Σε εφαρμογή τίθεται από σήμερα, 12 Ιουνίου, το νέο Σύμφωνο για τη Μετανάστευση και το ‘Ασυλο, δύο χρόνια μετά την έγκρισή του από την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Το νέο Σύμφωνο εισάγει για πρώτη φορά ένα ενιαίο πλαίσιο κανόνων για τη διαχείριση της μετανάστευσης και του ασύλου σε επίπεδο ΕΕ, βασισμένο σε τρεις άξονες: στην ενίσχυση της προστασίας των εξωτερικών συνόρων, στην επιτάχυνση των διαδικασιών ασύλου και στην ισορροπία μεταξύ ευθύνης και αλληλεγγύης μεταξύ των κρατών μελών.
«Για πρώτη φορά έχουμε ένα ολοκληρωμένο σύστημα για το σύνολο της ΕΕ, κάτι που ήταν πραγματικά απαραίτητο», δήλωσε ο Επίτροπος Εσωτερικών Υποθέσεων και Μετανάστευσης, Μάγκνους Μπρούνερ, σε ενημέρωση δημοσιογράφων στις Βρυξέλλες. Ο ίδιος χαρακτήρισε την έναρξη εφαρμογής του Συμφώνου ως «σημείο εκκίνησης» μιας ευρύτερης μεταρρύθμισης του ευρωπαϊκού συστήματος μετανάστευσης και ασύλου. «Δεν είναι το τελικό στάδιο, αλλά πρόκειται αναμφίβολα για μια σημαντική ημέρα», ανέφερε.
Ο Επίτροπος δήλωσε ότι τα πρώτα αποτελέσματα της νέας στρατηγικής είναι ενθαρρυντικά, σημειώνοντας ότι οι παράνομες διελεύσεις στα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ έχουν μειωθεί κατά 55% τα τελευταία δύο χρόνια, ενώ σε ορισμένες διαδρομές, όπως η διαδρομή των Δυτικών Βαλκανίων, η μείωση φθάνει το 90%. Στη διαδρομή από την Τουρκία προς τα ελληνικά νησιά του Αιγαίου η μείωση το πρώτο τετράμηνο του 2026, σε σύγκριση με την αντίστοιχη περίοδο του 2025, ανήλθε στο 67%. Παράλληλα, καταγράφεται σημαντική μείωση στις αιτήσεις ασύλου στην ΕΕ -20% το 2025 σε σχέση με το 2024.
Πυρήνας της νέας ευρωπαϊκής πολιτικής
Όπως σημείωσε, το Σύμφωνο αποτελεί τον πυρήνα της νέας ευρωπαϊκής πολιτικής για τη μετανάστευση και συμπληρώνεται από άλλες πρωτοβουλίες, όπως ο νέος κανονισμός για τις επιστροφές, οι κανόνες για τις ασφαλείς τρίτες χώρες, ο κατάλογος ασφαλών χωρών καταγωγής και τα νέα συστήματα διαχείρισης των εξωτερικών συνόρων. Παράλληλα προβλέπεται και ενισχυμένη συνεργασία με τρίτες χώρες μέσω της λεγόμενης «μεταναστευτικής διπλωματίας» της ΕΕ, αξιοποιώντας εργαλεία όπως η πολιτική θεωρήσεων, το εμπόριο και η αναπτυξιακή συνεργασία.
Ο Επίτροπος Μπρούνερ, έδωσε έμφαση στη χρήση νέων τεχνολογιών για τη διαχείριση των συνόρων, επισημαίνοντας ότι το σύστημα Εισόδου-Εξόδου (Entry-Exit System – EES) έχει ήδη καταγράψει περίπου 90 εκατομμύρια εγγραφές ταξιδιωτών. Όπως είπε, μέσω των σχετικών ελέγχων εντοπίστηκαν 40.000 περιπτώσεις πλαστών ή δόλιων εγγράφων, καθώς και περίπου 1.000 άτομα που κρίθηκε ότι συνιστούσαν κίνδυνο για την ασφάλεια.
Όσον αφορά την εφαρμογή του Συμφώνου, ο Μπρούνερ ανέφερε ότι η μεγάλη πλειονότητα των κρατών μελών έχει ήδη προσαρμόσει τη νομοθεσία της για τις νέες διαδικασίες ελέγχου και ασύλου στα σύνορα, ενώ έχουν προσδιοριστεί οι περισσότερες από τις εγκαταστάσεις όπου θα εφαρμόζονται οι συνοριακές διαδικασίες. Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται και στο αναβαθμισμένο σύστημα EURODAC για την καταγραφή και ταυτοποίηση αιτούντων άσυλο και παράτυπων μεταναστών. «Δεν βρισκόμαστε ακόμη στο 100%, αλλά έχει σημειωθεί πολύ μεγάλη πρόοδος τις τελευταίες εβδομάδες», ανέφερε.
«Βρισκόμαστε ακόμη στην αρχή», τόνισε ο Μ. Μπρούνερ, προσθέτοντας ότι η Επιτροπή θα αξιοποιήσει τις επόμενες εβδομάδες για να εντοπίσει τυχόν δυσλειτουργίες και τομείς που χρειάζονται περαιτέρω βελτίωση ή στήριξη. Οι επόμενες αξιολογήσεις για την εφαρμογή του νέου Συμφώνου αναμένονται τον Ιούλιο και τον Οκτώβριο.
Τι προβλέπει το νέο Σύμφωνο
Το νέο Σύμφωνο προβλέπει υποχρεωτικό έλεγχο και καταγραφή όλων των παράτυπων αφίξεων στα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ, συνοδευόμενο από ελέγχους ασφαλείας και ταχύτερες συνοριακές διαδικασίες για πρόσωπα που θεωρείται ότι έχουν περιορισμένες πιθανότητες να λάβουν διεθνή προστασία.
Παράλληλα, εισάγονται συντομότερες προθεσμίες για την εξέταση αιτήσεων ασύλου, αυστηρότεροι κανόνες για επαναλαμβανόμενες αιτήσεις και νέα μέτρα για τον περιορισμό των δευτερογενών μετακινήσεων μεταξύ κρατών μελών.
Το Σύμφωνο θεσπίζει επίσης μόνιμο μηχανισμό αλληλεγγύης, με στόχο την υποστήριξη των κρατών μελών που δέχονται αυξημένες μεταναστευτικές πιέσεις, όπως η Ελλάδα, η Κύπρος, η Ιταλία και η Ισπανία, μέσω μετεγκαταστάσεων ή άλλων μορφών συνεισφοράς από τα υπόλοιπα κράτη μέλη.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εμφανίζεται ανοικτή σε διμερείς συμφωνίες μεταξύ κρατών μελών για την εφαρμογή του μηχανισμού αλληλεγγύης, όπως μεταξύ Ελλάδας και Γερμανίας, εφόσον αυτές αποδίδουν στην πράξη. «Αρκεί να λειτουργεί», ανέφερε χαρακτηριστικά ο Επίτροπος, σημειώνοντας ότι ο μηχανισμός περιλαμβάνει ευρύ φάσμα επιλογών, όπως μετεγκαταστάσεις, χρηματοδοτικές συνεισφορές και συμψηφισμούς (offsets). Παράλληλα, υπογράμμισε ότι οι συζητήσεις για τον μηχανισμό αλληλεγγύης σε επίπεδο ΕΕ εξελίσσονται θετικά, με τα κράτη μέλη τόσο πρώτης γραμμής όσο και τα συνεισφέροντα να εμφανίζονται ικανοποιημένα από τη συνολική συμφωνία.
