Eπ’ αφορμή της αναμενόμενης αποφυλάκισης του Ηλία Κασιδιάρη, έχει ξεκινήσει μία συζήτηση για το εάν αυτός μπορεί να κατέλθει ως υποψήφιος βουλευτής στις επερχόμενες εκλογές είτε σε υπάρχοντα κομματικό σχηματισμό είτε σε νεοϊδρυόμενο είτε ως ανεξάρτητος – μεμονωμένος.
Την απάντηση δίνει το άρθρο 32 παρ. 1 του Εκλογικού Νόμου (ΚΠΔ 26/2012), διάταξη που ειρήσθω εν παρόδω έχει κριθεί με αλλεπάλληλες, πλην όμως αμφιλεγόμενες, δικαστικές αποφάσεις [βλ. μεταξύ άλλων ΑΠ (Α1 Τμήμα) 8/2023, 95/2023, ΑΕΔ 9-10/2025] συνταγματική, η οποία ορίζει:
«Στις βουλευτικές εκλογές λαμβάνουν μέρος είτε συνδυασμοί υποψηφίων ενός μόνο κόμματος είτε συνδυασμοί συνασπισμού περισσότερων του ενός συνεργαζόμενων κομμάτων είτε συνασπισμοί ανεξάρτητων υποψηφίων είτε μεμονωμένοι υποψήφιοι. Για την κατάρτιση συνδυασμού πρέπει να συντρέχουν σωρευτικά οι ακόλουθες προϋποθέσεις:
α) Το κόμμα να έχει ιδρυθεί νόμιμα.
β) Ο πρόεδρος, ο γενικός γραμματέας, τα μέλη της διοικούσας επιτροπής, ο νόμιμος εκπρόσωπος και η πραγματική ηγεσία του κόμματος να μην έχουν καταδικασθεί σε οποιονδήποτε βαθμό σε κάθειρξη για τα αδικήματα των Κεφαλαίων 1 6 του Δεύτερου Βιβλίου του Ποινικού Κώδικα, ή σε οποιαδήποτε ποινή για εγκλήματα του Στρατιωτικού Ποινικού Κώδικα που επισύρουν την ποινή της ισόβιας κάθειρξης…
γ) Η οργάνωση και η δράση του κόμματος να εξυπηρετεί την ελεύθερη λειτουργία του δημοκρατικού πολιτεύματος.
H κρίση περί του ότι η δράση του πολιτικού κόμματος δεν εξυπηρετεί την ελεύθερη λειτουργία του δημοκρατικού πολιτεύματος δύναται να λάβει χώρα μόνο όταν υφίσταται καταδίκη σε οποιονδήποτε βαθμό υποψηφίων βουλευτών ή ιδρυτικών μελών ή διατελεσάντων προέδρων για τα αδικήματα των άρθρων 134, 187 και 187Α του Ποινικού Κώδικα».
Από μία πρώτη ανάγνωση της ως άνω διάταξης δεν προκύπτει ότι αυτή αναφέρεται άμεσα στην εκλογή βουλευτών αλλά στην συμμετοχή κομμάτων στις εκλογές, ορίζοντας ότι για να συμμετάσχει νόμιμα ένα κόμμα στις βουλευτικές εκλογές πρέπει να πληροί σωρευτικά τις ως άνω υπό (α-γ) προϋποθέσεις.
Μία προσεκτική ανάγνωση, όμως, της περίπτωσης γ΄ και ιδιαίτερα της δεύτερης υποπαραγράφου, της οποίας η συνταγματικότητα και η συμβατότητα με την ΕΣΔΑ είναι ακόμα πιο προβληματική από αυτήν της περ. α΄, οδηγεί στο εξής ερμηνευτικό συμπέρασμα: Για να πληρωθεί η τρίτη προϋπόθεση της νόμιμης συμμετοχής κόμματος στις εκλογές δεν θα πρέπει, μεταξύ άλλων, υποψήφιοι βουλευτές του κόμματος να έχουν καταδικαστεί σε οποιονδήποτε βαθμό για το αδίκημα, μεταξύ άλλων, της συμμετοχής σε εγκληματική οργάνωση (άρθρο 187 ΠΚ).
Λαμβάνοντας υπόψη ότι ο Κασιδιάρης έχει καταδικασθεί τελεσίδικα και για το αδίκημα της συμμετοχής σε εγκληματική οργάνωση, εάν κατέλθει υποψήφιος βουλευτής οποιουδήποτε κόμματος, τότε το κόμμα αυτό δεν θα μπορέσει να συμμετάσχει νομίμως στις εκλογές και το Α1 Τμήμα του ΑΠ, κατά τον σχετικό προληπτικό έλεγχο που θα κάνει θα το αποκλείσει όπως έγινε για άλλους λόγους στις βουλευτικές εκλογές του 2023 με το «Εθνικό Κόμμα Ελληνες» και στις ευρωεκλογές του 2024 με το κόμμα «Σπαρτιάτες».
Με τον τρόπο αυτόν ο Ηλίας Κασιδιάρης δεν μπορεί να είναι υποψήφιος βουλευτής σε οποιοδήποτε κόμμα, ανεξαρτήτως του εάν είναι ο αρχηγός ή ο εν τοις πράγμασιν αρχηγός.
Τα παραπάνω δεν του στερούν την δυνατότητα, όμως, να είναι υποψήφιος ως ανεξάρτητος – μεμονωμένος βουλευτής, διότι δεν υπάρχει κώλυμα συμμετοχής για ανεξάρτητους Βουλευτές, ενώ η στέρηση πολιτικών δικαιωμάτων ως παρεπόμενη ποινή, ακόμα και για αμετάκλητη καταδίκη, έχει καταργηθεί με τον ΠΚ του 2019.
*Ο Χαράλαμπος Τσιλιώτης είναι Αναπληρωτής Καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου και Διευθυντής του Ινστιτούτου Διαφάνειας και Θεμελιωδών Δικαιωμάτων.
