Μία πρώτη συμφωνία μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ φαίνεται πως είναι προ των πυλών, μετά την επικίνδυνη κλιμάκωση των στρατιωτικών επιχειρήσεων των προηγούμενων ημερών. Όλες οι εμπλεκόμενες πλευρές (ΗΠΑ, Ιράν, Πακιστάν) – πλην του Ισραήλ – εκπέμπουν το ίδιο μήνυμα, ότι δηλαδή η υπογραφή ενός μνημονίου συναντίληψης είναι πιο κοντά από ποτέ.
Ωστόσο τα εμπόδια παραμένουν και μπορούν ανά πάσα στιγμή να τινάξουν στον αέρα και αυτό τον γύρο διαπραγματεύσεων, γεγονός που υπογραμμίζει ότι μία λεπτομερής τελική ειρηνευτική συμφωνία μεταξύ Ιράν και ΗΠΑ είναι ακόμα πιο δύσκολη.
Πρώτος ο Ντόναλντ Τραμπ έσπευσε να πει ότι ο «πόλεμος τελείωσε», δήλωση που δεν θα είχε ιδιαίτερη βαρύτητα εάν ο ιρανός ΥΠΕΞ, Αμπάς Αραγτσί, δεν επιβεβαίωνε ότι πράγματι οι δύο πλευρές πλησιάζουν σε μία συμφωνία, δεδομένου ότι ο αμερικανός πρόεδρος έχει κάνει παρόμοια σχόλια δεκάδες φορές από την αρχή του πολέμου.
Οι διαρροές σε ιρανικά – και όχι μόνο – μέσα για το περιεχόμενο του κειμένου της συμφωνίας προκάλεσαν την οργή του προέδρου των ΗΠΑ που κατηγόρησε τους Ιρανούς ότι δεν είναι άνθρωποι που διαπραγματεύονται… με καλή πίστη, για να κοινοποιήσει στη συνέχεια ανάρτηση του εκπροσώπου του υπουργείου Εξωτερικών του Ιράν ο οποίος κατηγορούσε τα μέσα ενημέρωσης ότι δημοσιεύουν φήμες αντί για αξιόπιστες πληροφορίες.
Το Ιράν δηλώνει ότι έχει το πάνω χέρι
Οι επίσημες όμως δηλώσεις του υπουργού Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, για τους όρους του μνημονίου συναντίληψης δεν απείχαν και πολύ από τις διαρροές στα ΜΜΕ.
Υποστηρίζοντας ότι Ιράν έχει το πάνω χέρι στις διαπραγματεύσεις, ο Αραγτσί περιέγραψε ένα πλαίσιο συμφωνίας που καλύπτει τους όρους της Τεχεράνης:
Το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν θα συζητηθεί στο δεύτερο στάδιο των διαπραγματεύσεων, το Ισραήλ θα αποσυρθεί από τις περιοχές του νοτίου Λιβάνου, οι ΗΠΑ θα δηλώσουν ότι σέβονται την κυριαρχία του Ιράν, το μελλοντικό καθεστώς διέλευσης από τα Στενά του Ορμούζ θα είναι διαφορετικό και θα αποφασιστεί από το Ιράν και το Ομάν.
Αναφορικά δε με το εμπλουτισμένο ουράνιο και τα παγωμένα ιρανικά κεφάλαια, που όπως φαίνεται αποτελούν τα μεγαλύτερα αγκάθια της συμφωνίας, ο Αραγτσί επίσης παρουσίασε μία εικόνα ευνοϊκή για την Τεχεράνη:
Το εμπλουτισμένο ουράνιο θα αραιωθεί εντός του Ιράν και θα υπάρξει αποδέσμευση των κεφαλαίων της χώρας.
«Η διαφορά αυτήν τη φορά σε σύγκριση με τις προηγούμενες συμφωνίες είναι ότι δεν έχουμε ακόμη καταλήξει σε τελική συμφωνία. Αυτό είναι μόνο το πρώτο βήμα ή η πρώτη φάση», είπε ο Αραγτσί.
«Εάν οι συμφωνίες που επιτεύχθηκαν στην πρώτη φάση δεν εφαρμοστούν, δεν θα προχωρήσουμε στη δεύτερη φάση», πρόσθεσε ενώ εξέφρασε για άλλη μία φορά τη δυσπιστία του απέναντι στις ΗΠΑ. «Θα πρέπει να περιμένουμε διάφορα προβλήματα και επιπλοκές στην εφαρμογή της συμφωνίας από την άλλη πλευρά».
Οι ΗΠΑ εγκατέλειψαν σχέδιο για χερσαία επιχείρηση – Το εμπλουτισμένο ουράνιο θα μείνει στο Ιράν;
Πράγματι, το πλαίσιο του μνημονίου συναντίληψης όπως περιγράφεται από την ιρανική πλευρά δεν αφήνει περιθώρια στις ΗΠΑ να παρουσιάσουν μία εικόνα νίκης. Το τελευταίο διάστημα αξιωματούχοι της αμερικανικής κυβέρνησης προβάλλουν ως επίτευγμα ότι η Τεχεράνη έχει παραιτηθεί από την πρόθεση κατασκευής πυρηνικού όπλου, παρά το γεγονός ότι αυτό προβλεπόταν στη συμφωνία που είχε υπογραφεί επί Ομπάμα και την οποία ο Τραμπ κατάργησε στην πρώτη του θητεία.
Επιπλέον η αμερικανική πλευρά υποστήριξε ότι το Ιράν είναι έτοιμο να υπογράψει το μνημόνιο συναντίληψης μετά τα πρόσφατα πλήγματα των ΗΠΑ αλλά αυτό δεν γίνεται εύκολα πιστευτό καθώς η Τεχεράνη έχει αποδείξει ιδιαίτερη αντοχή σε πολύ σφοδρότερα πλήγματα.
Το σενάριο οι ΗΠΑ να πάρουν το εμπλουτισμένο ουράνιο του Ιράν, για να μπορέσουν να παρουσιάσουν κάτι χειροπιαστό ως επιτυχία, φαίνεται πως απομακρύνεται από το τραπέζι. Το CNN σε αποκλειστικό του ρεπορτάζ αναφέρει ότι ο Τραμπ ακύρωσε τα σχέδιά του για επιχείρηση «κλοπής» του εμπλουτισμένου ουρανίου πριν από ένα μήνα καθώς η Τεχεράνη είχε φροντίσει να ναρκοθετήσει την υπόγεια περιοχή που αυτό ήταν θαμμένο, αυξάνοντας έτσι το επίπεδο δυσκολίας μίας ούτως ή άλλως εξαιρετικά περίπλοκης επιχείρησης.
Ακόμα κι αν το Ιράν συμφωνούσε να βγάλει το ουράνιο έξω από τη χώρα αυτό θα απαιτούσε εβδομάδες, αναφέρει το CNN. Η εναλλακτική που φαίνεται να αποδέχονται και οι ΗΠΑ, σύμφωνα με ρεπορτάζ του Axios που επικαλείται διπλωματική πηγή μεσολαβήτριας χώρας, είναι να αραιωθεί το εμπλουτισμένο ουράνιο εντός του Ιράν με την επιτήρηση της ΔΥΑΕ του ΟΗΕ και η Τεχεράνη να συμφωνήσει ότι θα μειώσει το επίπεδο του εμπλουτισμού – κάτι στο οποίο έχει επίσης συμφωνήσει εδώ και χρόνια.
Αποδέσμευση ιρανικών κεφαλαίων από τα ΗΑΕ
Αναφορικά δε με την αποδέσμευση ιρανικών κεφαλαίων που απαιτεί η Τεχεράνη, οι ΗΠΑ έχουν αναγκαστεί να το αποδεχτούν ως τμήμα της διαπραγμάτευσης. Η δήλωση του αμερικανού αντιπροέδρου, Βανς, ότι οι ΗΠΑ δεν πρόκειται να δώσουν μετρητά στο Ιράν και ότι κανένα κονδύλι δεν θα αποδεσμευτεί απλώς και μόνο με την υπογραφή μιας συμφωνίας αλλά εάν η Τεχεράνη συμμορφωθεί στις υποχρεώσεις της τότε θα έχει οικονομικά οφέλη, αποδεικνύει ότι η Ουάσιγκτον παζαρεύει το θέμα.
Την ίδια στιγμή ρεπορτάζ διεθνών ΜΜΕ παρουσιάζουν την ευαλωτότητα των ΗΠΑ. Πηγή δήλωσε στο Axios ότι στην Ουάσιγκτον ανησυχούν ότι η κυβέρνηση Τραμπ θα υπογράψει μυστική συμφωνία με το Ιράν για την αποδέσμευση κεφαλαίων, κάτι που διαψεύστηκε επίσημα από τον Λευκό Οίκο.
Το Reuters από την άλλη υποστηρίζει ότι τα ΗΑΕ συμφώνησαν να αποδεσμεύσουν δέκα δισ. δολάρια προς το Ιράν, εκ των οποίων η Τεχεράνη έχει λάβει ήδη τα τρία με αντάλλαγμα να σταματήσει τις επιθέσεις στη χώρα του Κόλπου που είχε την πιο εχθρική στάση απέναντι στην ισλαμική δημοκρατία από την αρχή του πολέμου.
Αν και επίσημα υπήρξε διάψευση του ρεπορτάζ αξιωματούχος των ΗΑΕ δήλωσε ότι η εξωτερική πολιτική της χώρας καθοδηγείται από την προώθηση της αποκλιμάκωσης. Μία από τις πηγές σημείωσε επίσης ότι η κίνηση αυτή προσφέρει έναν τρόπο για την επίλυση της σύγκρουσης μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν χωρίς καμία από τις δύο πλευρές να υπερβεί τα όριά της: το Ιράν μπορεί να ισχυριστεί ότι απέσπασε αποζημίωση για τις πολεμικές ζημίες, η Ουάσιγκτον μπορεί να επιμείνει ότι δεν πλήρωσε τίποτα, και τα ΗΑΕ να πάρουν εγγυήσεις για τη δική τους ασφάλεια.
Το εάν θα υπογραφεί τελικά το μνημόνιο συναντίληψης μένει να φανεί τις επόμενες ώρες ή ημέρες, ωστόσο η διασφάλιση της ειρήνης στην περιοχή παραμένει μακρινός στόχος.
Ακόμα κι αν οι ΗΠΑ συμφωνήσουν στο πλαίσιο αυτό – γεγονός που θα πλήξει περαιτέρω το γόητρο της αμερικανικής ηγεμονίας και θα αυξήσει τις πιέσεις από τα «γεράκια» στην κυβέρνηση Τραμπ – το διάστημα των 60 ημερών για διαπραγματεύσεις είναι παραπάνω από αρκετό για να πυροδοτηθούν νέες εντάσεις με την Ουάσιγκτον να αναζητά τη ρεβάνς και το Ισραήλ να προσπαθεί να δυναμιτίσει κάθε προσπάθεια εξομάλυνσης.
