Όταν προσφέρουμε παρουσία σε κάποιον άλλο άνθρωπο, τον βοηθάμε να ανακαλύψει την ευτυχία, την επιτυχία και το νόημα στη ζωή του. Μπορούμε να πάρουμε την απόφαση όταν αλληλεπιδρούμε με τους άλλους να ακούμε με ενσυναίσθηση και να μιλάμε με αυθεντικότητα.
Πάρτε την απόφαση να προσφέρετε στους άλλους ανθρώπους ένα σημαντικό δώρο: την αμέριστη παρουσία σας. Το σπουδαιότερο μάθημα που έμαθα σε ένα συνέδριο που διευκόλυνα για περισσότερους από 50 μη κερδοσκοπικούς ηγέτες στο Άμστερνταμ νωρίτερα αυτό το μήνα χρονολογείται από έναν προβληματικό Αμερικανό έφηβο ονόματι Μαρκ.
Advertisment
Μην τα παρατάς μαζί μου
Στα 16 του χρόνια, ο Μαρκ είχε αποβληθεί από δημόσιο σχολείο στις Ηνωμένες Πολιτείες και φοιτούσε σε ένα αυτοσχέδιο εναλλακτικό σχολείο. Ο Μαρκ είχε ιστορικό παραμέλησης και τραυματισμών. Οι γονείς του δεν νοιάζονταν ιδιαίτερα για την εκπαίδευσή του και υποστήριζαν ακόμη και την είσοδό του σε μια τοπική συμμορία του δρόμου.
Για να αποφοιτήσει, ήταν υποχρεωτικό ο Μαρκ, παρά τη θέλησή του, να συναντιέται με έναν ψυχολόγο μία φορά την εβδομάδα σε ένα βρώμικο τροχόσπιτο στην πανεπιστημιούπολη του σχολείου. Η ψυχολόγος, η Τζέσικα Στόουν, παρατήρησε ότι ο Μαρκ δεν ήθελε να μιλήσει για την οικογένειά του ή για το ιστορικό της ζωής του ή για πολλά άλλα πράγματα. Κι όμως, είχε προσληφθεί για να συναντιέται μαζί του για μια ώρα κάθε εβδομάδα για ολόκληρο το ακαδημαϊκό έτος.
Η Τζέσικα αποφάσισε ότι θα ζητούσε από τον Μαρκ να επιλέξει ένα παιχνίδι που θα ήθελε να παίξει. Εκείνος επέλεξε το MasterMind, ένα παιχνίδι στρατηγικής (το οποίο έπαιζα κι εγώ ως παιδί και τα παιδιά μου το λατρεύουν). Έπαιζε το MasterMind με τον Mark “κάθε εβδομάδα, χωρίς καμία αποτυχία”, για ολόκληρη τη σχολική χρονιά.
Advertisment
Η Τζέσικα αναρωτήθηκε αν ο ρόλος της ως ψυχολόγος-συνεργάτης του παιχνιδιού έκανε οποιαδήποτε διαφορά. “Μερικές φορές δεν ήξερα τι πραγματικά κάναμε”, παραδέχτηκε. “Δεν ήξερα πώς ο χρόνος μας ήταν θεραπευτικός”.
Στο τέλος των οκτώ μηνών, συνέβη κάτι εκπληκτικό: Ο Μαρκ άλλαξε εντελώς τη ζωή του. Βελτίωσε τη συμμετοχή του στην τάξη, τους βαθμούς του και τη συμπεριφορά του τόσο δραματικά που μεταφέρθηκε πίσω σε ένα κανονικό δημόσιο σχολείο και σύντομα ήταν σε καλό δρόμο για να αποφοιτήσει με την τάξη του.
Απλά να είσαι εδώ
Κάποτε άκουσα τον Thích Nhất Hạnh να μιλάει στο Warner Theater στην Ουάσιγκτον. “Ποιο είναι το μεγαλύτερο δώρο που μπορείτε να δώσετε στο πρόσωπο που αγαπάτε;” ρώτησε το ακροατήριο περίπου στα μισά της ομιλίας του. Περισσότεροι από 10.000 άνθρωποι έμειναν σιωπηλοί.
“Να είστε πλήρως παρόντες”, μοιράστηκε.
Η “σύνδεση του Μαρκ μαζί μου … και η αυτοεκτίμησή του ενισχύθηκαν καθώς συνεχίζαμε να συναντιόμαστε”, μοιράστηκε ο Στόουν. “Αυτό γενικεύτηκε και σε άλλα μέρη της ζωής του … η άποψή του για τις δυνατότητες της δικής του ζωής άνθισε”.
Ο Μαρκ άλλαξε τη ζωή του παρά το γεγονός ότι “απλά παίζαμε το MasterMind κάθε εβδομάδα για οκτώ ολόκληρους μήνες”.
Στα μάτια της, η Τζέσικα απλώς έπαιζε αυτό το παιχνίδι με τον Μαρκ κάθε εβδομάδα, αφού περπατούσε μαζί του από το σημείο συνάντησής τους μέχρι το βρώμικο τροχόσπιτο όπου εργαζόταν.
Ωστόσο, προσφέροντας στον Μαρκ αυτό που κανείς άλλος δεν του είχε προσφέρει ποτέ στη ζωή του -την παρουσία- έκανε πολλά, πολλά περισσότερα. “Ήταν σημαντικός. Εμφανίστηκα γι’ αυτόν”, μοιράστηκε η Τζέσικα.
“Ήταν η δουλειά μου να παρευρεθώ, να είμαι παρούσα, να είμαι ανοιχτή σε εκείνον και σε ό,τι είχε ανάγκη να μου δείξει και να ακολουθήσω όσα έμαθα γι’ αυτόν μέσα από τις αλληλεπιδράσεις”, αφηγείται η Stone. “Η ικανότητά του, η προθυμία και η επιθυμία του να εμπιστευτεί ένα άλλο άτομο μεγάλωναν όσο περνούσαν οι μήνες”.
Η θεραπεία της ομιλίας 2.0
Όπως απέδειξε ο Στόουν, ο Φρόιντ μπορεί να έκανε ένα σημασιολογικό λάθος όταν αποκαλούσε την ψυχοθεραπεία “θεραπεία της ομιλίας”. Ο πατέρας της ψυχανάλυσης επινόησε αυτόν τον όρο με βάση την περίφημη περίπτωση της Bertha Pappenheim (γνωστή και ως “Anna O”) στο βιβλίο του Studies on Hysteria (Μελέτες για την υστερία) του 1895.
Προτείνω ότι ένας καλύτερος όρος για την ψυχοθεραπεία στη σημερινή εποχή της κοινωνικής αποσύνδεσης θα μπορούσε να είναι “η θεραπεία της παρουσίας”.
Όταν προσφέρουμε σε ένα άλλο άτομο την παρουσία, το βοηθάμε να προχωρήσει λίγα μόνο βήματα μπροστά στο ταξίδι του για να ανακαλύψει την ευτυχία, την επιτυχία και το νόημα στη ζωή του. Πώς; Όλες αυτές οι επιθυμητές, χαριτωμένες καταστάσεις ζωής εξαρτώνται από μια απλή αλλά άπιαστη μεταβλητή: τις συμπονετικές, ουσιαστικές κοινωνικές σχέσεις.
Όταν βοηθάμε ένα άλλο άτομο να πιστέψει είτε για πρώτη φορά στη ζωή του είτε για άλλη μια φορά μετά από διάφορες απογοητεύσεις ότι οι διαπροσωπικές του σχέσεις μπορούν να γεμίσουν με συμπόνια και νόημα, του δίνουμε τη δυνατότητα να ανοίξει την πόρτα σε έναν κόσμο γεμάτο ευκαιρίες για να δώσει και να λάβει αγάπη. Δεν υπάρχει άλλος κόσμος που να έχει νόημα ή έλξη για οποιονδήποτε από εμάς.
Περαιτέρω, αυτό που μας κρατάει να επιστρέφουμε σε έναν ψυχολόγο και να επωφελούμαστε από αυτόν δεν είναι απλώς ότι εμείς μιλάμε και εκείνος ακούει. Αντίθετα, είναι ότι μας έχουν σε μεγάλη εκτίμηση (όπως ο Stone τον Mark), μας ακούν με ενσυναίσθηση και επίσης εκφράζονται με αυθεντικότητα.
Ακόμη και ο ιδρυτής της πελατοκεντρικής θεραπείας και πρώην πρόεδρος της Αμερικανικής Ψυχολογικής Εταιρείας έκανε περισσότερα από το να ακούει απλώς ως κλινικός θεραπευτής- ο Καρλ Ρότζερς ήταν επίσης γνωστός για το ότι εξέφραζε τα γνήσια συναισθήματά του για το πώς οι ασθενείς του αντιμετώπιζαν τις προκλήσεις της ζωής τους.
Η προσφορά σας στους άλλους
Όπως μπορούμε να μάθουμε από την Τζέσικα Στόουν, στον ολοένα και πιο αποσυνδεδεμένο κόσμο μας, ένας άνθρωπος που είναι πρόθυμος απλώς να είναι παρών μπορεί να είναι το μόνο που χρειαζόμαστε για να πιστέψουμε ξανά στη δυνητική χαρά και τη μεταμορφωτική δύναμη των ανθρώπινων σχέσεων. Είτε είστε γονιός, αδελφός, φίλος, ψυχολόγος ή εκπαιδευτικός, πάρτε τη μεταμορφωτική απόφαση να προσφέρετε στους άλλους ανθρώπους ένα δώρο που ποτέ δεν ήταν σε τόσο μικρή προσφορά και υψηλή ζήτηση όσο σήμερα: την απεριόριστη παρουσία.
Anthony Silard Ph.D.
Αναφορές
Breuer, J., & Freud, S. (2009). Studies on Hysteria. Hachette UK.
Rogers, C. R. (1961). On Becoming a Person: A Psychotherapist’s View of Psychotherapy. Houghton Mifflin Company.
Stone, J. (2015). Board games in play therapy. In K. J. O’Connor, C. E. Schaefer, & L. D. Braverman (Eds.), Handbook of Play Therapy (pp. 309–323). John Wiley & Sons, Inc.
