Θα αντέξουν τα θεσμικά τείχη;

Τέσσερα χρόνια μετά το πρώτο «μπλόκο» του Αρείου Πάγου στον Ηλία Κασιδιάρη, το όνομά του επιστρέφει στο πολιτικό προσκήνιο, αυτή τη φορά με φόντο τις εκλογές του 2027 και την επικείμενη αποφυλάκισή του στις 15 Σεπτεμβρίου.

«Αποφυλακίζεται με λήξη της ποινής του, που σημαίνει μεικτή έκτιση της ποινής, επτά χρόνια παραμονή και τα υπόλοιπα με ευεργετικό υπολογισμό. Δεν εκδίδεται βούλευμα, αλλά η ίδια φυλακή έχει ένα σύστημα πλέον –μετά τις καταδίκες της χώρας επειδή καθυστερούσαν οι αποφυλακίσεις και κρατούνταν άνθρωποι που είχε λήξει η ποινή τους– που χτυπάει «καμπανάκι» όταν υπάρχουν κρατούμενοι που φτάνουν στη λήξη. Ειδοποιείται η γραμματεία και τους δίνει την ημερομηνία αποφυλάκισης. Είναι ελεύθεροι άνθρωποι χωρίς κανέναν όρο», αναφέρει στην «Κ» η συνήγορός του Βάσω Πανταζή.

Τα σενάρια για το επόμενο πολιτικό βήμα Καιδιάρη έχουν πάρει «φωτιά», ενώ η είδηση ότι ο αδελφός του πρωτοπαλίκαρου της Χρυσής Αυγής έχει καταθέσει στον Αρειο Πάγο αίτηση για δημιουργία νέου πολιτικού κόμματος, προκειμένου να διεκδικήσει την κάθοδό του στις επόμενες εθνικές εκλογές, δεν επαληθεύεται. Βεβαίως, αυτό δεν σημαίνει τίποτα για τις προθέσεις του ιδίου του Ηλία Κασιδιάρη, που φαίνεται να επιχειρεί να επιστρέψει στον εκλογικό στίβο με διαφορετικό τρόπο αυτή φορά.

Πληροφορίες της «Κ» αναφέρουν πως δεν στοχεύει στη δημιουργία νέου πολιτικού σχηματισμού, γνωρίζοντας πως είναι σχεδόν αδύνατον το όνομά του να περάσει τον έλεγχο του Α1 Τμήματος του Αρείου Πάγου, αλλά εμφανίζεται έτοιμος να δώσει μόνο τη στήριξή του σε άλλο κόμμα, χωρίς να συμμετέχει σε αυτό.

«Πολύ μικρές πιθανότητες»

Μπορεί όμως να περάσει τα θεσμικά «τείχη» που ορθώθηκαν τα προηγούμενα χρόνια αν αποφασίσει να ριχτεί ξανά στον πολιτικό στίβο; Η απάντηση είναι αρνητική και βρίσκεται μέσα σε δύο νομοθετικές παρεμβάσεις και τρεις σημαντικές δικαστικές αποφάσεις. Δύο τροπολογίες που ψηφίστηκαν μέσα σε λίγους μήνες, τον Φεβρουάριο και τον Απρίλιο του 2023, δύο αποφάσεις του Α1 Τμήματος του Αρείου Πάγου, την άνοιξη του ιδίου έτους και τον Απρίλιο του 2024, αλλά και μία απόφαση του Εκλογοδικείου το 2025, αποτελούν «εμπόδιο» αδιαπέραστο για την κάθοδο στις εκλογές, σύμφωνα με νομικούς και δικαστικούς κύκλους.

«Μπορεί να επιχειρήσει να κατέβει, όμως τα νομοθετικά και νομολογιακά δεδομένα δείχνουν ότι η απόπειρα έχει πολύ μικρές πιθανότητες να είναι επιτυχής. Ο νόμος τού απαγορεύει τη δημιουργία, έστω και εμμέσως, ενός κόμματος. Το γράμμα του νόμου τον καταλαμβάνει, και αυτό είναι σίγουρο. Αν το επιχειρήσει, το βέβαιον είναι ότι θα κριθεί από τα δικαστήρια, αλλά η μόνη περίπτωση να ξεπεραστεί το εμπόδιο θα ήταν να στραφεί κατά της συνταγματικότητας της διάταξης και τα δικαστήρια να ανατρέψουν τις προηγούμενες αποφάσεις τους», σημειώνει στην «Κ» ο καθηγητής Δημοσίου Δικαίου στη Νομική Σχολή της Αθήνας Γιώργος Δελλής.

Στη δυνατότητα να κατέλθει ως απλός υποψήφιος στις εκλογές ο Ηλίας Κασιδιάρης αναφέρθηκε πρόσφατα ο υπουργός Υγείας Αδωνις Γεωργιάδης, προκαλώντας αντιδράσεις, με δικαστικούς κύκλους να σχολιάζουν πως δεν μοιάζει πιθανό σενάριο αν και δεν απαγορεύεται ρητώς. «Η τροπολογία απαγορεύει να είναι ιδρυτής, αρχηγός, πρόεδρος και πραγματικός νοητός αρχηγός. Ομως ούτε υποψήφιος μπορεί να είναι στην πραγματικότητα, γιατί η τροπολογία έχει μια παράγραφο που αναφέρει ότι αν ένα κόμμα βάλει καταδικασμένο για εγκληματική οργάνωση –έστω και τελεσιδίκως– ως υποψήφιο, τότε μπαίνει σε έλεγχο για το αν λειτουργεί υπέρ του δημοκρατικού πολιτεύματος. Αναρωτιέμαι αν υπάρχει κόμμα που θα έπαιρνε το ρίσκο να περάσει από τέτοιο έλεγχο από το Α1 και να έχει δώσει και κάποιες χιλιάδες ευρώ παράβολο με ενδεχόμενο να κοπεί…», σημειώνει ανώτατη δικαστική πηγή στην «Κ».

Πάντως, σύμφωνα με την τροπολογία που ενσωματώθηκε στον Ν. 5019/2023, η «αποστέρηση του δικαιώματος κατάρτισης συνδυασμών ισχύει για τη χρονική διάρκεια της επιβληθείσας ποινής και υπολογίζεται από την επομένη της ημέρας της οριστικής καταδικαστικής απόφασης. Η έκτιση ή μη της ποινής ή η παραγραφή αυτής δεν ασκεί επιρροή στον υπολογισμό του ανωτέρω χρονικού διαστήματος». Αυτό σημαίνει πως, τυπικά τουλάχιστον, η απαγόρευση αυτή ισχύει για τον Ηλία Κασιδιάρη έως το 2033, όταν θα έχουν περάσει 13 χρόνια –όσα ήταν και η ποινή που του επιβλήθηκε– από το 2020, όταν εκδόθηκε η οριστική, πρωτόδικη απόφαση καταδίκης του.

«Δεν θα κάνει κόμμα» – Πηγές αναφέρουν πως δεν στοχεύει στη δημιουργία νέου κόμματος, γνωρίζοντας πως είναι σχεδόν αδύνατον το όνομά του να περάσει τον έλεγχο του Αρείου Πάγου, αλλά εμφανίζεται έτοιμος να δώσει τη στήριξή του σε άλλο κόμμα, χωρίς να συμμετέχει σε αυτό.

Τροπολογία «κόφτης»

Ενόψει της εκλογικής αναμέτρησης του Ιουνίου 2023 και με τον έγκλειστο Κασιδιάρη να πυκνώνει τις τοποθετήσεις του γύρω από το κόμμα Ελληνες, το οποίο είχε ιδρύσει ήδη από το 2020, το υπουργείο Εσωτερικών τον Φεβρουάριο της ίδιας χρονιάς φέρνει τροπολογία που τροποποιούσε το άρθρο 32 του Π.Δ. 26/2012, δηλαδή τη διάταξη που αφορά τον έλεγχο των κομμάτων πριν από την ανακήρυξή τους στις εκλογές. Για πρώτη φορά προβλεπόταν ρητώς ότι ο έλεγχος θα αφορούσε και την «πραγματική ηγεσία» ενός κόμματος, κάνοντας μια έως τότε τυπική διαδικασία στον Αρειο Πάγο να αποκτά διαφορετική σημασία, απαιτώντας από τους αρεοπαγίτες να μπουν στην ουσία και να ερευνήσουν αν πληρούνται οι προϋποθέσεις που απαιτεί ο νόμος. Η τροπολογία υπαγόρευε πως για να μπορεί ένα κόμμα να συμμετέχει στις εκλογές, θα πρέπει να μην έχουν καταδικαστεί ο πρόεδρος, ο γενικός γραμματέας, η διοικούσα επιτροπή και ο νόμιμος εκπρόσωπός του για σειρά αδικημάτων, μεταξύ των οποίων και η εγκληματική οργάνωση.

Ωστόσο, το ίδιο θα έπρεπε να συμβαίνει και για το πρόσωπο που ασκεί την «πραγματική ηγεσία», δηλαδή κάποιον που χωρίς να εμφανίζεται τυπικά ως πρόεδρος, με συγκεκριμένες πράξεις εμφανίζεται να διοικεί το κόμμα, έχει εγκαταστήσει εικονική ηγεσία ή έχει τον ηγετικό πολιτικό ρόλο απέναντι στο εκλογικό σώμα.

Σε αυτό το σημείο εντοπίζεται και η πρώτη προσπάθεια απεμπόλησης της αρχηγικής ιδιότητας του Ηλία Κασιδιάρη από τους «Ελληνες», αφού στις 9 Φεβρουαρίου 2023, δηλαδή μία ημέρα μετά την ψήφιση στη Βουλή της τροπολογίας, μέσω Διαδικτύου προετοίμασε το έδαφος για την απομάκρυνσή του από την ηγεσία του κόμματος, που ο ίδιος και είχε ιδρύσει και οργανώσει.

Η δεύτερη προσπάθεια ήταν με την τοποθέτηση – εκλογή από τη συνέλευση του Κόμματος των Ελλήνων στη θέση του επικεφαλής του πρώην αντεισαγγελέα του Αρείου Πάγου Αναστασίου Κανελλόπουλου, ήδη ιδρυτή του κόμματος ΕΑΝ και υποσχόμενου την «πάταξη της αχαλίνωτης ανομίας». Ποιος θα μπορούσε, άλλωστε, να πει «αχυράνθρωπο» έναν πρώην εισαγγελέα και να κάνει λόγο για πραγματική ηγεσία Κασιδιάρη; Τελικά… το «προξενιό», που φέρεται να είχε στηθεί σε καφενείο της Πεντέλης, δεν προχώρησε μέχρι τις εκλογές και ο καθένας τράβηξε τον δρόμο του.

Τον Απρίλιο του ιδίου έτους, όμως, η κυβέρνηση επανέρχεται με δεύτερη τροπολογία. Αυτή τη φορά το ζήτημα ήταν ποιοι δικαστές θα έκριναν εάν ένα κόμμα πληρούσε αυτές τις προϋποθέσεις. Η νέα ρύθμιση ανέθεσε την κρίση στην Ολομέλεια του Α1 Τμήματος του Αρείου Πάγου, αντί της προηγούμενης πενταμελούς σύνθεσης. Ετσι, στην κρίσιμη διαδικασία για την ανακήρυξη των κομμάτων θα συμμετείχαν πλέον όλα τα μέλη του τμήματος, ενώ προβλέφθηκε η δυνατότητα του Α1 Τμήματος να λαμβάνει και να ζητεί τεκμηρίωση από αρμόδιες δικαστικές και άλλες αρχές.

Στο κατώφλι των εκλογών, τον Μάιο του 2023, το Α1 Τμήμα του Ανωτάτου Δικαστηρίου με την απόφαση 8/2023 βάζει «φρένο» στην κάθοδο του κόμματος Ελληνες. Εννέα δικαστές εξέτασαν τη δράση του κόμματος, τις δημόσιες παρεμβάσεις του Κασιδιάρη, τις σχέσεις του με τα στελέχη του και την προσπάθεια που είχε προηγηθεί να εμφανιστεί ως απλός «στρατιώτης».

Τελικά, είδαν στο πρόσωπό του τον αμετανόητο και πραγματικό ηγέτη του Εθνικού Κόμματος Ελληνες, το οποίο χαρακτήρισαν «διάδοχο» της Χρυσής Αυγής, υπογραμμίζοντας στο σκεπτικό τους πως κατά τη διάρκεια της δίκης της σε πρώτο βαθμό «ο Ηλίας Κασιδιάρης, όντας κατηγορούμενος, επεδίωξε να εμφανιστεί εκ νέου στην πολιτική σκηνή και ίδρυσε το νέο κόμμα (Εθνικό Κόμμα Ελληνες), ως διάδοχο και συνεχιστή της δράσης και ιδεολογίας της εγκληματικής οργάνωσης της Χρυσής Αυγής, με πραγματικό αρχηγό τον ίδιο».

Το κόμμα αποκλείστηκε από τις εκλογές της 21ης Μαΐου, με τον Ηλία Κασιδιάρη να δίνει τη στήριξή του την ίδια κιόλας ημέρα στο κόμμα Σπαρτιάτες, που είχε μόλις λάβει το πράσινο φως για συμμετοχή στις εκλογές. Μάλιστα, στη δεύτερη εκλογική αναμέτρηση, τον Ιούνιο του 2023, οι Σπαρτιάτες κατάφεραν να εισέλθουν στη Βουλή με πρόεδρό τους τον Βασίλη Στίγκα.

Δύο ημέρες πριν από τις εκλογές, ο Στίγκας μαζί με βουλευτές των Σπαρτιατών φωτογραφήθηκε στα διόδια της Ελευσίνας κρατώντας πανό που έγραφε «Λευτεριά στον Κασιδιάρη / Σπαρτιάτες», ενώ ακολούθησαν ευχαριστίες προς τον Κασιδιάρη για την είσοδο στη Βουλή και στήριξη της υποψηφιότητάς του για τον Δήμο Αθηναίων. Δύο μήνες αργότερα, στις 31 Αυγούστου, ο Στίγκας ανέβηκε στο βήμα της Βουλής κάνοντας καταγγελίες για επισκέψεις βουλευτών των Σπαρτιατών στον Κασιδιάρη στη φυλακή, αλλά και για στελέχη του κόμματος που δέχονταν εντολές του.

Η δεύτερη απόφαση

Κάπως έτσι εκδόθηκε με αφορμή τις ευρωεκλογές του 2024 η δεύτερη κομβική απόφαση του Α1 Τμήματος του Αρείου Πάγου, που κλήθηκε να εξετάσει τη συμμετοχή των Σπαρτιατών έχοντας πλέον μπροστά αυτά τα περιστατικά και καλούμενο να απαντήσει για την πραγματική ηγεσία του κόμματος. Στην απόφαση 1/2024 οι δικαστές έκριναν ότι ο Κασιδιάρης ήταν ο πραγματικός αρχηγός, περιγράφοντας πως είχε οργανώσει τον προεκλογικό αγώνα του κόμματος, παρότι κρατούμενος. «Προκύπτει σαφώς ότι ο Ηλίας Κασιδιάρης ασκεί τουλάχιστον από τις 8.6.2023 την πραγματική ηγεσία του κόμματος Σπαρτιάτες», ενώ σε άλλο σημείο ανέφεραν πως το κόμμα «προωθεί μια πολιτική που δεν σέβεται τη δημοκρατία».

Οι Σπαρτιάτες αποκλείστηκαν από τις ευρωκλογές, ενώ το 2025 η υπόθεση εκλογής τους στην ελληνική Βουλή έφτασε στο Εκλογοδικείο, μετά τις ενστάσεις εκλογέων κατά της εκλογής τριών βουλευτών. Το Ανώτατο Δικαστήριο έκρινε ότι οι εκλογείς είχαν εξαπατηθεί, επειδή πίσω από τον συνδυασμό βρισκόταν, σύμφωνα με την κρίση του, ο Κασιδιάρης ως υποκρυπτόμενος αρχηγός, με αποτέλεσμα ο Βασίλης Στίγκας και δύο ακόμη βουλευτές να χάσουν τις έδρες τους, που παραμένουν κενές έως σήμερα.