Φόρτωση Text-to-Speech…
Η περιοδεία του υπουργού Εξωτερικών της Τουρκίας Χακάν Φιντάν στη Λιβύη και στην Αίγυπτο τις τελευταίες τέσσερις ημέρες παρακολουθείται με προσοχή από την Αθήνα, καθώς εντάσσεται στην επιχείρηση γοητείας στην οποία έχει αποδυθεί η Aγκυρα προκειμένου να ανοικοδομήσει τις σχέσεις της με τους κρίσιμους δρώντες αυτών των κρατών. Ευλόγως η προσοχή της Αθήνας πέφτει αρχικά στο σκέλος της επίσκεψης του κ. Φιντάν και στις δύο πλευρές της Λιβύης, τόσο στην Τρίπολη όσο και στη Βεγγάζη. Στην Τρίπολη ο κ. Φιντάν έγινε δεκτός από τον πρόεδρο Μοχάμεντ Μένφι, τον πρωθυπουργό της κυβέρνησης Αμπντουλχαμίντ Ντμπέιμπα, επισκέφθηκε τη διοίκηση των τουρκικών δυνάμεων που εδρεύουν εκεί, όμως το πιο εντυπωσιακό σκέλος του ταξιδιού του εκτυλίχθηκε στην ανατολική Λιβύη, όπου είχε επαφές σχεδόν με το σύνολο της οικογένειας Χαφτάρ.
Επαφές με τους Χαφτάρ
Συναντήθηκε με τον στρατάρχη Χαλίφα Χαφτάρ και τους γιους του, στρατηγό Σαντάμ (υπαρχηγός του στρατού), Μπελκασέμ (γενικός διευθυντής του Ταμείου Ανάπτυξης και Ανασυγκρότησης), αλλά και με τον πρόεδρο της λιβυκής εθνοσυνέλευσης Ακίλα Σάλεχ, έναν από τους δύο ισχυρότερους παίκτες στην ανατολική Λιβύη. Ο κ. Φιντάν έκανε αυτή την περιοδεία τιτλοφορώντας την ως «Μία Λιβύη» και μάλιστα υπογράμμισε σε κάθε στιγμή ότι η Aγκυρα τάσσεται υπέρ της ενοποίησης του κράτους, ενώ βεβαίως η Τουρκία είναι από τους παράγοντες που είχαν λάβει σαφή στάση υπέρ της Τρίπολης στον εμφύλιο πόλεμο.
Η κυβέρνηση εστιάζει στις πιέσεις της Αγκυρας προς την οικογένεια Χαφτάρ και τον πρόεδρο της Εθνοσυνέλευσης Ακίλα Σάλεχ να κυρώσουν το τουρκολιβυκό μνημόνιο.
Είναι προφανές ότι για την Αθήνα το βασικό ενδιαφέρον στην κινητοποίηση της Τουρκίας στην ανατολική πλευρά της Λιβύης εστιάζεται στις πιέσεις της Aγκυρας προς την οικογένεια Χαφτάρ και τον Ακίλα Σάλεχ να κυρώσουν το τουρκολιβυκό μνημόνιο. Αυτή τη στιγμή το τουρκολιβυκό μνημόνιο έχει υπογραφεί ανάμεσα στις κυβερνήσεις στην Aγκυρα και στην Τρίπολη, αλλά ουδέποτε κυρώθηκε από τη Βουλή, η οποία εδρεύει (πλέον) στη Βεγγάζη. Στη Βεγγάζη ο κ. Φιντάν επισκέφθηκε και το Μαυσωλείο του Ομάρ αλ-Μουχτάρ, ενός φυλάρχου που εκτελέστηκε από τους Ιταλούς στις αρχές του 20ού αιώνα και αποτελεί σύμβολο για τη Λιβύη αλλά και συνολικότερα το αντιαποικιακό κίνημα, το οποίο η Τουρκία γενικώς εργαλειοποιεί.
Η στρατηγική αυτή της Αγκυρας έχει διαφοροποιηθεί ελαφρώς από την ημέρα ανάδειξης του Ντόναλντ Τραμπ στην προεδρία των ΗΠΑ. Η ειδική σχέση του προέδρου της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν με τον κ. Τραμπ επιτρέπει στην Αγκυρα –όπως φαίνεται– να μαθαίνει γρηγορότερα από άλλους ενδιαφερομένους στην περιοχή πού… φυσάει ο αμερικανικός άνεμος αυτή την εποχή. Οι δηλώσεις των Τούρκων αξιωματούχων τον τελευταίο ενάμιση χρόνο ευθυγραμμίζονται με όσα λένε κατά καιρούς οι Αμερικανοί, και εν προκειμένω κυρίως ο προσωπικός απεσταλμένος του προέδρου των ΗΠΑ (και συμπέθερός του) Μασάντ Μπούλος, στα θέματα που αφορούν τη Λιβύη. Και στην περίπτωση της Βεγγάζης, η Αγκυρα ακολουθεί την προσφιλέστερη πρακτική της συνεργασίας, αρχικά, στο πεδίο της άμυνας. Δεν πρέπει να λησμονείται ότι τον Απρίλιο η Διοίκηση Αμερικανικών Δυνάμεων Αφρικής (AFRICOM) διοργάνωσε μια μεγάλη άσκηση σε διάφορα σημεία της ηπείρου (Flintlock ’26), μεταξύ άλλων στη Λιβύη, όπου για πρώτη φορά μετά 15 χρόνια συμμετείχαν από κοινού δυνάμεις της Βεγγάζης και της Τρίπολης, αλλά και της Τουρκίας και της Αιγύπτου.
Με το Κάιρο η διπλωματική προσπάθεια στην οποία έχει αποδυθεί η Αγκυρα είναι πιο μεθοδική, ιδιαίτερα καθώς η Αίγυπτος ακολουθεί μια εξωτερική πολιτική πολύ λεπτών ισορροπιών με διάφορες πλευρές. Αυτό κατέστη προφανές και στην πρόσφατη συμφωνία της Μέκκας, από την οποία η Αίγυπτος απείχε, παρά τις πολύ έντονες πιέσεις από την Τουρκία προκειμένου να λάβει μέρος. Υπενθυμίζεται, πάντως, ότι η Αίγυπτος παραμένει μέρος του σχήματος R4, όπου μαζί με το Πακιστάν, τη Σαουδική Αραβία και την Τουρκία επιχειρούν να συντονιστούν για ζητήματα που αφορούν την περιφερειακή ασφάλεια.
Στο πλαίσιο, πάντως, της προσπάθειας να δημιουργηθούν στενότεροι δίαυλοι ανάμεσα σε Τουρκία και Αίγυπτο εντάσσεται η δεύτερη συνεδρίαση της ομάδας κοινού σχεδιασμού των δύο κρατών στο Ελ Αλαμέιν υπό την προεδρία του κ. Φιντάν και του Αιγυπτίου ομολόγου του, Μπαντρ Αμπντελάτι. Οι εργασίες της ομάδας ξεκίνησαν χθες και θα ολοκληρωθούν σήμερα και έχουν ως κύριο στόχο την προετοιμασία του τρίτου Ανωτάτου Συμβουλίου Στρατηγικής Συνεργασίας (ΑΣΣΣ) ανάμεσα σε Τουρκία και Αίγυπτο. Το τρίτο ΑΣΣΣ Τουρκίας – Αιγύπτου σχεδιάζεται να πραγματοποιηθεί κάποια στιγμή εντός του 2027 σε τουρκικό έδαφος, καθώς το αμέσως προηγούμενο, το δεύτερο, διεξήχθη στις 4 Φεβρουαρίου 2026 στο Κάιρο.
Ελληνικές συνομιλίες
Η Αθήνα παρακολουθεί από πολύ κοντά τις εξελίξεις και τις προηγούμενες ημέρες τόσο ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης όσο και ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης συνομίλησαν με τους ομολόγους τους. Για την Ελλάδα και την Κυπριακή Δημοκρατία το σχήμα τριμερούς συνεργασίας με την Αίγυπτο είναι στρατηγικής σημασίας, καθώς και οι δύο χώρες έχουν πολυετείς συμφωνίες οριοθέτησης αποκλειστικής οικονομικής ζώνης (η Λευκωσία σχεδόν στο σύνολο της ΑΟΖ, η Αθήνα σε ένα σημείο από τη νοτιοανατολική Κρήτη έως τη νοητή γραμμή που χωρίζει στη μέση τη Ρόδο, δηλαδή στον 28ο μεσημβρινό).
