Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, προειδοποιεί τις κυβερνήσεις ότι θα βρεθούν σε δυσμενέστερη θέση εάν δεν καταφέρουν να συμφωνήσουν σε νέους φόρους σε επίπεδο ΕΕ, οι οποίοι θα μπορούσαν να χρηματοδοτήσουν τον επόμενο επταετή προϋπολογισμό της Ένωσης. Το ζήτημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία για την ΚΑΠ, καθώς οι χώρες της Νότιας και Ανατολικής Ευρώπης διεκδικούν περισσότερους ευρωπαϊκούς πόρους για τη γεωργία και την περιφερειακή ανάπτυξη, την ώρα που οι βόρειες χώρες, με επικεφαλής τη Γερμανία, υποστηρίζουν ότι οι εθνικές τους συνεισφορές στον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό είναι ήδη υπερβολικά υψηλές.
Κατά την επίσκεψή του στην Κροατία την Τετάρτη, ο Κόστα κάλεσε τους ηγέτες της ΕΕ να χαλαρώσουν τις «κόκκινες γραμμές» τους ενόψει της συνόδου κορυφής της 15ης Οκτωβρίου. Στόχος του είναι να περιοριστεί η λίστα των πιθανών νέων φόρων σε εκείνους που θα μπορούσαν να γίνουν αποδεκτοί από τα κράτη-μέλη.
«Προτεραιότητά μας είναι να προσπαθήσουμε να οριστικοποιήσουμε ήδη από τον Οκτώβριο τη δέσμη των νέων ιδίων πόρων», δήλωσε ο Κόστα, μιλώντας μαζί με τον Κροάτη πρωθυπουργό Αντρέι Πλένκοβιτς. «Τότε θα γνωρίζουμε πόσα χρειάζεται να ζητήσουμε από κάθε κράτος-μέλος».
Η χρηματοδότηση της ΚΑΠ στο επίκεντρο
Η επίτευξη συμφωνίας για τους λεγόμενους «ίδιους πόρους» της ΕΕ θεωρείται κρίσιμη για την επίτευξη συνολικής συμφωνίας σχετικά με τον προϋπολογισμό τον Δεκέμβριο. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει προτείνει για την ΚΑΠ μετά το 2027 τουλάχιστον 300 δισ. ευρώ σε δεσμευμένους πόρους για τη στήριξη εισοδήματος και τη διαχείριση κρίσεων, ενώ συνολικά 453 δισ. ευρώ θα είναι διαθέσιμα μέσω των εθνικών και περιφερειακών σχεδίων εταιρικής σχέσης για ανάγκες που περιλαμβάνουν και τη γεωργία και τις αγροτικές περιοχές.
Ωστόσο, η χρηματοδότηση της γεωργίας θα πρέπει να ανταγωνιστεί νέες προτεραιότητες της ΕΕ, όπως η άμυνα, η ασφάλεια, η ανταγωνιστικότητα, η έρευνα, η καινοτομία και η στρατηγική ανθεκτικότητα.
Ο Κόστα πραγματοποιεί περιοδεία στις 27 πρωτεύουσες της ΕΕ, προκειμένου να καταγράψει τις ανησυχίες των κυβερνήσεων και να εντοπίσει περιθώρια συμβιβασμού. Ο Πορτογάλος πολιτικός διαδραματίζει κομβικό ρόλο στις διαπραγματεύσεις, καθώς προεδρεύει στις συνόδους των ηγετών και μεσολαβεί για την επίτευξη συμφωνιών μεταξύ των διαφορετικών πλευρών.
Ο ίδιος έχει υπογραμμίσει ότι, παρά την ανάγκη ενίσχυσης των νέων ευρωπαϊκών προτεραιοτήτων, ο επόμενος προϋπολογισμός θα πρέπει να συνεχίσει να στηρίζει την πολιτική συνοχής και την ΚΑΠ, τις οποίες χαρακτηρίζει βασικούς πυλώνες της περιφερειακής ανάπτυξης και της κοινής ευημερίας στην Ευρώπη.
Οι νέοι φόροι διχάζουν τις κυβερνήσεις
Το ζήτημα των φόρων σε επίπεδο ΕΕ συγκαταλέγεται στα δυσκολότερα σημεία των διαπραγματεύσεων, καθώς οι εθνικές κυβερνήσεις διστάζουν να παραχωρήσουν περισσότερες φορολογικές αρμοδιότητες στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή και να συμφωνήσουν σε νέες επιβαρύνσεις που θα έπλητταν ορισμένες χώρες περισσότερο από άλλες.
Πέρυσι, η Επιτροπή πρότεινε πέντε νέες επιβαρύνσεις —στις εισαγωγές άνθρακα, τις εκπομπές, τα μη συλλεγόμενα ηλεκτρονικά απόβλητα, τα εταιρικά κέρδη και τα προϊόντα καπνού— συνολικής αξίας 66 δισ. ευρώ ετησίως για τη χρηματοδότηση του προϋπολογισμού. Οι περισσότερες προτάσεις, ωστόσο, έχουν συναντήσει αντιδράσεις από τις κυβερνήσεις, καθώς κάθε νέα επιβάρυνση απαιτεί ομόφωνη έγκριση.
Οι εντάσεις έγιναν εμφανείς όταν ο πρωθυπουργός του Λουξεμβούργου, Λικ Φρίντεν, απέρριψε την προτεινόμενη φορολόγηση των προϊόντων καπνού σε επίπεδο ΕΕ, έπειτα από συνάντησή του με τον Κόστα. «Δεν θα αποδεχθούμε προτάσεις που επηρεάζουν [το Λουξεμβούργο] με δυσανάλογο τρόπο», δήλωσε στους δημοσιογράφους.
Το δίλημμα: περικοπές ή μεγαλύτερες εισφορές
Ο Κόστα προειδοποίησε τους Ευρωπαίους ηγέτες ότι η αποτυχία επίτευξης συμφωνίας για νέους φόρους θα αφήσει ουσιαστικά δύο επιλογές: είτε περικοπές στις ευρωπαϊκές δαπάνες είτε αύξηση των εθνικών συνεισφορών.
«Έχουμε μόνο δύο επιλογές: να περιορίσουμε τις φιλοδοξίες μας στους τομείς της ασφάλειας, της άμυνας, της ανταγωνιστικότητας, της συνοχής και της γεωργίας … και η άλλη εναλλακτική είναι να αυξήσουμε τις εθνικές συνεισφορές, κάτι που αποτελεί επίσης πρόβλημα για όλα τα κράτη-μέλη».
Και οι δύο επιλογές δημιουργούν προβλήματα στις αντίπαλες πλευρές των διαπραγματεύσεων. Οι βόρειες χώρες, με επικεφαλής τη Γερμανία, ζητούν περιορισμό των δαπανών, ενώ οι χώρες του Νότου και της Ανατολικής Ευρώπης πιέζουν για περισσότερα κονδύλια, μεταξύ άλλων για τη γεωργία και την περιφερειακή ανάπτυξη. Έξι καθαροί συνεισφέροντες —Γερμανία, Δανία, Ολλανδία, Αυστρία, Φινλανδία και Σουηδία— έχουν ήδη ζητήσει σημαντικές περικοπές στην πρόταση της Επιτροπής για τον προϋπολογισμό 2028-2034.
Οι υπουργοί Ευρωπαϊκών Υποθέσεων θα συζητήσουν το ζήτημα των νέων φόρων σε συνεδρίαση που θα πραγματοποιηθεί στις Βρυξέλλες στις 22 Σεπτεμβρίου.
