλυβα. Ο αναπληρωτής γενικός διευθυντής της Eurofer, Adolfo Aiello, ανέφερε ότι η ευρωπαϊκή παραγωγή χάλυβα λειτουργεί πλέον κάτω από το κρίσιμο όριο βιωσιμότητας του 70% της παραγωγικής της ικανότητας.
Παράλληλα, η παγκόσμια πλεονάζουσα παραγωγή χάλυβα εκτιμάται σε περίπου 700 εκατομμύρια τόνους, δημιουργώντας έντονες πιέσεις στις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις.
Ανάγκη για τόνωση της αγοράς
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, αρκετοί εκπρόσωποι του κλάδου θεωρούν ότι απαιτούνται μέτρα στήριξης για την επανεκκίνηση της οικοδομικής δραστηριότητας.
Ο Hovorka περιέγραψε τις τρέχουσες συνθήκες στην ευρωπαϊκή αγορά ως στάσιμες και υποστήριξε ότι η πρόσβαση σε φθηνότερη χρηματοδότηση θα μπορούσε να αποτελέσει κρίσιμο παράγοντα για την ανάκαμψη του κλάδου.
Η μείωση του κόστους δανεισμού, έστω και για περιορισμένο χρονικό διάστημα, θα μπορούσε να ενισχύσει τις επενδύσεις και να αυξήσει την παραγωγή νέων κατοικιών.
