Για πολλούς μήνες, οι ζωές των Αμερικανών στρατιωτών που έχουν αναπτυχθεί στη Μέση Ανατολή παρέμεναν μακριά από τα φώτα της δημοσιότητας. Η αντίθεση είναι εντυπωσιακή σε σχέση με τα αμέτρητα βίντεο που έχουν τραβήξει Ρώσοι στρατιώτες στο ουκρανικό μέτωπο, διαμαρτυρόμενοι για τη βία από τους ανωτέρους τους και τις άθλιες υλικές συνθήκες. Το Πεντάγωνο κατάφερε να επιβάλει μια ασυνήθιστα αυστηρή εσωτερική πειθαρχία. Αν ο πόλεμος εναντίον του Ιράν αποτέλεσε μια σαφή στρατηγική καταστροφή για τις Ηνωμένες Πολιτείες, το κοινό, ακόμη και μέλη του Κογκρέσου, έχουν αντιληφθεί μόνο ψήγματα αυτής της πραγματικότητας, σημειώνει η γαλλική Le Monde σε άρθρο της, για το πόσο κρυφός και αδιαφανής έχει γίνει ο πόλεμος εναντίον του Ιράν.
Στις 5 Αυγούστου, το κανάλι MS NOW δημοσίευσε στην ιστοσελίδα του ένα άρθρο βασισμένο στις μαρτυρίες περίπου δώδεκα συγγενών στρατιωτών που είχαν περάσει οκτώ μήνες πάνω στο αεροπλανοφόρο USS Abraham Lincoln, το οποίο είχε δέσει σε λιμάνι μόλις για δύο ημέρες μέσα σε εννέα μήνες.
«Πολλοί περιέγραψαν τα παιδιά ή τους συζύγους τους να τους λένε για τουαλέτες που δεν λειτουργούσαν, ντους γεμάτα μούχλα, εγκαταστάσεις πλυντηρίων που παρέμεναν χαλασμένες για εβδομάδες και μεγάλα χρονικά διαστήματα χωρίς ζεστό νερό για μπάνιο», ανέφερε το άρθρο. Λίγους μήνες νωρίτερα, στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, είχαν κυκλοφορήσει φωτογραφίες από αηδιαστικά γεύματα που σερβίρονταν στους 5.000 ανθρώπους που επέβαιναν στο πλοίο. Το Πεντάγωνο αρνήθηκε ότι υπήρχε οποιοδήποτε πρόβλημα στον ανεφοδιασμό.
Ωστόσο, η σοβαρότερη ανησυχία φαίνεται να αφορά την ψυχική υγεία των ναυτών, οι οποίοι δεν βλέπουν κανένα επίσημο τέλος στην αποστολή τους. Σύμφωνα με διαδικτυακά μέσα που ειδικεύονται σε στρατιωτικά θέματα, αρκετοί από αυτούς, έχοντας φτάσει στα όριά τους, προσπάθησαν να πηδήξουν στη θάλασσα. Το Lincoln αναμένεται, θεωρητικά, να ολοκληρώσει σύντομα την ανάπτυξή του, η οποία έχει ξεπεράσει τις 250 ημέρες. Δημοκρατικοί γερουσιαστές, με επικεφαλής τον Ρίτσαρντ Μπλούμενταλ από το Κονέκτικατ, έστειλαν πρόσφατα στο Πεντάγωνο έναν κατάλογο ερωτήσεων σχετικά με το πλοίο.
Αμερικανοί ναύτες στο κατάστρωμα πτήσεων του αεροπλανοφόρου USS Abraham Lincoln
Ο σιωπηλός πόλεμος του Τραμπ στο Ιράν – Το εντυπωσιακό παράδοξο
Ο πόλεμος εναντίον του Ιράν έχει αποκαλύψει ένα εντυπωσιακό παράδοξο. Πληροφορίες έχουν κατακλύσει το διαδίκτυο από κάθε πλευρά. Χάρη στις δορυφορικές εικόνες, κατέστη δυνατό να παρακολουθούνται τόσο η πολιτική όσο και η στρατιωτική εναέρια και θαλάσσια κυκλοφορία. Έχουν δημιουργηθεί εξελιγμένοι και κινούμενοι χάρτες, οι οποίοι διατίθενται ως υλικό ανοιχτών πηγών. Ορισμένοι ειδικοί έχουν εξειδικευτεί στην καταγραφή των πυραύλων που χρησιμοποιούν τα εμπλεκόμενα μέρη, παρακολουθώντας έτσι το βάθος των αποθεμάτων τους. Ένα δεξαμενόπλοιο τυλίγεται στις φλόγες; Υπάρχει βίντεο. Μια χώρα του Κόλπου δέχεται επίθεση από ιρανικούς πυραύλους ή drones; Υπάρχει και γι’ αυτό βίντεο.
Κι όμως, ο εν εξελίξει πόλεμος, τον οποίο διεξάγουν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ εναντίον του Ιράν από τα τέλη Φεβρουαρίου, έχει παραμείνει κρυμμένος από τα βλέμματα, μακριά από άμεσους αυτόπτες μάρτυρες, επισημαίνει η Le Monde. Από την ιρανική πλευρά, η απόφαση της κυβέρνησης να διακόψει την πρόσβαση στο διαδίκτυο για πολλούς μήνες υπαγορεύτηκε από τον στόχο κάθε καταπιεστικού καθεστώτος που βρίσκεται σε κρίση: την ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής απέναντι σε έναν εξωτερικό εχθρό. Από την αμερικανική πλευρά, ωστόσο, η έκταση της συγκάλυψης, της άρνησης και της παραπλάνησης υπήρξε ασυνήθιστη — ένα μείγμα αυτοσχεδιασμού και προμελετημένης δράσης, όλα υπό το πρόσχημα της εθνικής και επιχειρησιακής ασφάλειας.
«Για πρώτη φορά, οι Ηνωμένες Πολιτείες βρίσκονται σε μια κατάσταση όπου έχουν υποστεί σαφή στρατηγική ήττα με μακροπρόθεσμες συνέπειες, τις οποίες δεν μπορούν απλώς να κρύψουν κάτω από το χαλί»
Κανένας δημοσιογράφος δεν βρίσκεται μαζί με τις αμερικανικές στρατιωτικές δυνάμεις στη Μέση Ανατολή. Ο γερουσιαστής Τζον Όσοφ, ανερχόμενη μορφή του Δημοκρατικού Κόμματος και υποψήφιος για επανεκλογή στη Τζόρτζια, συνόψισε αυτή τη στρατηγική σε πρόσφατη δημόσια συγκέντρωση: «Υπάρχει κάτι μοναδικά απεχθές στο να οδηγείς ένα έθνος στον πόλεμο λέγοντάς του ψέματα, να αντιμετωπίζεις τους πολίτες σαν ανόητους και τους ανιδιοτελείς πατριώτες που υπηρετούν ως πιόνια».
Απόκρυψη πληροφοριών, μεταβαλλόμενοι στόχοι και επιδέξια παραπλάνηση
Η Τζένιφερ Καβάνα, διευθύντρια στρατιωτικής ανάλυσης στη δεξαμενή σκέψης Defense Priorities, τόνισε τον «μοναδικό» χαρακτήρα του πολέμου εναντίον του Ιράν σε πολλά επίπεδα. «Για πρώτη φορά, οι Ηνωμένες Πολιτείες βρίσκονται σε μια κατάσταση όπου έχουν υποστεί σαφή στρατηγική ήττα με μακροπρόθεσμες συνέπειες, τις οποίες δεν μπορούν απλώς να κρύψουν κάτω από το χαλί», είπε. «Οι άμεσες συνέπειες, η απώλεια αμερικανικής στρατιωτικής ισχύος και το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, είναι προφανείς σε όλους. Το δεύτερο πράγμα που μου κάνει εντύπωση είναι ότι η κυβέρνηση δεν έκανε απολύτως καμία προσπάθεια να “πουλήσει” τον πόλεμο στην αμερικανική κοινή γνώμη και στο Κογκρέσο πριν ξεκινήσει. Στη συνέχεια προσπάθησε να περιορίσει τις διαθέσιμες πληροφορίες, επειδή την κάνουν να φαίνεται άσχημα. Όμως το πλαίσιο είναι εντελώς διαφορετικό από το 2003 και τον πόλεμο στο Ιράκ, όσον αφορά τις ανοιχτές πηγές, τα δεδομένα και τις δορυφορικές πληροφορίες».
Η απόκρυψη άρχισε με τη γλώσσα που χρησιμοποίησε ο Λευκός Οίκος. Τον Ιούνιο του 2025, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ ισχυρίστηκε ότι το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα είχε «εξαλειφθεί» μετά τις επιθέσεις σε τρεις στρατηγικές εγκαταστάσεις. Από τα τέλη Φεβρουαρίου, μιλούσε για μια «εκδρομή» ή μια «παράκαμψη» και όχι για πόλεμο. Απέρριπτε κάθε έννοια τέλματος, επικαλούμενος τις μνήμες από την αμερικανική εμπλοκή στο Βιετνάμ και, πιο πρόσφατα, στο Αφγανιστάν και το Ιράκ. Επέμενε ότι η αύξηση των τιμών, ιδίως στα πρατήρια καυσίμων, ήταν απλώς μια μικρή παρενέργεια. Εβδομάδα με την εβδομάδα, επαναλάμβανε ότι τα Στενά του Ορμούζ παρέμεναν ανοιχτά, παρότι ο αποκλεισμός της κίνησης των δεξαμενόπλοιων ήταν ολοφάνερος.
Αυτό που ξεχώρισε περισσότερο, όμως, ήταν η αδυναμία να διατυπωθούν σαφείς πολεμικοί στόχοι. Αρχικά, ο στόχος ήταν να παρασχεθεί βοήθεια στους Ιρανούς διαδηλωτές, δεκάδες χιλιάδες από τους οποίους σκοτώθηκαν από το καθεστώς στις αρχές Ιανουαρίου. Στη συνέχεια, η έμφαση μετατοπίστηκε στις δυνατότητες του Ιράν στους βαλλιστικούς πυραύλους και στη μόνιμη αποτροπή της Τεχεράνης από το να πλησιάσει καν την απόκτηση πυρηνικών όπλων. Το πιο πρόσφατο στάδιο περιλάμβανε, μη ρεαλιστικά, μια προσπάθεια επιστροφής στην προπολεμική κατάσταση, με τα Στενά του Ορμούζ ανοιχτά και χωρίς τέλη διέλευσης.
«Η σύγχυση σχετικά με τους μεταβαλλόμενους στόχους είναι κακή, αλλά συνηθισμένη», δήλωσε ο Μαρκ Κάνσιαν, στρατιωτικός ειδικός στη δεξαμενή σκέψης Center for Strategic and International Studies (CSIS), ο οποίος έχει μακρά σταδιοδρομία στις ένοπλες δυνάμεις. «Συνήθως, αυτοί οι στόχοι διευρύνονται. Στην περίπτωση του Ιράν, συρρικνώθηκαν μέσα σε μόλις έξι μήνες».
Ο σιωπηλός πόλεμος του Τραμπ στο Ιράν – Μυστική η έκταση των ζημιών στις αμερικανικές βάσεις στη Μέση Ανατολή
Στην περίπτωση του Ιράν, όλα εξελίχθηκαν με ταχύτατους ρυθμούς, ιδιαίτερα η εξάντληση των πυραύλων και των προηγμένων πυρομαχικών, αποκαλύπτοντας την έλλειψη προετοιμασίας της Ουάσινγκτον για έναν σύγχρονο πόλεμο όπως αυτός που διεξάγεται στην ανατολική Ουκρανία. Η ελαφριά τεχνολογία και το χαμηλό κόστος των drones έχουν αλλάξει τους υπολογισμούς. Ωστόσο, το Πεντάγωνο εξακολουθεί να είναι οργανωμένο γύρω από δύο παραμέτρους: το μέγεθος και την ισχύ. Μέχρι στιγμής, έχει καταφέρει να κρατήσει μυστική την έκταση των ζημιών που προκάλεσε ο ιρανικός στρατός στις αμερικανικές βάσεις στη Μέση Ανατολή. Στις 11 Αυγούστου, ο επίσημος απολογισμός των νεκρών από την επιχείρηση «Epic Fury» ανερχόταν σε 14 Αμερικανούς νεκρούς και 417 τραυματίες εν ώρα δράσης. Ωστόσο, το Πεντάγωνο προκάλεσε αντιδράσεις ξεκινώντας ξεχωριστή καταμέτρηση από τις 7 Ιουλίου, ημερομηνία κατά την οποία κατέρρευσε η κατάπαυση του πυρός, σαν να είχε ξεκινήσει μια νέα σύγκρουση. Ο πραγματικός απολογισμός, επομένως, θα πρέπει να είναι 18 νεκροί και 624 τραυματίες.
Η ίδια έλλειψη διαφάνειας υπήρξε και όσον αφορά τις υλικές ζημιές. Ενώ ήταν θεμιτό να παραμείνουν απόρρητες ορισμένες επιχειρησιακές λεπτομέρειες, νομοθέτες και από τα δύο κόμματα στο Κογκρέσο δεν κατανοούσαν γιατί η κυβέρνηση δεν τους παρείχε μια σαφή εκτίμηση, ώστε να μπορέσουν να σχεδιάσουν για το μέλλον. «Εμείς [εκτιμούμε] το ποσό σε περίπου 9 δισεκατομμύρια δολάρια, […] εξετάζοντας τις βάσεις κτίριο προς κτίριο, προσδιορίζοντας ποιο ήταν το κάθε κτίριο και πόσο θα κόστιζε η ανακατασκευή του», εξήγησε ο Κάνσιαν.
Στις 21 Ιουλίου, ο υπουργός Πολέμου Πιτ Χέγκσεθ κατέθεσε ενώπιον επιτροπής της Γερουσίας σχετικά με το κόστος του πολέμου. Παρουσίασε ένα συνολικό ποσό 37,5 δισεκατομμυρίων δολαρίων, αλλά το ποσό αυτό δεν περιλάμβανε τις επισκευές των βάσεων στη Μέση Ανατολή μετά τις επιθέσεις που υπέστησαν. Οι ειδικοί χαρακτήρισαν την έλλειψη διαφάνειας ακόμη πιο περίεργη, δεδομένου ότι η κυβέρνηση Τραμπ ζητούσε από το Κογκρέσο πρωτοφανή ποσά: περισσότερα από 60 δισεκατομμύρια δολάρια σε πρόσθετη χρηματοδότηση για την κάλυψη των επιχειρήσεων εναντίον του Ιράν και, κυρίως, αμυντικό προϋπολογισμό ύψους 1,5 τρισεκατομμυρίου δολαρίων για το 2027, που αντιστοιχεί σε αύξηση 42%.
Τραμπ και Χέγκσεθ
Παρόμοια έλλειψη σαφήνειας υπήρξε και σχετικά με τα πυρομαχικά, με τις καθησυχαστικές επίσημες δηλώσεις να έρχονται σε αντίθεση με τις επείγουσες εκκλήσεις προς τους νομοθέτες. Στα τέλη Ιουλίου, ο Κάνσιαν έγραψε σε άρθρο ότι οι ΗΠΑ είχαν ήδη χρησιμοποιήσει περίπου το μισό των αποθεμάτων τους για τρία βασικά αμυντικά πυρομαχικά (Patriot, THAAD και PrSM) και περίπου το ένα τρίτο για τα υπόλοιπα (πυραύλους JASSM, SM-2/3/6 και Tomahawk). Αυτό υποδηλώνει στρατηγική ευπάθεια και πιθανή αδυναμία πλήρους επιχειρησιακής δράσης σε πολλά θέατρα σύγκρουσης ταυτόχρονα.
Η κυβέρνηση Τραμπ επέκρινε έντονα τέτοιες εκτιμήσεις που κυκλοφορούσαν στον Τύπο. Στις 6 Αυγούστου, μέσω της πλατφόρμας Truth Social, ο πρόεδρος δεν προσπάθησε να κρύψει τον εκνευρισμό του: «Οι “διαρροείς” αυτών των προδοτικών δηλώσεων καταδιώκονται. Θα επιδιωχθούν μακροχρόνιες ποινές φυλάκισης!» Ο Τραμπ απαντούσε σε άρθρο της Washington Post, σύμφωνα με το οποίο είχε έρθει σε αντιπαράθεση με τον Χέγκσεθ κατά τη διάρκεια συνάντησης στο Καμπ Ντέιβιντ σχετικά με την κατάσταση των αποθεμάτων. Το περιστατικό υποδηλώνει λιγότερο ένα πρόβλημα εσωτερικής επικοινωνίας και περισσότερο μια παρορμητική συμπεριφορά εν καιρώ πολέμου από έναν αρχηγό κράτους και ανώτατο διοικητή που πιστεύει ότι είναι καλύτερος στρατηγός και πιο ικανός από όλους τους ειδικούς μαζί.
Όσο για τις εκτιμήσεις σχετικά με τα αποθέματα πυραύλων και τα αμυντικά συστήματα, αυτές πλέον δεν είναι σε καμία περίπτωση εμπιστευτικές. «Το γεγονός ότι οι πραγματικοί αριθμοί είναι απόρρητοι είναι κατανοητό. Έτσι ήταν πάντα», τόνισε ο Κάνσιαν. «Όταν μας αμφισβητούν σχετικά με την ανάλυσή μας και τους αριθμούς μας, η απάντησή μου είναι ότι η Κίνα, με χιλιάδες αξιωματούχους των υπηρεσιών πληροφοριών και πολύ καλύτερη πρόσβαση σε πληροφορίες, θα μπορούσε σίγουρα να καταλήξει στους ίδιους αριθμούς και πιθανότατα σε πολύ ακριβέστερους».
Όταν η κριτική βαφτίζεται προδοσία
Ο Λευκός Οίκος αρέσκεται να υποστηρίζει ότι η συγκεκριμένη κυβέρνηση είναι η πιο διαφανής στην ιστορία, επικαλούμενος τις τακτικές επαφές του προέδρου με τον Τύπο. Ωστόσο, αυτές δεν έχουν καμία σχέση με την παροχή πραγματικής λογοδοσίας. Ο Στίβεν Κας είναι πρώην ανώτερος σύμβουλος της CIA και ένας από τους ιδρυτές της συλλογικότητας The Steady State, η οποία συγκεντρώνει αρκετές εκατοντάδες εν ενεργεία και πρώην μέλη των κοινοτήτων των υπηρεσιών πληροφοριών, της διπλωματίας και της άμυνας. Ο Κας είπε ότι, από την οπτική της κυβέρνησης, η απλή άσκηση κριτικής στον Τραμπ ισοδυναμεί με προδοσία, επομένως η διαφάνεια δεν θεωρείται πλέον απαραίτητη. Είπε επίσης ότι μια άλλη σημαντική παράμετρος είναι η εξάπλωση μιας πολεμικής κουλτούρας κινηματογραφικού τύπου, γεμάτης τεστοστερόνη αντί για λογιστικά φύλλα Excel: «Αν έχετε δει ταινίες, ξέρετε ότι οι ήρωες πυροβολούν. Δεν συμπληρώνουν έντυπα για απώλειες και ζημιές. Η ίδια φιλοσοφία συναντάται στο Υπουργείο Εσωτερικής Ασφάλειας, μεταξύ των πρακτόρων της ICE».
Η άρνηση της κυβέρνησης να αναγνωρίσει επισήμως την ευθύνη των ΗΠΑ για τον βομβαρδισμό ενός σχολείου θηλέων στην περιοχή Μινάμπ του νότιου Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου, κατά τον οποίο σκοτώθηκαν 175 άνθρωποι, είναι αποκαλυπτική. Σε ολόκληρο τον στρατιωτικό μηχανισμό, οι δομές που είναι υπεύθυνες για την παρακολούθηση και τον περιορισμό της βλάβης εις βάρος αμάχων έχουν αποδυναμωθεί και συρρικνωθεί. «Κανένας ανόητος κανόνας εμπλοκής» ή «πόλεμοι πολιτικής ορθότητας», υποσχέθηκε ο Χέγκσεθ λίγες μόλις ημέρες μετά την έναρξη των επιχειρήσεων. Αυτή η ηθική και νομική χαλάρωση είχε ήδη γίνει εμφανής κατά τις επιθέσεις εναντίον σκαφών που φέρεται να μετέφεραν ναρκωτικά στην Καραϊβική, οι οποίες προκάλεσαν δεκάδες θανάτους χωρίς να παρουσιαστούν στοιχεία ενοχής. Η νομική γκρίζα ζώνη δεν αποτελεί παράπλευρη απώλεια· είναι σκόπιμη, ώστε να επιτρέπει μεγαλύτερο περιθώριο ελιγμών.
«Πυροβολούν πρώτα, ρωτούν μετά»
Κατά τις εκκαθαρίσεις που ξεκίνησαν στο Πεντάγωνο από τον Φεβρουάριο του 2025, ο Χέγκσεθ απέλυσε, μεταξύ άλλων, τους γενικούς δικαστικούς συμβούλους του Στρατού, του Ναυτικού και της Πολεμικής Αεροπορίας, οι οποίοι επιβλέπουν το σύστημα στρατιωτικής δικαιοσύνης. «Αυτό αποτελεί μέρος της γενικότερης φιλοσοφίας του Χέγκσεθ και του Τραμπ: να μη δείχνεις έλεος», συνόψισε ο Χάρολντ Χόνγκτζου Κο, καθηγητής διεθνούς δικαίου στο Πανεπιστήμιο Γέιλ. «Να μην κάνεις προσεκτική διάκριση μεταξύ της βλάβης που υφίστανται άμαχοι και μαχητές. Πυροβολείς πρώτα και κάνεις ερωτήσεις μετά. Αυτό αντιβαίνει σε κάθε υπεύθυνη, νομοταγή πρακτική που σέβεται τις Συμβάσεις της Γενεύης».
Σύμφωνα με αυτόν τον διακεκριμένο ειδικό, ο οποίος διετέλεσε νομικός σύμβουλος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ από το 2009 έως το 2013, μια ακόμη πτυχή της επικρατούσας αδιαφάνειας αφορά την «άνευ προηγουμένου χρήση τεχνητής νοημοσύνης και, ειδικότερα, το ερώτημα σχετικά με το ποιες βάσεις δεδομένων χρησιμοποιούνται για να καθοριστεί ποιον θα πλήξουν και γιατί». Για ακόμη μία φορά, πίσω από τις θριαμβευτικές δηλώσεις περί επίτευξης των στόχων, διαμορφώνεται μια εντελώς νέα πραγματικότητα.
Πηγή: Le Monde
