Το επερχόμενο 21ο πακέτο κυρώσεων της ΕΕ κατά της Ρωσίας αυστηροποιεί τους ελέγχους στην είσοδο όλων των ρώσων επισκεπτών, απαγορεύοντας μεταξύ άλλων τη χορήγηση βίζας σε οποιονδήποτε Ρώσο είναι νυν ή πρώην μαχητής στην Ουκρανία. Ωστόσο, για κάποιους δυτικούς αναλυτές χρειάζεται κάτι πιο δραστικό – με θύματα ρώσους τουρίστες.
Ο Έντουαρντ Λούκας, για παράδειγμα, ιδρυτής της δεξαμενής σκέψης Διεθνές Κέντρο Ασφάλειας της Βαλτικής (BISC) και ειδικός σε ζητήματα ασφάλειας και κατασκοπείας θεωρεί τα μέτρα που λαμβάνει η ΕΕ υπερβολικά περιορισμένα και καθυστερημένα.
Σε ανάλυσή του στο EUobserver, κάνει λόγο για μια «ανόητη χαλαρότητα» εκ μέρους της ΕΕ που εδώ και 30 χρόνια επιτρέπει σε Ρώσους να ταξιδεύουν με «διαβατήρια ευκολίας» που «πουλήθηκαν» από άλλες χώρες, και εκφράζει την έκπληξή του για το πόσοι διαθέτουν ρωσικά διαβατήρια και βίζες του Ην. Βασιλείου ή Σένγκεν.
Ο ίδιος δικαιολογεί τη θέση του υποστηρίζοντας πως η παρουσία των Ρώσων στη Δύση έχει «πολιτικές συνέπειες», καθώς η «αγοραστική τους δύναμη δημιουργεί ένα επιχειρηματικό λόμπι με ιδιοτελείς λόγους να αντιτίθεται σε περαιτέρω κυρώσεις και να επιδιώκει εξομάλυνση των σχέσεων με το Κρεμλίνο».
«Πιο συχνά, με πνίγει η οργή» λέει ο Λούκας, που υπήρξε πρώην ανταποκριτής του Economist. «Είναι δύσκολο να βρω λόγια για να αντιμετωπίσω την ανέμελη αλαζονεία και άγνοια ενός πουτινιστή τουρίστα, που απολαμβάνει τα ψώνια, τα νυχτερινά κέντρα και, φυσικά, να παραπονιέται».
Μέσα στο 2025, 477.878 τουριστικές βίζες Σένγκεν εκδόθηκαν σε Ρώσους τουρίστες, κυρίως από τη Γαλλία, την Ισπανία και την Ιταλία.
«Όταν ακούω ρωσικά να μιλιούνται στον δρόμο, τινάζομαι. Προσπαθώ να πιάσω μια χαλαρή κουβέντα, απλώς για να δω τι είδους ρωσόφωνοι αναπνέουν τον ίδιο αέρα με εμένα» σημειώνει με έμφαση.
«Συχνά μπαίνω στον πειρασμό να τους πετάξω ένα “Chemodan-Vokzal-Moskva” (“Βαλίτσα–Σιδηροδρομικός Σταθμός–Μόσχα”), ένα σύνθημα που γεννήθηκε κατά την κατάρρευση της ΕΣΣΔ για να ενθαρρύνει τους Ρώσους με αποικιοκρατική νοοτροπία να επιστρέψουν στην πατρίδα τους».
O Λούκας εκτιμά πως εάν όλα τα προηγούμενα 20 πακέτα κυρώσεων είχαν εκδοθεί και εφαρμοστεί το 2014, η Ρωσία δεν θα είχε εισβάλει στην Ουκρανία το 2022.
«Η δειλία αποδεικνύεται δαπανηρή μακροπρόθεσμα» υπογραμμίζει, προσθέτοντας πως οι δυτικές χώρες θα έπρεπε να απαγορεύσουν όχι μόνο τις επισκέψεις ένστολων επιτιθέμενων, «αλλά και όλα τα επαγγελματικά και ιδιωτικά ταξίδια Ρώσων, με περιορισμένες ανθρωπιστικές εξαιρέσεις». Παραδέχεται ότι μια τέτοια απαγόρευση έκδοσης βίζας έχει παράπλευρες απώλειες, όπως να πλήξει τους φιλοδυτικούς Ρώσους ή να σταματήσει το ρωσικό brain drain, αλλά πιστεύει ότι χρειάζεται να επιβληθεί.
Ο Λούκας υποστηρίζει επίσης την πρόταση του Εσθονού υπουργού Εξωτερικών, Μάργκους Τσάχκνα, να απαγορεύσει η ΕΕ την παροχή ναυτιλιακών υπηρεσιών (πλήγμα για τον «σκιώδη στόλο») και να σταματήσει τις εξαγωγές οξειδίου του αλουμινίου προς τη ρωσική πολεμική βιομηχανία. Και θεωρεί ότι, προς το παρόν, η μοναδική πραγματική «ρωσική αντιπολίτευση» είναι οι ένοπλες δυνάμεις της Ουκρανίας.
H άλλη όψη
Ωστόσο, ο έμπειρος αναλυτής μοιάζει να μην έχει λάβει υπόψη κατά πόσον οι Ευρωπαίοι ήταν έτοιμοι το 2014 να επιβάλουν τα 20 πακέτα κυρώσεων μονομιάς, όταν ακόμη η ενεργειακή σχέση ανάμεσα στη Ρωσία και στην Ευρώπη ήταν πολύ βαθιά. Εκείνη την περίοδο η ΕΕ εξαρτιόταν σε μεγάλο βαθμό – κατά 32% – από τη ρωσική ενέργεια, ενώ κράτη όπως η Γερμανία, η Ιταλία, η Αυστρία και η Ουγγαρία διατηρούσαν στενές οικονομικές σχέσεις με τη Μόσχα. Ακόμα και το 2022, σύμφωνα με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας (IEA), η Ρωσία κάλυπτε περίπου το 45% των εισαγωγών φυσικού αερίου της ΕΕ. Μήπως λοιπόν η στάση της ΕΕ δεν ήταν δειλία αλλά ρεαλισμός;
Ακόμα όμως και αν οι Ευρωπαίοι είχαν επιβάλει σκληρές κυρώσεις το 2014, σε ποιο βαθμό θα αποτελούσε η κίνηση αυτή εγγύηση ότι η Ρωσία δεν θα αντιδρούσε σε κάτι που η ίδια θεώρησε υπαρξιακή απειλή ασφαλείας; Από τον Τόμας Γκράχαμ, ειδικό σύμβουλο του Τζορτζ Μπους, και τον εμπειρογνώμονα στο Ινστιτούτο Παγκόσμιας Πολιτικής Σερλ Σβένινγκερ, ως τον αμερικανό πρώην πρέσβη, Ντέιβιντ Ράντελ, όλοι συμφωνούν ότι η επέκταση του NATO προκάλεσε τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.
Επίσης, εάν η ΕΕ θα έπρεπε να απαγορεύσει την είσοδο σε ρώσους τουρίστες λόγω του πολέμου, τότε δεν θα έπρεπε να υιοθετήσει την ίδια πολιτική για τους πολίτες κάθε χώρας που παραβιάζει το διεθνές δίκαιο, μεταξύ αυτών και πολίτες των ΗΠΑ ή του Ισραήλ; Άραγε οι ψηφοφόροι του Ντόνβαλντ Τραμπ ή του Μπενιαμίν Νετανιάχου που παραθερίζουν στα ελληνικά νησιά δεν θα έπρεπε να προκαλλούν την ίδια οργή στον Λούκας;
