Στην παρέµβασή του στο πάνελ µε θέµα «Συνδυασµός µικτής χρηµατοδότησης και επιχορηγήσεων», ο Agri Banking Strategist της Τράπεζας Πειραιώς, Νίκος ∆εδούσης, ανέφερε ότι η µικτή χρηµατοδότηση δεν είναι θέµα συνδυασµού εργαλείων αλλά έχει ως σκοπό να καταστήσει ένα πρότζεκτ «χρηµατοδοτήσιµο». Στο σηµείο αυτό αναφέρθηκε στα εξελισσόµενα χαρακτηριστικά της αγροτικής τραπεζικής:
Ολόκληρο το ρεπορτάζ στην Agrenda που κυκλοφορεί
Σύνδεση µε τιµές παραγωγού
Μία από τις σηµαντικότερες εξελίξεις αφορά τα λεγόµενα «commodity-linked repayments», δηλαδή δάνεια των οποίων η αποπληρωµή συνδέεται µε την πορεία των αγροτικών αγορών. Η προσέγγιση αυτή αναγνωρίζει ότι το εισόδηµα ενός παραγωγού δεν είναι σταθερό µε τις τιµές των προϊόντων να µεταβάλλονται συνεχώς µέσα στο έτος, επηρεάζοντας άµεσα τη δυνατότητα εξυπηρέτησης ενός δανείου. Αντί, λοιπόν, ο παραγωγός να καταβάλλει σταθερές δόσεις ανεξάρτητα από τις συνθήκες της αγοράς, η αποπληρωµή θα µπορεί να προσαρµόζεται στις διακυµάνσεις των τιµών. Η φιλοσοφία αυτή αποτελεί ουσιαστικά µία εξέλιξη προϊόντων όπως είναι το Agri Flex της Τράπεζας Πειραιώς, όπου οι δόσεις ήδη προσαρµόζονται στις µεταβολές της τιµής του γάλακτος.
Αποπληρωµή που συµβαδίζει µε την ανάπτυξη της εκµετάλλευσης
Ο κ. ∆εδούσης µίλησε παράλληλα για το µηχανισµό «pay-as-you-grow», δηλαδή δανειακά σχήµατα που προσαρµόζονται στις πραγµατικές ταµειακές ροές µιας γεωργικής εκµετάλλευσης. Πολλές αγροτικές επενδύσεις, ειδικότερα των νέων αγροτών, απαιτούν σηµαντικά κεφάλαια στην αρχή, αλλά αποδίδουν οικονοµικά αρκετά χρόνια αργότερα. Για παράδειγµα η εγκατάσταση ενός νέου µη παραγωγικού για τα πρώτα χρόνια οπωρώνα. Η πρόταση είναι τα δάνεια να ακολουθούν αυτόν τον κύκλο ανάπτυξης, δηλαδή, τα πρώτα χρόνια, όταν τα έσοδα είναι περιορισµένα, οι δόσεις θα είναι µικρότερες ή θα προβλέπεται περίοδος χάριτος. Καθώς η παραγωγή αυξάνεται και η εκµετάλλευση αποκτά µεγαλύτερη κερδοφορία, θα αυξάνεται αντίστοιχα και η αποπληρωµή του δανείου. Πρόκειται για ένα µοντέλο που βοηθά τις επενδύσεις να παραµένουν βιώσιµες και να µην επιβαρύνουν υπέρµετρα τους νέους αγρότες στα πρώτα τους βήµατα.
Πράσινα κίνητρα και επιβράβευση µε βάση τις επιδόσεις
Η νέα γενιά χρηµατοδοτικών εργαλείων, σύµφωνα µε την παρουσίαση, θα πρέπει να ενσωµατώνει και ισχυρά «πράσινα κίνητρα» που θα επιβραβεύουν τις βιώσιµες γεωργικές πρακτικές και τις περιβαλλοντικές επιδόσεις. Έτσι για παράδειγµα επενδύσεις που συµβάλλουν στη µείωση των εκποµπών αερίων του θερµοκηπίου, στην εξοικονόµηση νερού, στη γεωργία ακριβείας ή στη βελτίωση της ενεργειακής αποδοτικότητας θα µπορούσαν να συνοδεύονται από χαµηλότερο κόστος δανεισµού ή άλλες χρηµατοδοτικές διευκολύνσεις.
Νέες πηγές εισοδήµατος στο τραπέζι της χρηµατοδότησης
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει και η αναφορά στις αναδυόµενες πηγές εσόδων, δηλαδή σε νέες µορφές εισοδήµατος των αγροτών όπως για παράδειγµα µηχανισµούς που σχετίζονται µε τον άνθρακα (carbon-related mechanisms). Πρόκειται για αγορές και συστήµατα που επιβραβεύουν οικονοµικά τους παραγωγούς όταν εφαρµόζουν πρακτικές που µειώνουν τις εκποµπές ή αυξάνουν τη δέσµευση άνθρακα στα εδάφη. Η ενσωµάτωση αυτών των νέων εσόδων στην αξιολόγηση µιας επένδυσης θα µπορούσε να βελτιώσει την πιστοληπτική εικόνα των παραγωγών και να δηµιουργήσει πρόσθετη ασφάλεια για τις τράπεζες, διευρύνοντας την πρόσβασή τους σε χρηµατοδότηση.
Αξίζει να σηµειωθεί εδώ πως στις 9 Ιουλίου 2026 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε τρεις µεθοδολογίες πιστοποίησης για την καλλιέργεια άνθρακα στο πλαίσιο του κανονισµού Αποµάκρυνσης Άνθρακα και Γεωργίας Άνθρακα (CRCF).
Καθοριστικοί παράγοντες για τη χρηµατοδότηση νέων αγροτών
Η αποτελεσµατικότητα της µικτής χρηµατοδότησης εξαρτάται από την ευθυγράµµιση των χρηµατοδοτικών εργαλείων, την απλούστευση των διαδικασιών και την παροχή συµβουλευτικής υποστήριξης. Σύµφωνα µε τον κ. ∆εδούση τα στοιχεία-κλειδιά που συµβάλλουν στην επιτυχία της χρηµατοδότησης νέων αγροτών είναι:
- Η πρόβλεψη για ειδικά χρηµατοδοτικά εργαλεία για νέους γεωργούς.
- Η διαθεσιµότητα αυτοτελούς κεφαλαίου κίνησης.
- Το εργαλείο ελέγχου Ακαθάριστου Ισοδύναµου Επιχορήγησης (GGE Checker).
- Η ενσωµάτωση εργαλείων διαχείρισης κινδύνου (π.χ. ασφαλιστικές λύσεις).
- Η ενίσχυση του συµβουλευτικού ρόλου των τραπεζών στη διάρθρωση της χρηµατοδότησης.
- Η προσέγγιση «υπηρεσίας µίας στάσης» (one-stop shop): ενιαίο σηµείο εξυπηρέτησης για επιχορήγηση, δάνειο και συµβουλευτική υποστήριξη
Αναµενόµενος αντίκτυπος:
- Πιο στοχευµένες και βιώσιµες επενδύσεις.
- Υψηλότερη απορρόφηση και αποτελεσµατικότερη αξιοποίηση των πόρων.
- Βελτιωµένη πρόσβαση στη χρηµατοδότηση για διαφορετικά προφίλ γεωργών.
- Σαφέστερος και µετρήσιµος οικονοµικός αντίκτυπος.
Εµπόδια χρηµατοδότησης:
- Ανάγκη για ισχυρότερη χρηµατοοικονοµική παιδεία και επιχειρηµατική διάρθρωση.
- Περιορισµένο οικονοµικό ιστορικό και ίδια κεφάλαια στο στάδιο εισόδου.
- Υψηλές αρχικές επενδυτικές ανάγκες και µεγάλες περίοδοι αποπληρωµής.
- Χρονική αναντιστοιχία µεταξύ επένδυσης, χρηµατοοικονοµικών µέσων και εκταµίευσης επιχορηγήσεων.
- ∆ιοικητική πολυπλοκότητα µεταξύ επιχορηγήσεων και χρηµατοοικονοµικών µέσων.
- Έλλειψη ευθυγράµµισης µεταξύ προγραµµάτων ΚΑΠ και δοµών χρηµατοδότησης.
Οδηγός business plan για εξασφάλιση δανείων
Η πρόσβαση των νέων αγροτών στη χρηµατοδότηση αναδεικνύεται σε µία από τις µεγαλύτερες προκλήσεις για το µέλλον της ευρωπαϊκής γεωργίας, σύµφωνα µε τον επίτροπο Γεωργίας της ΕΕ Κριστόφ Χάνσεν, ο οποίος από τη Βαρσοβία παρουσίασε το νέο πλαίσιο πρωτοβουλιών της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την ανανέωση των γενεών στον πρωτογενή τοµέα. Όπως επισήµανε, η ευρωπαϊκή γεωργία βρίσκεται αντιµέτωπη µε αυξανόµενη αστάθεια των αγορών, την κλιµατική αλλαγή και τη συνεχή αύξηση του κόστους παραγωγής. Παρά τις δυσκολίες, οι νέοι αγρότες εξακολουθούν να επενδύουν σε εκµεταλλεύσεις µε ορίζοντα δεκαετιών, γεγονός που καθιστά ακόµη πιο επιτακτική την ύπαρξη κατάλληλων χρηµατοδοτικών εργαλείων. Σύµφωνα µε τα στοιχεία που παρουσίασε, περισσότερες από τέσσερις στις πέντε γεωργικές εκµεταλλεύσεις αντιµετωπίζουν σηµαντική αύξηση του κόστους παραγωγής, ενώ το χρηµατοδοτικό κενό για τους νέους αγρότες εκτιµάται πλέον στα 14,2 δισ. ευρώ. Παράλληλα, περισσότερες από τις µισές αιτήσεις δανειοδότησης που υποβάλλουν νέοι γεωργοί απορρίπτονται.
Ο Κριστόφ Χάνσεν υπογράµµισε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση διαθέτει ήδη σηµαντικούς πόρους για τη στήριξη των επενδύσεων στον αγροτικό χώρο. Μέσω των Στρατηγικών Σχεδίων της ΚΑΠ λειτουργούν χρηµατοδοτικά εργαλεία ύψους περίπου 1 δισ. ευρώ, ενώ τα δάνεια και οι εγγυήσεις της προηγούµενης προγραµµατικής περιόδου κινητοποίησαν επενδύσεις άνω των 2,1 δισ. ευρώ, αποδεικνύοντας –όπως είπε– τον πολλαπλασιαστικό χαρακτήρα αυτών των παρεµβάσεων.
Ενόψει της κατάρτισης των νέων Εθνικών και Περιφερειακών Σχεδίων Εταιρικής Σχέσης, ο επίτροπος σηµείωσε ότι το ζητούµενο δεν είναι απλώς η διάθεση περισσότερων κεφαλαίων, αλλά η δηµιουργία χρηµατοδοτικών προϊόντων που θα ανταποκρίνονται στις πραγµατικές ανάγκες των αγροτικών εκµεταλλεύσεων, δίνοντας προτεραιότητα στους νέους αγρότες, στη βιώσιµη γεωργία, την ψηφιοποίηση, την ενεργειακή αποδοτικότητα και την καινοτοµία.
Στο πλαίσιο αυτό, η Επιτροπή, σε συνεργασία µε την Ευρωπαϊκή Τράπεζα Επενδύσεων, το Ευρωπαϊκό Ταµείο Επενδύσεων και το fi-compass, ανακοίνωσε την έναρξη νέων πρακτικών εργαλείων, µεταξύ των οποίων ένας ευρωπαϊκός κατάλογος δανειακών σχηµάτων και χρηµατοδοτικών προϊόντων, οδηγός για την προετοιµασία επιχειρηµατικών σχεδίων και αιτήσεων δανειοδότησης, καθώς και πανευρωπαϊκή έρευνα για την πρόσβαση των αγροτών στη χρηµατοδότηση. Παράλληλα, στη νέα ΚΑΠ προτείνεται η δηµιουργία ειδικού «Starter Pack» για νέους αγρότες, το οποίο θα συµπληρώνεται από χρηµατοδοτικές δυνατότητες του InvestEU και του µελλοντικού Ευρωπαϊκού Ταµείου Ανταγωνιστικότητας.
Ένας νέος αγρότης για κάθε 17 που φεύγουν
Για κάθε 17 αγρότες που βγαίνουν στη σύνταξη στην Ελλάδα, µόλις ένας νέος ξεκινά να απασχολείται στον πρωτογενή τοµέα, σύµφωνα µε τα όσα ανέφερε ο Γιάννης ∆ανιηλίδης επικεφαλής Μονάδας Χρηµατοοικονοµικών Μέσων και Εργαλείων ∆ιαχείρισης Κινδύνων της ΕΥΕ ΠΑΑ. Στη χώρα µας, είπε, η πλειοψηφία των νέων αγροτών αφορά ανθρώπους που θα πάρουν στα χέρια τους την οικογενειακή εκµετάλλευση από τους γονείς τους. Γενικότερα έχουν µεγαλύτερη πρόθεση να επενδύσουν στη βιολογική γεωργία και τη ψηφιοποίηση σε σχέση µε τους υπόλοιπους αγρότες, ενώ έχουν µεγάλη ανάγκη να αποκτήσουν γη και εργατικό δυναµικό. Το χρηµατοδοτικό προφίλ του νέου αγρότη έχει ως εξής:
- ∆ιαθέτει µικρή και κατακερµατισµένη εκµετάλλευση.
- ∆εν έχει εγγυήσεις, ή χρηµατοδοτικό ιστορικό.
- Το ποσοστό απόρριψης της χρηµατοδότησης φτάνει το 43%
- ∆εν επαρκούν τα ποσά από τις επιδοτήσεις ή το δανεισµό.
- Υψηλές ανάγκες για κεφάλαιο κίνησης και για την αγορά γης.
