Φόρτωση Text-to-Speech…
Προβληματισμό προκαλεί στην Αθήνα η αιφνιδιαστική υπογραφή συμφώνου αμυντικής συνεργασίας ανάμεσα στη Σαουδική Αραβία, στην Τουρκία και στο Πακιστάν. Η αδυναμία της Αθήνας να εκμεταλλευθεί τα ανοίγματα που είχε κάνει στο Ριάντ τα προηγούμενα χρόνια είναι απολύτως ενδεικτική του αποτυπώματος της Ελλάδας στη συγκεκριμένη περιοχή. Αν και η χώρα μας παρακολουθούσε στενά τις διεργασίες κατά το προηγούμενο χρονικό διάστημα και αντιλαμβανόταν ότι οι ΗΠΑ πίεζαν προς την κατεύθυνση στενότερης συνεργασίας των κρατών γύρω από το Ιράν, δεν υπολογιζόταν ότι αυτή η σχέση μπορούσε να καταλήξει σε σύμφωνο με ρήτρα αμοιβαίας αμυντικής συνδρομής. Η συμμαχία αυτή εκ των πραγμάτων προβληματίζει, καθώς σημαίνει ότι το Ριάντ παρεκκλίνει από σχέδια όπως ο Διάδρομος Ινδίας – Μέσης Ανατολής – Ευρώπης (IMEC), στο οποίο η Αθήνα είχε επενδύσει και φαίνεται να μετατρέπεται σε δεύτερο East Med. Επιπλέον, η Ελλάδα τα τελευταία πέντε χρόνια έχει δαπανήσει αρκετό διπλωματικό κεφάλαιο προκειμένου να οικοδομήσει στενότερες σχέσεις με το σαουδαραβικό βασίλειο, με κινήσεις υψηλής, όχι μόνο συμβολικής, αλλά και ουσιαστικής σημασίας, όπως η ανάπτυξη πυροβολαρχίας Patriot της Πολεμικής Αεροπορίας που διασφαλίζει την ομαλή λειτουργία των διυλιστηρίων στο Γιανμπού της Ερυθράς Θάλασσας όπου καταλήγει ο αγωγός Ανατολής-Δύσης. Τους τελευταίους μήνες τα 100 και πλέον στελέχη της πυροβολαρχίας Patriot έχουν συμβάλει στην άμυνα των σαουδαραβικών συμφερόντων, καταρρίπτοντας βαλλιστικούς πυραύλους και UAV από το Ιράν και τους Χούθι.
Η στρατιωτική συμμαχία των τριών «αντικατοπτρίζει τη συνειδητοποίηση ότι η αμερικανική αποτρεπτική ικανότητα έχει εξασθενήσει σημαντικά και ότι η ιρανική απειλή θα πρέπει να αντιμετωπισθεί από τις περιφερειακές δυνάμεις», έλεγε χθες ο προσκείμενος στα ανάκτορα Σαουδάραβας σχολιαστής Αλί Σιχαμπί.
Η συμφωνία υπογράφεται την ώρα που το Ριάντ αντιμετωπίζει ενισχυόμενη απειλή από τους υποστηριζόμενους από την Τεχεράνη Χούθι της Υεμένης, οι οποίοι αναζωπύρωσαν την ιστορική τους αντιπαράθεση με τη Σαουδική Αραβία επιτιθέμενοι σε δεξαμενόπλοια στην Ερυθρά Θάλασσα και πλήττοντας τις ενεργειακές υποδομές του βασιλείου με drones και πυραύλους.
Δύναμη αποτροπής
Το ΥΠΕΞ του Πακιστάν χαιρέτισε το σύμφωνο αναφέροντας σε ανακοίνωσή του ότι «αποσκοπεί στο να ενισχύσει την αμοιβαία δύναμη αποτροπής εναντίον κάθε μορφής επιθετικότητας και εξασφαλίζει ότι ένοπλη επίθεση κατά ενός κράτους θα αντιμετωπίζεται ως επίθεση εναντίον όλων». Τη συμφωνία υπέγραψαν ο διάδοχος του θρόνου των Σαούντ, πρίγκιπας Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν, ο Τούρκος πρόεδρος Ταγίπ Ερντογάν και ο Πακιστανός πρωθυπουργός Σεμπάζ Σαρίφ.
Η συμφωνία είναι παρόμοια με εκείνη που υπέγραψαν τον περασμένο Σεπτέμβριο η Σαουδική Αραβία και το Πακιστάν. Στο πλαίσιο της συμφωνίας αυτής, το Ισλαμαμπάντ έστειλε τον Απρίλιο σμήνος μαχητικών αεροσκαφών και κινεζικής κατασκευής αντιαεροπορικό σύστημα HQ-9 σε βάση της Σαουδικής Αραβίας.
Ριάντ και Ισλαμαμπάντ βρίσκονταν σε συνομιλίες εδώ και μήνες με την Τουρκία, εξετάζοντας ενδεχόμενη διεύρυνση του αμυντικού τους συμφώνου. Η κλιμάκωση της διένεξης με τους Χούθι επιτάχυνε τις συνομιλίες.
«Πρόκειται για προοίμιο νέων στρατιωτικών ενεργειών της Σαουδικής Αραβίας κατά των Χούθι. Η Τουρκία θα κληθεί να συνεισφέρει με πολεμικά πλοία, όπως και το Πακιστάν. Η τουρκική προθυμία για εμπλοκή στη σύρραξη είναι πολύ ενδιαφέρουσα εξέλιξη», είπε στο πρακτορείο Reuters Σαουδάραβας διπλωμάτης.
Η Αθήνα απέτυχε να αξιοποιήσει το κεφάλαιο που έχει επενδύσει στο Ριάντ, μεταξύ άλλων, με κινήσεις όχι μόνο συμβολικής, αλλά και ουσιαστικής σημασίας, όπως η ανάπτυξη Patriot στο βασίλειο.
Πακιστανός αξιωματούχος ανέφερε ότι ο πρωθυπουργός Σαρίφ και ο Τούρκος πρόεδρος είχαν συζητήσει τον προηγούμενο μήνα τη «δημιουργία νέας περιφερειακής αρχιτεκτονικής ασφαλείας» και ενδεχόμενη συνεργασία τους για την αντιμετώπιση των επιθέσεων των Χούθι στην Ερυθρά. Τούρκος αξιωματούχος ανέφερε χθες ότι η συμφωνία μεταξύ των τριών χωρών είναι «αυστηρά αμυντική», δεν στοχεύει «κάποιο συγκεκριμένο παίκτη» και θα είναι ανοικτή σε άλλα κράτη της περιοχής.
Επιδιώξεις της Αγκυρας
Η Αγκυρα επιδιώκει να ενισχύσει τις αμυντικές εξαγωγές της στον Περσικό Κόλπο, ενώ το σύμφωνο θα μπορούσε να συνδυάσει τα πετροδολάρια του Ριάντ με τις σημαντικές αμυντικές ικανότητες της Τουρκίας και του Πακιστάν, τόσο σε στρατό όσο και σε πολεμική βιομηχανία. Αγκυρα και Ισλαμαμπάντ συνεργάζονται ήδη στην ανάπτυξη drones, ενώ η Σαουδική Αραβία υπέγραψε συμβόλαια αγοράς drones με την τουρκική Baykar.
Η αμυντική συμφωνία των τριών κρατών «ταιριάζει με την αμερικανική απαίτηση για ανάληψη μεγαλύτερων αμυντικών ευθυνών από τα κράτη της περιοχής. Την ίδια στιγμή, ικανοποιεί το πάγιο αίτημα της Τουρκίας για περιφερειακές λύσεις σε περιφερειακά προβλήματα», λέει στην εφημερίδα Financial Times η Μπουρτσού Οτσελίκ, αναλύτρια του Royal United Services Institute στο Λονδίνο.
Σαουδική Αραβία, Τουρκία, Πακιστάν και Αίγυπτος έχουν συσφίγξει τις σχέσεις τους τον τελευταίο χρόνο σε μια προσπάθεια να διαχειρισθούν τις επιπτώσεις τριών ετών σύρραξης στη Μέση Ανατολή. Πέρα από την ιρανική απειλή, οι παραπάνω χώρες ανησυχούν και το Ισραήλ.
Η συμφωνία που υπεγράφη χθες δεν περιλαμβάνει, όμως, δέσμευση αξιοποίησης της πυρηνικής δύναμης αποτροπής του Πακιστάν, που παραμένει αφιερωμένη στην ανάσχεση του κινδύνου από την Ινδία. Το Ισλαμαμπάντ έχει προσφέρει εκπαίδευση και τεχνική υποστήριξη στον στρατό της Σαουδικής Αραβίας εδώ και δεκαετίες, ενώ Τουρκία και Πακιστάν έχουν πραγματοποιήσει κοινά αεροναυτικά γυμνάσια. Το 2023, το Ριάντ συμφώνησε στην αγορά τουρκικών drones από την Baykar, στο μεγαλύτερο εξαγωγικό συμβόλαιο της τουρκικής αμυντικής βιομηχανίας.
