Τί ακριβώς έχει συμβεί όμως κι αλλάζει τα δεδομένα στη μεγαλύτερη συμβολαιακή καλλιέργεια στη χώρα; Έπειτα από μήνες «αφωνίας», ο μεταποιητικός τομέας επιτέλους έχει αρχίσει να συνάπτει συμβάσεις με παραγωγούς (σ.σ. το έχουν πράξει κάποιες εταιρείες αλλά αναμένεται να ακολουθήσουν και οι υπόλοιπες) και παρότι τοποθετεί τον πήχη της τιμής στα 40 λεπτά το κιλό, δείχνει, κεκαλυμμένα, να… στρώνει χαλί για να πληρώσει λιγότερα, πιθανώς στα 37 – 38 λεπτά το κιλό.
Ολόκληρο το ρεπορτάζ στην Agrenda που κυκλοφορεί:
Αυτό θα γίνει αν ενεργοποιηθούν οι όροι που υπάρχουν στα συμβόλαια οι οποίοι προβλέπουν ότι η τιμή θα είναι κλιμακωτή και θα συνδέεται άμεσα με την υγρασία και περιεκτικότητα σε ξένες ύλες. Έτσι, για να εξασφαλίσει ο παραγωγός το μέγιστο των 40 λεπτών το κιλό, θα πρέπει να παραδώσει ηλίανθο με υγρασία έως 10% και ποσοστό ξένων υλών μέχρι 2%. Όσο αυτές οι δύο προϋποθέσεις γίνονται… λάστιχο, όμως, τόσο η τιμή θα υποχωρεί. Ως εκ τούτου, για περιεκτικότητα ξένων υλών έως 3% η τιμή μειώνεται στα 39 λεπτά το κιλό, για έως 4% πέφτει στα 38 λεπτά το κιλό, έως 5% στα 37 λεπτά το κιλό και από εκεί και πάνω το προϊόν θα μπορεί ακόμη και να απορριφθεί.
Με δεδομένο πως, παραδοσιακά, η μέση περιεκτικότητα του ηλίανθου στην Ελλάδα είναι γύρω στο 5%, αν δεν ανατραπεί κάτι δραματικά στην καθαρότητά του, το συμπέρασμα που συνάγεται είναι πως η μέση τιμή φέτος θα είναι πιο κοντά στο κατώτερο όριο των 37 λεπτών το κιλό, παρά στις άλλες υψηλότερες «σκάλες» των συμβάσεων.
Η αλήθεια, βέβαια, είναι ότι οι συγκεκριμένοι όροι, γνωστοί και ως ψιλά γράμματα, περιλαμβανόταν πάντα, με τη μορφή πέναλτι στις συμβάσεις που υπέγραφαν οι παραγωγοί με τους μεταποιητές, αλλά ποτέ μέχρι σήμερα δεν τηρούνταν. Υπάρχουν, μάλιστα, παραδείγματα που ακόμη και με 10% ποσοστό ξένων υλών, έγιναν τα στραβά μάτια κι η παραγωγή παραλείφθηκε κανονικά. Λογικά λοιπόν δεν θα έπρεπε να προξενεί και πάλι καμία έκπληξη το ότι περιλαμβάνονται στις φετινές συμβάσεις. Η ειδοποιός διαφορά αυτή τη φορά, ωστόσο, είναι ότι για πρώτη φορά οι βιοντιζελάδες αποφάσισαν να το… βροντοφωνάξουν και να δηλώσουν αποφασισμένοι να τηρήσουν την εφαρμογή των όρων, σε αντίθεση με την πρακτική που ακολουθούσαν στο παρελθόν.
Το επιχείρημα που διατυπώνεται από την πλευρά τους είναι πως όσο δεν ανακοινώνεται νέα κατανομή και τα διυλιστήρια εξακολουθούν να πληρώνουν πολύ χαμηλή τιμή για το βιοντίζελ, ακόμη και τα 40 λεπτά το κιλό για τον ηλίανθο είναι απαγορευτικά και τους βάζουν μέσα.
«Η συνθήκη που διαμορφώνεται θα μπορούσε να αλλάξει, μόνο εάν το ελεύθερο εμπόριο βγει και πληρώσει πολύ παραπάνω για τον ηλίανθο, αλλά αυτό θα το δούμε αργότερα. Η spot αγορά σήμερα πληρώνει το προϊόν στα 50 λεπτά το κιλό, ωστόσο η τιμή αυτή, ενόψει των αλωνιών, πιθανότατα θα υποχωρήσει αρκετά. Στη Βουλγαρία για να καταλάβετε η τιμή για νέα συμβόλαια είναι στα 42 λεπτά το κιλό», μας ανέφερε πηγή του χώρου, που έχει την εμπειρία να «διαβάζει» τη μεγάλη εικόνα.
Ναι μεν, αλλά, απαντά ο αγροτικός κόσμος στις ανακοινώσεις εκ μέρους της μεταποιητικής βιομηχανίας. Ο Λάμπης Κουμπρίδης, πρόεδρος στον Αγροτικό Συνεταιρισμό Δημητριακών Ορεστιάδας «Η Ένωση» δεν μασά τα λόγια του. Παραδέχεται πως «η κάλτσα ξέφτισε. Είναι αλήθεια πως υπήρξαν περιπτώσεις που ερχόταν ηλίανθος με ξένες ύλες πάνω από 10%, όταν ο βουλγαρικός είναι κάτω από 2%. Προφανώς οι μεταποιητές δεν θέλουν πλέον να πληρώνουν σκουπίδια για ηλίανθο. Όμως θα έπρεπε ο πήχης να ξεκινά τουλάχιστον από τα 45 λεπτά το κιλό και ας υπάρχει η κλιμάκωση, για να επιβραβευτούν οι καλοί παραγωγοί και να βγάλουν κάτι, διότι με την αύξηση στις εισροές, η καλλιέργεια στα 40 λεπτά το κιλό ή χειρότερα στα 37 λεπτά το κιλό, δεν είναι βιώσιμη».
Ανάλογη άποψη διατυπώνει κι ο γεωπόνος Αναστάσιος Ζουμπούλογλου από τον Άγιο Αθανάσιο Δράμας. «Με τις αυξήσεις στα εφόδια, αλλά και στα καύσιμα, τα 40 λεπτά το κιλό στον ηλίανθο δεν καλύπτουν ούτε τα έξοδα. Ο κόσμος είναι σε πολύ δύσκολη θέση, διότι δεν έχουν πάει καλά ούτε τα σιτηρά, ενώ κακά διαφαίνονται τα μαντάτα και στο καλαμπόκι, με συνέπεια να μην έχουν έσοδα να καλύψουν υποχρεώσεις. Τόσο τα πρατήρια καυσίμων, όσο και τα καταστήματα αγροεφοδίων, έχουμε φεσωθεί έως το λαιμό. Δεν θυμάμαι πιο δύσκολη χρονιά», λέει ο ίδιος.
Τις κλιμακωτές συμβάσεις για τον ηλίανθο επιβεβαιώνει και ο γεωπόνος Νίκος Καλαποτλής από τις Σέρρες, ο οποίος σημειώνει πως «οι εταιρείες έχουν διαμηνύσει πως η υγρασία και οι ξένες ύλες θα είναι καθοριστικές στη διαμόρφωση της τελικής τιμής» ενώ αφήνει αιχμές και για τη στάση της Πολιτείας, λέγοντας ότι «δεν έχει δείξει ενδιαφέρον για το θέμα της νέας κατανομής», με συνέπεια η αγορά να λειτουργεί με στρεβλώσεις.
